קאווע שטיבל • אבן הטוען - וועקער 9

אינעם ניינטן וועקער ערשיינט א הערליכער ארטיקל פון ידידינו ATUB @חכימא ATUB , וואס טוט דורך אן אינטערעסאנטע און טיפע פילאזאפישע פראגע: קען דער רבוש"ע באשאפן א שטיין וואס ער קען נישט אויפהייבן?

באזירט אויף א מאמר פון הרב י. ד. סאלאמאן ז"ל, זעען מיר עטליכע שיינע מהלכים אויף דעם ענין וואס צענעמט די פראגע אויף קליינגעלט.

זייער א שיינעם ארטיקל. @חכימא האט באווייזן א שיין שטיקל. פון א שטיין געמאכט א גאנצע בראטל, און עס צונומען פון יעדער זייטל. כ'קלער נאר אזוי הויעך, עפעס ליגט מיר אין מח, נישט לאנג צוריק, האב איך אין א ספר געבליקט, איז געשטאנען דארט, א לענגערע ווארט, אויפן סתירה הידועה, צווישן ידיעה און בחירה, נאר טאקע געווענדליך, איז דאס ידיעה מכריח, אבער דער באשעפער איז דאך ווי מיר ווייסן, ער קען אלעס הייסן, און מיט אן אויסנאם דא, האט ער געזאגט קלאר, אז דא זאלן די צוויי, נישט זיין געבינדן נאר גענצליך פריי, אזוי האט יעדער איינער, א בחירה אן אייגענער. ווייל א כל יכול, מיינט אויך אז כביכול, קען שאפן ממש אלעס, אהן קיין שאלות, אויך אזא מין סארט יצירה, כדאי מיר זאלן האבן א בחירה.

ATUB @חכימא ATUB א קלוגער, זייער הנאה געהאט פון דיין ארטיקעל, שכוח.
דיין ערשטע תירץ טיילסטו אפ דו מושג כל יכול פונעם באשעפער. סהייסט מיר קענען פוגם זיין אונעם טיטל כל יכול אבער נישט אינעם באשעפר.
לויט דעם תירץ איז דער אייבישטער טאקע נישט קיין כל יכול?

סאיז דא אן ענדליך מושג עוגל מרובעת , דו ראשונים זענען דן אויב דער אייבישטיר קען עס באשאפן. ביי דעם איז קלארער אז סאיז נישט קיין חסורן אין גאט נאר א סתירה מניה וביה.

אין דיין הקדמה שפיערסטו וויכטיג צי קלאר מאכן א דע מה שתשוב כאולי דו שאלה קומט פון כופרים. סאיז סתם אזוי דא א מצוה פון וידעתו, דו שמועס איז א חלק פון דו מצוה.

תירץ 3. אונזער פארשטאנד איז אויך א נברא און קין נישט פארשטיין דעם בורא.

ווען גאט האט אונז מגלה געווען אז ער איז כל יכול האט ער דאס געזאגט פארן מענטשליכען שכל. ער האט געוואלט מיר זאלן זיין באיינדרוקט פון עם. סהייסט ער האט געוויסט אז מיר וועלן כאפן התפעלות דערפון. יעצט אויב זאגסטו אז סאיז נישט פאר אונז צי פארשטיין דאן רעד נישט דערוועגן צי אונז , סתם זאגן די ווערטער "כל יכול" און נישט פארשטיין וואס דאס מיינט, איז נישט קיין גרויסע אויפטו.

תירץ 4. נישט קענען איז אין געוויסע פעלער א פאזיטיווע זאך.

ברענגסט עפעס א סברא פון קענען ערמארדן א מענטש.
האלטס טאקע נישט אז דער מענטש וואס קען מארדען ווען מדארף און קען רחמנות האבן ווען מדארף, איז מער מושלם ווי דער מענטש וואס קען נישט טשעפנען א פליג?
קענען הרגנן איז נאך א יכולות, פארשטייט זוך ווענד זוך וויאזוי מניצט דאס.

נולד מאוחר האט געשריבן:@חכימא א קלוגער, זייער הנאה געהאט פון דיין ארטיקעל, שכוח.
דיין ערשטע תירץ טיילסטו אפ דו מושג כל יכול פונעם באשעפער. סהייסט מיר קענען פוגם זיין אונעם טיטל כל יכול אבער נישט אינעם באשעפר.
לויט דעם תירץ איז דער אייבישטער טאקע נישט קיין כל יכול?

סאיז דא אן ענדליך מושג עוגל מרובעת , דו ראשונים זענען דן אויב דער אייבישטיר קען עס באשאפן. ביי דעם איז קלארער אז סאיז נישט קיין חסורן אין גאט נאר א סתירה מניה וביה.

אין דיין הקדמה שפיערסטו וויכטיג צי קלאר מאכן א דע מה שתשוב כאולי דו שאלה קומט פון כופרים. סאיז סתם אזוי דא א מצוה פון וידעתו, דו שמועס איז א חלק פון דו מצוה.

1. יא. ריכטיג. אויב איז די באגריף כול יכול א סתירה מיני' ובי' (אזוי ווי אן עיגול מרובע) איז ער טאקע נישט קיין כול יכול.

2. הוא אשר דיברתי: טאקע דערפאר, מכח מצוות וידעת, איז דא א חיוב צו וויסן ("ודע") וואס צו ענטפערן פאר כופרי'שע שאלות וואס שווימען ארויף אויפן אויבערפלאך, בכדי זיך קלאר צו מאכן אין אמונה.

m http://www.rubinmass.co.il/?page=itempa ... age=148614 m

נולד מאוחר האט געשריבן:תירץ 3. אונזער פארשטאנד איז אויך א נברא און קין נישט פארשטיין דעם בורא.

ווען גאט האט אונז מגלה געווען אז ער איז כל יכול האט ער דאס געזאגט פארן מענטשליכען שכל. ער האט געוואלט מיר זאלן זיין באיינדרוקט פון עם. סהייסט ער האט געוויסט אז מיר וועלן כאפן התפעלות דערפון. יעצט אויב זאגסטו אז סאיז נישט פאר אונז צי פארשטיין דאן רעד נישט דערוועגן צי אונז , סתם זאגן די ווערטער "כל יכול" און נישט פארשטיין וואס דאס מיינט, איז נישט קיין גרויסע אויפטו.

פארקערט, די מענטש כאפט פיל מער התפעלות הערענדיג אז גאט ב"ה קען אלעס באווייזן, אפי' צוויי קעגנזייטיגע זאכן וואס זענען זיך סותר.
כלומר, ער איז אזא שטארקע בעל יכולת אז ער קען אפי' באווייזן זאכן וואס מיר פארשטייען נישט מיטן מענטשליכן פארשטאנד.

אזוי ווי מיר וואלטן געזאגט אז ווען גאט וויל ווען וואלט 1+1 געווען דריי און נישט צוויי, הגם אינז פארשטייען דאס נישט, דאך איז ער אזוי שטארק אז ער קען דאס אויך באווייזן. ודו"ק.

נולד מאוחר האט געשריבן:תירץ 4. נישט קענען איז אין געוויסע פעלער א פאזיטיווע זאך.

ברענגסט עפעס א סברא פון קענען ערמארדן א מענטש.
האלטס טאקע נישט אז דער מענטש וואס קען מארדען ווען מדארף און קען רחמנות האבן ווען מדארף, איז מער מושלם ווי דער מענטש וואס קען נישט טשעפנען א פליג?
קענען הרגנן איז נאך א יכולות, פארשטייט זוך ווענד זוך וויאזוי מניצט דאס.

ריכטיג. די משל איז נאר לסבר את האוזן און איז נישט פולקאם. מער פאסענדיג איז איינער וואס קען נישט עובר זיין אויף א סעיף שולחן ערוך קעגן איינער וואס קען יא.

איך זע נישט וואס ווערט בעסער ווען מרעט עובר זיין אויף ש"ע?
איינער וואס קען עובר זיין האט מער יכולות.

אה"נ. איינער וואס קען ערמארדן א מענטש אדער עובר זיין אויף שו"ע האט טאקע מער יכולות, אבער זיין חבר וואס קען נישט איז מער א איידעלע און ערליכע כאראקטער. ודו"ק.

m https://en.wikipedia.org/wiki/Omnipotence_paradox m

חכימא האט געשריבן:

נולד מאוחר האט געשריבן:תירץ 3. אונזער פארשטאנד איז אויך א נברא און קין נישט פארשטיין דעם בורא.

ווען גאט האט אונז מגלה געווען אז ער איז כל יכול האט ער דאס געזאגט פארן מענטשליכען שכל. ער האט געוואלט מיר זאלן זיין באיינדרוקט פון עם. סהייסט ער האט געוויסט אז מיר וועלן כאפן התפעלות דערפון. יעצט אויב זאגסטו אז סאיז נישט פאר אונז צי פארשטיין דאן רעד נישט דערוועגן צי אונז , סתם זאגן די ווערטער "כל יכול" און נישט פארשטיין וואס דאס מיינט, איז נישט קיין גרויסע אויפטו.

פארקערט, די מענטש כאפט פיל מער התפעלות הערענדיג אז גאט ב"ה קען אלעס באווייזן, אפי' צוויי קעגנזייטיגע זאכן וואס זענען זיך סותר.
כלומר, ער איז אזא שטארקע בעל יכולת אז ער קען אפי' באווייזן זאכן וואס מיר פארשטייען נישט מיטן מענטשליכן פארשטאנד.

אזוי ווי מיר וואלטן געזאגט אז ווען גאט וויל ווען וואלט 1+1 געווען דריי און נישט צוויי, הגם אינז פארשטייען דאס נישט, דאך איז ער אזוי שטארק אז ער קען דאס אויך באווייזן. ודו"ק.

אויב 1+1 =2 בהחלט, און אונזער שכל איז אבסעלאט, דאמאלטס הער איך דו גדלות און כאפ התפעלות אז גאט איז א כל יכול. אבער לויט ווי דו זאגסט איז אונזער שכל סתם א שפיל 1 1 איז נישט ממש 2 , כל יכול איז סך הכל אז גאט האט געמאכט אומזער שכל זאל ווערן נתפעל פון "כל יכול".
וואס איך מיין ציפרעגן איז אזוי, פונקט אזויווי דו מאכסט אוועק דו סתירה וואס מיר האבן אויף די כל יכול קאנסעפט, מיט דעם אז אונזער שכל איז נישט די סוף פסוק, ניץ איך דאס זעלבע טענה אויף דו התפעלות וואס איך דארף כאפן , אז גאט איז א כל יכול.

לעיקוואד האט געשריבן:http://www.rubinmass.co.il/?page=itempage&bookPage=148614

ייש"כ לעיקוואד. איינער ווייסט אפשר וואו מען קען דאס קויפן אין די טריי-סטעיט אומגעגנט?

נולד מאוחר האט געשריבן:

חכימא האט געשריבן:

נולד מאוחר האט געשריבן:תירץ 3. אונזער פארשטאנד איז אויך א נברא און קין נישט פארשטיין דעם בורא.

ווען גאט האט אונז מגלה געווען אז ער איז כל יכול האט ער דאס געזאגט פארן מענטשליכען שכל. ער האט געוואלט מיר זאלן זיין באיינדרוקט פון עם. סהייסט ער האט געוויסט אז מיר וועלן כאפן התפעלות דערפון. יעצט אויב זאגסטו אז סאיז נישט פאר אונז צי פארשטיין דאן רעד נישט דערוועגן צי אונז , סתם זאגן די ווערטער "כל יכול" און נישט פארשטיין וואס דאס מיינט, איז נישט קיין גרויסע אויפטו.

פארקערט, די מענטש כאפט פיל מער התפעלות הערענדיג אז גאט ב"ה קען אלעס באווייזן, אפי' צוויי קעגנזייטיגע זאכן וואס זענען זיך סותר.
כלומר, ער איז אזא שטארקע בעל יכולת אז ער קען אפי' באווייזן זאכן וואס מיר פארשטייען נישט מיטן מענטשליכן פארשטאנד.

אזוי ווי מיר וואלטן געזאגט אז ווען גאט וויל ווען וואלט 1+1 געווען דריי און נישט צוויי, הגם אינז פארשטייען דאס נישט, דאך איז ער אזוי שטארק אז ער קען דאס אויך באווייזן. ודו"ק.

אויב 1+1 =2 בהחלט, און אונזער שכל איז אבסעלאט, דאמאלטס הער איך דו גדלות און כאפ התפעלות אז גאט איז א כל יכול. אבער לויט ווי דו זאגסט איז אונזער שכל סתם א שפיל 1 1 איז נישט ממש 2 , כל יכול איז סך הכל אז גאט האט געמאכט אומזער שכל זאל ווערן נתפעל פון "כל יכול".
וואס איך מיין ציפרעגן איז אזוי, פונקט אזויווי דו מאכסט אוועק דו סתירה וואס מיר האבן אויף די כל יכול קאנסעפט, מיט דעם אז אונזער שכל איז נישט די סוף פסוק, ניץ איך דאס זעלבע טענה אויף דו התפעלות וואס איך דארף כאפן , אז גאט איז א כל יכול.

די התפעלת ברויך מען כאפן פון דעם וואס ער איז א כול יכול. יעצט, רובא דרובא פון זיינע כוחות און יכולות זענען באגרייפ-באר פארן מענטשליכן פארשטאנד און ערוועקן א אומגעהויערע התפעלות, און אפילו די געציילטע כוחות וואס זענען נישט באגרייפבאר, זענען נישט קיין סתירה צו דער הנחה אז ער איז א כול יכול, נעמענדיג אין אכט אז אונזערע פארשטאנד איז באגרעניצט. יעצט די באגרעניצונג אליין קען ערוועקן התפעלות פון דעם מענטש'ס קליינליכקייט אנטקעגן דעם כול יכול.

דער מו״נ (ח״ג פט״ו-ט״ז) און אור ה׳ (מאמר ב כלל ג פ״א) זאגן אז עפעס וואס איז א סתירה מיניה וביה (כדוגמת זו) איז מהנמנע אף ממנו יתברך כביכול, און אז דאס איז נישט א חסרון [ליאות] מצד הבורא ב״ה ע״ש. ועיין בהתנצלותו של הרב ידעיה הפניני להרשב״א (בשו״ת הרשב״א ח״א סימן תיח), בענין סוג הנמנע השני ע״ש. (דאס האט פאראלעלן אין, להבדיל, אקינאס׳נס דאקטרין פון די נאטורליכע ידיעה כביכול פון הקב״ה לעומת זיין פרייע ידיעה כביכול.)

עס איז אינטרעסאנט אנצומערקן אז דער טעאלאג ניקאלאס פון קוסא האט מגדיר געווען ג-ט אלס קאאינסידענשא אפאסאטאראם: אז ג-ט האט אין זיך כביכול אלסדינג, אפילו קעגנזייטיגע און פאראדאקסישע פראפערטיס בעניינזאם.

‏(ענליך צו דעם טרעפן מיר אויך אז דאס איז אויך א שטיקל חלק בכלל פון די ין און יענג פילאזאפיע; אז די היפך איז אויך בתוך איר פארקערטע.)

מי אני האט געשריבן:דער מו״נ (ח״ג פט״ו-ט״ז) און אור ה׳ (מאמר ב כלל ג פ״א) זאגן אז עפעס וואס איז א סתירה מיניה וביה (כדוגמת זו) איז מהנמנע אף ממנו יתברך כביכול, און אז דאס איז נישט א חסרון [ליאות] מצד הבורא ב״ה ע״ש. ועיין בהתנצלותו של הרב ידעיה הפניני להרשב״א (בשו״ת הרשב״א ח״א סימן תיח), בענין סוג הנמנע השני ע״ש. (דאס האט פאראלעלן אין, להבדיל, אקינאס׳נס דאקטרין פון די נאטורליכע ידיעה כביכול פון הקב״ה לעומת זיין פרייע ידיעה כביכול.)

והא לך לשון המורה (ח״א פע״ה), שאין חסרון אצלנו קהל המיחדים באחד בהיותו בלתי מקבץ בין שני ההפכים בנושא אחד ולא תתלה יכלתו בזה ולא במה שדומה לו מן הנמנעות... ולא ניחס לאלוה ית' לאות להיותו בלתי יכול להגשים עצמו או לברוא כמותו או לברוא מרובע צלעו שוה לאלכסונו, ע״כ ע״ש.

*

אין דעם שמועס איז אויך אינטרעסאנט אנצומערקן אז דער רמב״ם שרייבט (מו״נ ח״ב פי״ג) אז די וואס האבן אנגענומען קדמות העולם און אז ס׳קען נישט געמאלט זיין קיין בריאה יש מאין, ווייזט דאס נישט אויף קיין לאות ביכולת פון ג-ט, פונקט אזוי ווי דאס נישט קענען באשאפען שני הפכים בדבר ובעת אחת וככל הנ״ל ע״ש. (ועיין ג״כ כעי״ז להלן שם בפכ״ב לגבי לשנות הטבע ע״ש.)

***

ס׳איז אינטרעסאנט ווי ער וויל אריינלערנען די פאראדאקס אין די פסוק אין זכריה (ד ז); די לעצטע פסוק פון די הפטרה פון (די ערשטע) שבת חנוכה.

איך פארשטיי נישט די גאנצע סומאטוכע, דער תירוץ איז פשוט, די אזויגערופענע ׳פאראדאקס׳ איז נישט מער ווי א שיינע חידה׳לע וואס שפילט אויף ווערטער כדי דיך צו כאפן ווי די שפראך איז ארעם. וואס מיין איך? ׳עליך מסביר׳ן:

יש ׳נישט קענען׳ ויש ׳נישט קענען׳, עס איז דא א ׳נישט קענען׳ וואס מיינט עס איז נישט ביכולת, עס איז שייך במציאות וכדו׳ צ.ב.
א שיסטער: ״ער ׳קען נישט׳ קאכן״ ווייל האט נישט די יכולת
פייער: ״וואסער ׳קען נישט׳ זיין מיט פייער אינאיינעם״ ווייל עס איז נישט שייך במציאות.
א בחור: ער ׳קען נישט׳ פארשטיין די ״דקדוק רש״י״ ווייל מ׳האט אים עס קיינמאל נישט פארציילט.

שפעטער איז דא א ׳נישט קענען׳ וואס האט נישט מיט יכולת אדער אפי׳ מיט מציאות, נאר אז די גדר טוישט זיך, ולדוגמא: א mammal קען נישט זיין קיין פויגל ווייל די תנאים פון ווען א זאך גייט אריין בגדר פויגל זענען כולל אין זיך זאכן וואס א מאממעל האט נישט און די זעלביגע איז פארקערט.
יעצט לאמיר זען וואס די דאזיגע מובן פון ׳קען נישט׳ וואלט אויסגעקוקט ביי די פריערדיגע משלים פון די בעקער און די פייער.
דער קעכער: ״ער ׳קען נישט׳ סיי יא קאכן און סיי נישט קאכן אויף איינמאל״ ווייל די פאראמעטערס אריינצוגיין בגדר נישט קאכן איז פונקט פארקערט פון די דעפיניציע פון יא קאכן.
פייער: ״וואסער און פייער קענען נישט זיין קיין מחותנים״ ווייל די דעפיניציע פון מחותנים זענען צוויי ׳מענטשן׳ וואס זענען זיך משדך נישט צוויי זאכן וכו׳
א בחור: ער ׳קען נישט׳ האבן קיין שלום בית ווייל די תנאים פון האבן שלום בית אינקלודעוויט א ווייב.

יעצט צירוק צו כל יכול: כל יכול באציהט זיך צו די ערשוע מין ׳קענען׳ וואס מיר האבן ציטירט דהיינו ׳יכולת׳ ווי די נאמען צייגט אן ער איז ׳כל יכול׳: ער קען אלעס; ער האט אלע יכוליות. יעצט, פון די תנאים און קוואליפיקאציעס וואס פאדערן זיך פון א זאך וואס איז ׳כל יכול׳ איז בראש ובראשונה די עצם זאך אז ס׳איז נישט דא א זאך וואס ער קען נישט און וואס איז נישט ביכלתו.

איי פרעגסטו ער דארף דאך אויך ׳קענען׳ באשאפן דעם שווערער-ווי-אים שטיין? גייסטו שוין יעצט צו די אנדערע מיענענג פון ׳נישט קענען׳. און דער תירוץ זאגט זיך אליין, נישט ״ער קען עס נישט (סטייל 1)״ ווייל עס פעלט אים אין זיין ׳יכולת׳ נאר ״ער קען עס נישט (סטייל 2)״ ווייל דאס איז אינקאמפעטיבל מיט די דעפיניציע פון ׳כל יכול׳ ווייל די דעפיניציע איז אז ער קען ׳יא׳ ׳אלעס׳ די מינוט ער ׳קען נישט (יכולת׳דיג)׳ ׳עפעס׳ טוהן איז ער שוין נישט קיין כל יכול. (ובאמת די צוויטע ׳קענען׳ דארף געזאגט ווערן נישט באופן ״ער קען נישט״ נאר ענדער ״עס קען נישט זיין״ כך וכך)

פרעגען אז ס׳איז א פאראדאקס אז א כל יכול זאל נישט קענען מאכן א רונדיגע סקווער איז פונקט אזוי ווי פרעגן:
פארוואס ׳כל יכול׳ קען נישט מאכן אז צוויי מענטשן וואס האבן קיינמאל נישט חתונה געהאט זאלן זיין מחותנים
פארוואס ער קען נישט ערלעדיגן אז דער בחור וואס האט נאכנישט חתונה געהאט זאל האבן שלום בית.
ס׳איז נישט קיין ׳פאראדאקס׳ ס׳איז נישט שמיטה אצל הר סיני (דעס איז נאך שייך) ס׳איז שמיטה אצל לינקאלן נעוויגעיטאר.

וואס קען יא א כל יכול?
מאכן א סקווער זאל ׳ווערן׳ רונדיג [א סירקל]
מאכן א סקווירא זאל אין אומאן
מאכן א שוסטער זאל יא קענען באקן
מאכן אז וואסער אין פייער זאלן קענען גייין באנעזאם
מאכן די בעקער זאל קענען באקן צוויי זאגן אויפאמאל
מאכן אז וואסער און פייער זאלן ווערן מענטשן
מאכן אז א בחור זאל פלוצים ווערן חתונה געהאט און האבן א ווייב מיט א הערליכע שלום בית

אקיצור, ס׳איז נישט קיין סתירה; די צווי סארטן ׳קענען׳ וואלטן ווען געדארפט האב צווי באזונדערע ווערטער אויף דעם די גאנצע שאלה איז בס״ה א פלעי אוו ווארדס.

די גאנצע שמועס זעהט אויס ווי די סארט שמועסן פון חדר קינדער, איין קינד רופט זיך אן "מיין טאטע האט א מילליאן דאללער!", רופט זיך א צווייטער אן "מיין טאטע האט א בילליאן דאללער!", "מיין טאטע האט א טרילליאן דאללער!", "מיין טאטע האט מער געלט ווי ס'דא אין די גאנצע וועלט!", העי, וויאזוי קען א מענטש האבן מער געלט ווי ס'דא אין די גאנצע וועלט? לאמיר זאגן אז אין די גאנצע וועלט איז דא א טרילליאן דאללער, און זיין טאטע האט א טרילליאן און איינס, איז דאך שוין דא אין די וועלט א טרילליאן אין איינס? נאר די תירוץ איז פשוט, ווילאנג די מדובר איז וויפיל געלט די טאטעס האבן וואלט עס טאקע געווען א נארישע פראזע, איינמאל די מדובר גייט שוין אין וועמענ'ס טאטע איז די גרעסטע קען מען שוין זאגן וואס מ'וויל, ס'דארף שוין נישט מאכן קיין סענס, די עיקר איז אז מ'פארשטייט אז "מיין טאטע איז די גרעסטע!".

הנוגע לענינינו, ווילאנג די געדאנק פון "כל יכול" האט נאר געמיינט אז גאט איז שולט אויף די טבע ווייל ער האט עס באשאפן, האט מען אליינס פארשטאנען אז מ'רעדט פון זאכן וואס מיינען עפעס, נישט סתם א ווערטער-שפיל. איינמאל די פסעוודא-אינטעלעקטואלן האבן פארוואנדלט די גאנצע "כל יכול" ביזנעס איז אזא "מיין טאטע איז די גרעסטע" סלאגאן איז דען בכלל שייך צו פרעגן קשיות? די עיקר איז אז מ'פארשטייט אז "מיין טאטע איז די גרעסטע!"

און נאר צוצולייגן צו דעם כל יכול ווערטער-שפיל, קען גאט מאכן אז א זאך זאל ווערן באשאפן פון זיך אליינס?

m https://www.chabad.org/library/article_ ... ersion.htm m

וז״ל של הרלב״ג במלחמות ה׳ (מאמר ג פ״ב) בשיטתו ובמחלקותו עם הרמב״ם דאין ידיעת הקב״ה בהפרטיים:
‏

והנה קצת הפלוסופים סלקו מעליהם הטענה הראשונה מהטענות אשר זכרנו לקיים בהם שהשם יתברך יודע אלו הדברים הפרטיים כלם בשאמרו שלא יחויב מהנחתנו שהשם יתברך בלתי יודע אלו הדברים הפרטיים שייוחס לשם יתברך חסרון כי אין כל העדר חסרון ואולם הוא חסרון למי שדרכו שיתואר בקנין ההוא לא למי שאין דרכו שיתואר בקנין ההוא והמשל שהתנועה היא שלמות מה לבעלי הנפשות ואין אמרנו בשם יתברך שהוא בלתי מתנועע חסרון אבל הוא שלמות וכזה יאמרו שהיות השם יתברך בלתי יודע אלו הדברים הפרטיים אינו חסרון אבל שלמות לפי שידיעתו בנכבד שבידועים לא באלו הידועים הפחותים ולזה אמר הפלוסוף במאמר הנרשם באות הלמד ממה שאחר הטבע כי מי שלא יראה הרבה מהדברים הוא יותר טוב ממי שיראה.

ולהלן שם בפ״ד:
‏

ואין העדר ידיעתו יתברך איזה משני חלקי האפשר יגיע במה שהוא אפשר חסרון לחקו כי הידיעה השלמה בדבר היא כשיודע הדבר לפי מה שהוא עליו וכאשר הושג על זולת מה שהוא עליו הנה זה טעות לא ידיעה ובהיות הענין כן הנה הוא יודע באופן היותר שלם שאפשר אלו הדברים כלם וזה כי הוא ידעם מצד שהם מסודרים בדרך בירור והגבלה וידע עם זה מה שהם בו מן האפשרות מצד הבחירה לפי מה שהם עליו מהאפשרות

הרס״ג בהאמונות והדעות (מאמר ב פי״ג): ‏

ולא תשבחנו כשהוא ישים החמשה יותר מן העשרה שלא יוסיף בהם ולא שיכניס העולם בחלל הטבעת שלא יצר זה וירחיב זה ולא שישיב אתמל החולף כי כל זה הבל ואפשר שישאלנו קצת הכופרים על כל אלה ונשיב כי הוא יכול על כל זה וזה אשר שאל עליו איננו כלום כי הוא הבל וההבל איננו כלום וכאלו שאלו היוכל על לא כלום [ר״ל כי הוא יתברך יכול על מה שהוא דבר לא על מה שאינו כלום כי השאלה הזאת היא כמי שישאל אם יוכל על לא כלום מה שהוא הבל ורעיון רוח (שביל האמונה)] אך על זה שאלו באמת.

ס׳זעהט אויס פונ׳ם כוזרי (מאמר א אות פט) אז ער נעמט יא אן אן אבסאלוט אמניפאטענס פאר הקב״ה (בנוגע יכולתו להתגשם כביכול). והא לך לשונו, אינ׳ם קאנטעקסט איבער׳ן אי-הגשמות פון הקב״ה (אשר השכל מרחיק ההגשמה) והגשמת קולו וכו׳ בעת מתן תורה:
‏

אָמְנָם הַדִּין עָלֵינוּ שֶׁלֹּא נִדְחֶה מַה שֶּׁקִּבַּלְנוּ מִן הַמַּעֲמָד הַהוּא, וְנֹאמַר שֶׁאֵין אֲנַחְנוּ יוֹדְעִים אֵיךְ נִגְשַׁם הָעִנְיָן עַד שֶׁשָּׁב דִּבּוּר וְקָרַע אֶת אָזְנֵינוּ, וְלֹא מַה שֶּׁבָּרָא לוֹ יִתְבָּרֵךְ מִמַּה שֶׁלֹּא הָיָה נִמְצָא, וְלֹא מַה שֶּׁהֶעֱבִיד לוֹ מִן הַנִּמְצָאִים, כִּי לֹא יֶחְסַר לוֹ יְכֹלֶת, כַּאֲשֶׁר בָּרָא אֶת הַשָּׁמַיִם וְהַכּוֹכָבִים בִּרְצוֹנוֹ בִלְבָד, וְרָצָה יִתְבָּרֵךְ וְנִגְשַׁם עַל הַשִּׁעוּר אֲשֶׁר חָפֵץ, וְנֶחֱרַת בָּהֶם הַכְּתָב בַּעֲשֶׂרֶת הַדְּבָרִים.

הגם ער פירט דארט אויס אז בנוגע דאס ״קול״ דעמאלטס איז עס באשאפן געווארן יש מאין ע״ש.