מעמד הר סיני

די וואך איז די פרשה פון מתן תורה.
רש"י זאגט אונז פון דער ספרי אז די באשעפער איז ארום געגאנגען צו אלע פעלקער קודם צו פרעגן אויב זיי ווילן די תורה. האבן זיי געפרעגט וואס שטייט אין דעם, פאר די בני עשיו האט ער/זי גענטפערט לא תרצח. האבן זיי עס אפגעזאגט.
איז ער/זי געגאנגען צו די בני עמון און מואב, האבן זיי געפרעגט וואס שטייט אין דעם? האט ער/זי גענטפערט לא תנאף. האבן זיי עס אפגעזאגט.
איז ער/זי געגאנגען צו די בני ישמעאל, האבן זיי געפרעגט וואס שטייט אין דעם? האט ער/זי גענטפערט לא תגנוב. האבן זיי עס אפגעזאגט.
און אזוי ווייטער ביז ער/זי איז אנגעקומען צו די בני ישראל און זיי האבן גענטפערט נעשה ונשמע.

לויט דעם זענען מיר דען דער עם הנבחר? ער איז געגאנגען צו יעדער פאלק ביז אייינער האט געזאגט יא. נישט אז ער האט אויסגעוועלט איין פאלק.

אויב עפעס איז ער דער אלוהים הנבחר.
אנשטאט צוזאגן אתה בחרתנו מכל העמים דארף מען באמת זאגן אנחנו בחרתך מכל העמים!

אויך, מיט וועם האט ער זיך געטראפן פון יעדער פאלק?
איז דא א זכר אין היסטאריע פון די פירערס פון די אלע פעלקער וואס רעדט פון א פירער וואס גאט האט זיך באוויזן צו זיי פעדלען זיין תורה?

א גוטע נקודה.
צום ערשט איז ער געקומען מיט גוטנס און געפרעגט מיט שיינעם צו מען וויל אנעמען זיין תורה צו נישט, אבער דערנאך איז ער געווארן א דיקטאטור און עס ארויפגעצווינגן כפה עליהם הר כגיגית. דעריבער זענען מיר נישט מחויב איינצוהאלטן די תורה ווייל ס'איז געווארן ארויפגעצווינגן אויף אונז אן קיין בחירה.

רחב, האסט געמוזט מאכן דיין נאמען צוויי מאל רחב אז איך זאל נקרי ווערן? וועגן דיין קשי', שוין, א קשי' אויף א מדרש.

דאס איז נישט נאר א מדרש, עס האט א מקור אין די גמרא, עבודה זרה ב:
"ויאמר ה' מסיני בא וזרח משעיר למו וכתיב אלוה מתימן יבוא וגו' מאי בעי בשעיר ומאי בעי בפארן א"ר יוחנן מלמד שהחזירה הקב"ה על כל אומה ולשון ולא קבלוה עד שבא אצל ישראל וקבלוה"

אקעי, איז א קשי' אויף א אגדתא, וואס איך מיין צו זאגן איז אז דע מעשות זענען לאו דוקא דערציילט אז אזוי איז טאקע געשען, נאר אזא שיינע מעשה, קענסט אויך פרעגן קשיות וויאזוי האבן די מלאכים געהאט גענוג גאלד צו מאכן שני כתרים פאר מיליאנען מענטשען.

די פשוט'ע פשט איז, און אזוי האט מען געלערנט מיט די קינדער ביז פופציג יאר צוריק, אז דער אויבערשטער האט געפרעגט אין הימל דער שר וואס איז ממונה אויף דער פאלק.

יום טוב ערליך איז דער ערשטער וואס לייגט עס אראפ אזוי דראמאטיש, מיט א מלאך וואס איז געפלויגן און געפרעגט די מענטשן פון יעדע לאנד. נאך אים זענען שוין געקומען פילע אנדערע און האבן עס פארשפרייט צווישן די מלמדים און די קינדער... ס'איז נישט צוגעגאנגען אזוי דראמאטיש ווי זיי לייגן עס אראפ.

רחב רחב כתב:איז דא א זכר אין היסטאריע פון די פירערס פון די אלע פעלקער וואס רעדט פון א פירער וואס גאט האט זיך באוויזן צו זיי פעדלען זיין תורה?

דאס איז שוין א מדרש, אבער וואס טוט זיך מיט וואס די תורה איז מעיד "אז נבהלו אלופי אדום אילי מואב יאחזמו רעד נמוגו כל יושבי כנען" האסט ערגעץ א זכר אין היסטאריע פון די שרעק און פחד? לויט חז"ל האבן זיך אלע וואסערן געשפאלטן וכו. כדי אלע פעלקער זאלן וויסן פון גאט, וויאזוי איז אלעס אזוי אפגעווישט געווארן פון היסטאריע?

אויך האט זיך אויפגעהויבן א מויער פון וואסער וואס איז ארויף ביזן זיבעטע הימל, אויב אזוי פארוואס טרעפט מען נישט קיין וואסער אין ספעיס?

אבינועם כתב:אויך האט זיך אויפגעהויבן א מויער פון וואסער וואס איז ארויף ביזן זיבעטע הימל, אויב אזוי פארוואס טרעפט מען נישט קיין וואסער אין ספעיס?

דו פרעגסט פארוואס מען טרעפט נישט קיין וואסער?! איך ווייס נאכנישט פארוואס מען טרעפט נישט קיין הימל.

לא לנו כתב:

אבינועם כתב:אויך האט זיך אויפגעהויבן א מויער פון וואסער וואס איז ארויף ביזן זיבעטע הימל, אויב אזוי פארוואס טרעפט מען נישט קיין וואסער אין ספעיס?

דו פרעגסט פארוואס מען טרעפט נישט קיין וואסער?! איך ווייס נאכנישט פארוואס מען טרעפט נישט קיין הימל.

גוט געזאגט, מען ברויך מאכן א ליסטע פון אלע זאכן וואס די תורה איז טויט ראנג, זאכן וואס מען קען אפילו נישט טענה'נן.

די פאקט איז אז א הימל עקזיסטירט בכלל נישט, נישטא! אפשר איז דא עפעס ארום די יוניווערס אבער נישט פון דעם רעד די תורה, ווייל די זון איז נישט דארט (יהי מאורות ברקיע השמים) און נישט די רעגן (ארובות השמים) וכו. די אלע זאכן זענען לאקאל צו פלאנעט ערד.

מיר זאגן דאך אלע שבת צופרי ביים דאווענען:
האל הפותח בכל יום דלתות שערי מזרח ובוקע חלוני רקיע מוציא חמה ממקומו ולבנה ממכון שבתה.
די הימל איז דער פלאץ וואו די זון און די לבנה העכטיגן איבער…

דאס קען מען פארענטפערן פשוט אז מ'מיינט נישט פאקטישע פענסטער און טירן
ס'איז נאר פאעטישע אויסדרוקן לשבר את האוזן

@נייגעריגער
אלעס קען מען פארענטפערן. א יעדע קשיא האט א תירוץ!
אויב נישט בדרך פשט, איז בדרך דרוש אדער רמז, און אויב נאך אלס נישט דאן בדרך סוד. (עי׳ בספר הברית שמתרץ הקושיא הנ״ל בדרך סוד).
אבער א ראציאנאלער טראכטער טאר זיך נישט איבער-רעדן פון די תירוצים וואס מען ״קען״ פארענטפערן. ער דארף טראכטן צו זיך: וואס מאכט מער סענס צווישן די קומענדיגע צוויי אפשנס:
1. כאטש וואס אין יענע צייטן וואס דער פיוט איז מחובר געווארן האבן די מענטשהייט אזוי אנגעקוקט די וועלט, אבער דער מחבר פון דעם פיוט האט געוואוסט אז עס איז נישט ריכטיג, אבער ער האט אויסגעקליבן אזוי צו שרייבן מאיזה סיבה שהוא.
2. וויבאלד אין יענע צייטן האט די מענטשהייט אזוי געהאלטן, האט דער מחבר פונעם פיוט (וואס איז אויך לכאורה געווען געמאכט פון פלייש און בלוט), אויך אזוי געמיינט, און דערפאר האט ער געשריבן אזוי.