פרשת כי תבא

נו, ווי נעמט מען עפעס א גוט ווארט אויף די וואכעדיגע סדרה?
זייט אזוי גוט, אויב האט איהר עפעס גוטס, פאקט אויס דא אייער סחורה.

דער שבת איז אריבער אן דעם אויך...

סיי אויב דו געפינסט זיך אין מקוה, סיי אויב אין הכנות שטובל, קען מען צו דיר קיין דבר תורה נישט רעדן. אלזא, זייט מוחל, אויב איר ווילט הערן א דבר תורה, הייב אייך אונטער פון אייער כסא מלוכה, און קומט ארויס..

חחחחחחח........

היינט געלייגט אין אידישע וועלט.



ווער איז דער "ארמי"?

א'. רש"י פי' "ארמי" קאי על לבן, "אובד אבי" קאי על יעקב, שלבן רצה להרוג את יעקב עי"ש. וכ"ה בתרגום אונקלוס ותרגום יונתן.

ב'. "ארמי" קאי על יעקב, ס'טייטש, ווען יעקב אבינו איז געווען אין אראם, ביי לבן'ען, איז ער געווען פארלוירן אן קיין געלט. אזוי ווי עס וואלט געשטאנען: אבי יעקב, כשהי' בארם, איז ער געווען אובד אינגאנצן פארלוירן. אב"ע, חזקוני, רוקח, ספורני.

ג'. ארמי קאי על אברהם.

פשט אין פסוק: אבי מיין טאטע/זיידע אברהם, ארמי אובד, האט אוועקגעוואנדערט פון שטאט אראם. רשב"ם, בכור שור.



א'. רש"י (הנ"ל) זאגט אז ס'איז געווען אזוי במחשבתו של לבן, ואצל עכו"ם הקב"ה מחשב מחשבה כמעשה.

ב'. עפ"י חז"ל אז לבן איז בלעם, און בלעם איז דאך געווען מיועצי פרעה אין מצרים צו הרגענען און פייניגן די אידן. חת"ס עמ' קז.

ג'. אזוי ווי אות ב', און בלעם האט מכשיל געווען די אידן מיט זנות אין פעור. נר למאה.

ד'. שוין מיט א שטיקל כאפ, לייגט צו קאפ. ווען אברהם אבינו האט געשיקט אליעזר זוכן א כלה פאר יצחק, האט לבן געוואלט הרגענען אליעזר (לויט אנדערע איז דאס געווען בתואל, די מעשה מיט די סם), ווען אליעזר וואלט ווען געשטארבן, וואלט דעמאלטס יצחק נישט געטארט חתונה האבן צו קיין איין פרוי (כמבואר בגיטין סד.). דאס הייסט א ריכטיגער אובד אבי. גרש כרמל.

ה'. לבן האט געוואלט מכשיל זיין יעקב מיט זיינע עבודה זרה'ס און טרפים. הנ"ל.

ו'. אובד אבי מיט דעם וואס לבן האט געזאגט: הבנות בנותי והבנים בני, אז אידן זאלן זיך אויסמישן מיט די גוים. לקוטי יהודה עמ' לה.

ז'. ענדליך צום פריערדיגע, אז לבן האט געוואלט אריינמישן די אראמישע שפראך און די תורה, לערבב בין קודש לחול. חנוכת התורה, בשם ר"ר העשיל.

ח'. אובד אבי וירד מצרימה, לבן האט אריינגעריקט לאה'ן אנשטאט רחל, דורכדעם איז אויסגעקומען אז יוסף איז נישט דער בכור, און דאס אט געדרייעט דעם רעדל ביז מ'האט זיך דערזעהן אין מצרים. העט ווען יוסף געווען א בכור, וואלטן אים די ברודער'ס נישט מקנא געווען וכו' וכו'. לקוטי אש ח"א עמ' רנט.

היינטיגע שיעור אין "אידישע וועלט"



א'. במג"א סי' תכ"ח (ס"ק ח' – דארט ווערט אויסגערעכנט אלע חיובים לעלי' לתורה) שטייט: נוהגים לקרות לחכם בתורכות ובשירת הים ובעשרת הדברות.

ב'. דער מנהג איז אז מ'ליינט די תוכחה אנדעם וואס איינער זאל עולה זיין. שו"ת שואל ומשיב (ח"ה יוסף דעת סי' ט'). ובסו"ס אמרי נועם על מועדים תשובה מבן המחבר סי' ב', און ער שרייבט נאך צו אז אזוי האט זיך געפירט דער ראפשיצער רב זצ"ל. יפה ללב ח"ה בחי' ליו"ד סי' רמ"ה ס"א. אגרא דפרקא אות רנט.

ג'. ואני מקפיד בקריאתי התוכחות שלא יעמוד אדם נגדי או אצלי. אגרא דפרקא שם.

ד'. נהגו אצל החת"ס זצ"ל שהי' איש עני קבוע שהי' מקבל שכר על כך והי' עולה לתורה בקריאה זו. שו"ת מחנה חיים ח"ג סי' ט"ז. זכר יהוסף או"ח סי' לד. ספר החיים חלק זכיות. קובץ בית אהרן וישראל (שנה ג' גליון ה' עמ' קלד) שכן נהגו בקרלין.

ה'. יש להקפיד שמי שהוא שונא לש"ץ שלא יעלה לס"ת כשקורא התוכחה. רמ"א או"ח סי' נג סי"ט בשם אור זרוע בשם ספר חסידים.

ו'. לא יקרא לסומא לתורה לפ' התוכחה. שיח שרפי קודש ח"ג עמ' 28 אות לא בשם הרה"ק מאוסטרובצא ז"ל.

ז'. המנהג לקורא הבעל קורא לתורה בקריאה זו. חסד לאברהם.

ח'. איך האב געזען הרה"ק הרא"ש שפירא זצ"ל אב"ד פראג, אז בשעת'ן ליינען די תוכחה איז ער ארויסגעגאנגן פון ביהמ"ד! אליהו רבא או"ח סי' תכ"ח ס"ק י"ג.

ט'. מי שקראו לו לתורה בפ' התוכחה יקראו לו לתורה ביום שני של ר"ה. מועד לכל חי להק' ר"ח פלאג'י סי' יד ס"ק י"ט בשם השל"ה.

תכלה שנה וקללותיה – תחל שנה וברכותיה

שכוח יעקב אלי'