ר' שמואל ווידער ע"ה (וועקער 12)

אין די נייע וועקער אויף פסח איז דא א אפשאצונג אויף ר' שמואל ווידער ע"ה, רעדאקטאר פון בלאט וואס איז נארוואס יעצט אוועק.

קודם א הערה פאר ווער ס'האט נאך נישט געליינט די ארטיקל. מאך זיכער צו ליינען די הקדמה ערשט, כאטש רוב מאל קען מען סקיפן די הקדמות ווי די שרייבער באטראכטן זיך אליין מיט א ערנסטקייט כאילו זיי האלטן אינמיטן א מח אפערעשאן, איז דא די הקדמה א חלק פון די אפשאצונג, די ארטיקל האלט זיך אינגאנצן נישט צום סטענדערט וואס די הקדמה זאגט פאר, נאר פארקערט ס'מאכט דאס גענאר דערפון און דעס ממש איז דאך געווען די מהות פונעם מענטש.

ווער ס'האט געליינט פארמעגליך איבער די חלוקה אין סאטמאר שמעקט דא א היימישקייט, די ארטיקל פראבירט אנהייב אביסל זיך פארשטעלן אלץ נייטראל אבער פארפארט אין גרויסן, דער שרייבער קען אויך נישט מחליט זיין צו דער רעדאקטער איז געווען א קריעטיוו זשיניעס אדער סתם א חסידישע לץ וואס האלט אונטער דעם עולם אין מקוה, און מ'געבט אים אפ כבוד האחרון אין גרויסן דורך טרייבן ליצנות פון אים אליין כדרכו בקודש, צום סוף מאכט דער שרייבער זיכער צו דרייען אויף צוריק אביסל און גיסט אויס קיתונות של שופכין אויף דער איד און משה גבאי אז ס'זאל אויסקוקן ניוטראל.

ס'איז אויך דא פאקטישע טעותים, למשל פון צווישן די שורות קען מען מיינען אז שמואל ווידער מיט פינקי וועבער זענען געווען מי יודע וואסערע נאנטע ידידים, ווער ס'ווייסט פאקטן ווייסט אז ס'איז רחוק מן המציאות, לדו"י.

after everything is said and done איז די ארטיקל זייער אינטערעסאנט פאר וועם ס'אינטערעסירט די סאטמערע חאזעריי אבער א דירעקטע סתירה פארן אזויגערופענעם הויכע סטענדערט פון די וועקער, נאכן ליינען די גאנצע ארטיקל דארף מען נאכאמאל איבערליינען די הקדמה און זיך רייבן די אויגן, די attempt זיך אהערצושטעלן אלץ אביעקטיוו איז א שאד און פאלש מכתחילה און נאך אלע מעשיות קען נישט די שרייבער ארויסקריכן פונעם באקס וואס ער טענה'ט אז די נפטר איז געלעגן אין.

איך האב זייער הנאה געהאט פון דעם ארטיקל. כ'האב נישט דעם ריכטיגן אויסדרוק, אבער עס איז געוואלדיג. זייענדיג היבש באקאנט מיט רוב פון די השתלשלות הדברים, איז קלאר אז דאס איז אראפגעלייגט אויף א געשמאקן, זיסן אופן, ממש הפלא ופלא!! לענ"ד איז עס יא גאנץ יושר'דיג באלאנצירט, אן קיין שטארקע נגיעה אויף סיי וועלכע פון די צדדים (ביידע זייטן כאפן פעטש און אויף ביידע זענען דא פאזיטיווע שטריכן), און בעיקר, הומאריסטיש, עס האט מיר געמאכט אויסשיסן עטליכע מאל אינדערצווישן... עס האט מיר דערמאנט פון מיין אלטע מערכה אין שטיבל אקעגן דעם נידריגן, קינדערישן סארט געשרייבעכץ אינעם בלאט.

איך בין מודה אז עס קען זיין אביסל צימעסדיג פאר'ן וועקער סטיל, אבער וויבאלד איך גלייב נישט אז די מעלות וואלט עס אריינגעשטעלט, איז פשוט אז דער וועקער האט מקיים געווען דעם במקום שאין איש השתדל להיות איש.

מיט איין הנחה בין איך נישט אינגאנצן מסכים, אז ר' שמואל איז געווען דער וואס האט אריינגעברענגט אינעם דור א קאלטקייט אין אפ'חוזק'ן פון היינטיגע רבי'ס. דאכט זיך אז דער פענאמענען ציעט זיך שוין מדורי דורות....

צי דער ארטיקל איז יושר'דיג געשריבן וועלן אוודאי זיין גרויסע חילוקי דעות. נאך אלעם זענען טויזנטער מענטשן אינוועסטירט אין איין צד פון דער סאטמארער מחלוקת. כ'האב געזאגט דעם שרייבער אז אויב אהרונים וועלן טענה'ן אז דער שרייבער איז א זאלויני, און די זאלוינים וועלן שרייען אז ער איז אן אהרוני זאל ער עס נעמען פאר א קאמפלימענט.

איך אליין בין אויך היבש באהאוונט אין דער היסטאריע פון דער בלאט, און כ'האב פאקטיש צוגעשטעלט א חלק פון דעם חומר פון דעם ארטיקל.

יעדעס ווארט אין דער הקדמה איז אמת. דער ארטיקל איז באמת א פרואוו צו זיין הונדערט פראצענט פאקטועל און יושר'דיג, און זוכט נישט צו געבן אן אויבערהאנט פאר קיין איין צד. דער ארטיקל איז געלייענט געווארן בעיון דורך מער פון 10 מענטשן פאר'ן גיין צום דרוק, טייל פון זיי מענטשן וואס האבן זייער גוט געקענט ר' שמואל.

לדעתי איז דאס קוקן אויף אזא ארטיקל ווי א "גאסיפ" ארטיקל ווי פעידזש 6 אן אנדייטונג ווי אומגעזונט די מחלוקת אין סאטמאר ווערט אנגעקוקט. מ'האלט שוין 19 יאר זייט די מחלוקת האט אויסגעבראכן אין פובליק און ס'איז נאך קיינמאל נישט געשריבן געווארן אן ארטיקל וואס זאל באמת זיין נייטראל. יעדע זאך וואס ווערט דערמאנט, יעדעס ווארט וואס ווערט געשריבן, ווערט אפגעשאצט אין אהרוני-זאלויני-צימעס טערמינאלאגיע.

די מחלוקת אין סאטמאר איז א געשעעניש וואס האט פארמירט דאס לעבן פון טויזנטער מענטשן. עס זענען פאראן יונגעלייט וואס פון די דריי יאר אלט זענען זיי אויפגעוואקסן אויף איין זייט פון דער מחלוקת און דאס האט געבויט זייער אידענטיטעט.

די מחלוקת אין סאטמאר איז נישט עפעס א טריצעריי צווישן ברעד פּיט און אנדזשעלינא דזשאולי, דאס איז סאמע סך-הכל'ס פון טויזנטער מענטשן, זייער לעבן, זייער אידענטיטעט, זייער זעלבסט-ווערד. טויזנטער מענטשן זענען אויפגעוואקסן מיט דעם בלאט ווי "דער" קוואל פון זייער אינפארמאציע. אלעס וואס זיי האבן געלייענט איבער דער וועלט, איבער חסידים, איבער סאטמאר, איבער זייער לעבן -- איז געווען אין שמואל ווידער'ס בלאט. דאס איז נישט עפעס א קינדערשפיל וואס באלאנגט אויף פעידזש סיקס, נאר א גאר וויכטיגע טייל אין דער היסטאריע פון חסידישע אידן אין אמעריקע. פארשטייט זיך אז דער מענטש וואס האט געהאט א צענטראלער חלק דערין, פאקטיש דער וואס האט פארגעשטעלט פאר'ן ציבור 50 פראצענט פון דעם סך הכל פון דער מחלוקת, איז א גאר וויכטיגע פיגור וואס דארף אביעקטיוו באשריבן ווערן. אן אביעקטיווע באשרייבונג אויף א וויכטיגער פאליטישער פיגור און זיין ארבעט אויף פראפאגאנדע באלאנגט אין דעם נ''י טיימס, אטלאנטיק מאגאזין, ניו יארקער, וכו'. און אז מ'רעדט פון א היימישער פאליטישער פיגור פון אזא וויכטיגקייט, באלאנגט עס אינעם וועקער.

איז דער ארטיקל גענצליך ריין פון טעותים? מסתמא נישט. קיין איין ארטיקל אין דער וועלט איז נישט גענצליך ריין פון טעותים, און אוודאי נישט פון א.ג. "צווישן די שורות" טעותים. און דער שרייבער האט דאס אליין פארשטאנען ביים בעטן אין דער הקדמה אז מ'זאל אויפמערקזאם מאכן אויף טעותים.

בסך הכל איז דער ארטיקל דאס סאמע ערשטע מאל וואס עס ווערט געשריבן אן אביעקטיווע אפשאצונג אויף א נקודה וואס האט א שייכות מיט דער מחלוקת אין סאטמאר. געוויסע וואס האבן געלייענט דעם ארטיקל זענען ארויסגעקומען מיט א פרישער אפרישיעישאן אויף שמואל ווידער זעענדיג זיין מענטשליכע זייט, און ווי אפילו זיין בלאט האט געהאט געוויסע סטאנדארטן.

דער שרייבער איז נישט צעמישט איבער וואס שמואל ווידער איז געווען, נאר ער שטעלט פאר דעם גאנצן געמיש פון זיין כאראקטער. יא, שמואל ווידער איז געווען א גאון אין געוויסע אספעקטן, ער איז געווען אן אויבער-חכם איפכא-מסתברא'ניק, ער איז געווען א לץ און נישט קיין אינטעלעקטואל, ער איז געווען א וואוילער חסידישער איד, און ער איז געווען א איד מיט א ווארעם הארץ און א בעל חסד.

איך שרייב דאס ווי א נישט סאטמארער און ווי איינער וואס האט נישט געקענט שמואל ווידער אויסער די פאר וואטסאפס וואס זענען ארום געגאנגן לאחר פטירתו.

איך האב געלייענט דער ארטיקל ווי דער שרייבער איז געבינדן מיט איינס אדער אפילו ביידע הענט. פון איין זייט וויל ער נישט זינקן אין דער מאראס פון דער מיאוסע פאליטיק, ער וויל אויך נישט פוגע זיין אין א נפטר ביי וועם די קערפער זענען נאך ווארעם, אבער אויך וויל ער איבערגעבן דעם מענטש און זיין ווערק און וואס ער האט 'אויפגעטון' עלי אדמות. ממילא מוז מען א סך לייענען צווישן די שורות און דארט איז גארנישט אזוי שיין.

צום בעסטנס קען מען אים אפמעסטן פאר א בייבי אוממאראלישער שרייבער געפאסט פאר א קהלה פון בייביס מיט אוממאראלן, און צום ערגסטנס ווי א מחרחר ריב און א סארט פראפאגאנדע מיניסטער בנוסח געבעלס. דערמעדערט האט מען טאקע קיינעם נישט כאטש נישט ווייט.

און איבער זיין חסד, כלפי דער רעשט פון זיין קאריערע איז חסד לאומים חטאת.

שלום עליכם אידן,
קודם א יישר כח פאר עפענען א אשכול און דעבאטירן מיין ווערק.
סהדי במרומים, איך באלאנג צו דער סאטמארער קהילה אבער די מחלוקת צווישן די רביס גייט מיך אן אסאך ווייניגער ווי א לאך אין מיין לינקע טאש. איך האב דערמיט גארנישט איינגעלייגט. איך מאך נישט קיין דיסקרימינאציע און די צוויי פארטייען און זייערע מנהיגים זענען זיך ווערד בערך די זעלבע געלט אין מיין ארימע מיינונג.
דעם ארטיקל האב איך געשריבן נישט מחמת מיין גרויס אינטערעס אין סאטמארע פאליטיק, ווייל אויב איר וועט קוקן וועט איר זען ווי כ'האב בכוונה ארויסגעלאזט חלקים וואו איך וואלט געקענט אריינגיין מיט זאפט אין לשון הרע'לעך און דווקא זיך נאר קאנצענטרירט אויף ר' שמואל ע"ה און זיין ווערק.
מיין ציל איז צו פרובירן, ווי ווייט מעגליך פאר א בשר ודם, צו געבן אן אויפריכטיגע בליק אויף ר' שמואל און זיין ארבעט, זייענדיג א שטארק איינפלוסרייכע מענטש אין א ריזיגע קהילה (די רעדאקציע פון וועקער האט צוגעלייגט אז ער האט געהאט א איינפלוס אויף די גאנצע חסידישע וועלט אבער דאס ווייס איך שוין נישט צו איך בין מסכים). יעדער איינער וועט דאך מודה זיין אז דער בלאט איז געווען א גאר אומגעווענליכע צייטונג, און אזא זאך פארדינט זיך א נארמאלע אפהאנדלונג.
איך בין געווארן ממש אויסער זיך זעענדיג די באשרייבונגען נאך די פטירה פון ר' שמואל, ווי יעדער פארווישט באקוועם רוב פון די לעצטע צוואנציג יאר אויף וואס ער האט בעיקר געהארעוועט (דער בלאט האט יא אביסל דערמאנט אבער אויך נאר קורץ און ברמיזה). אין מאמענט, א מאגאזין וואס ספעציעליזירט זיך אין מאלן וואסער, האבן זיי געהאט א אינטערוויו מיט א בלאט שרייבער. מ'האט אים געפרעגט ער זאל אנצייגן אויף עפעס א שטורמישע זאך וואס ר' שמואל האט געדעקט. דעם שרייבער'ס ענטפער: די מומבאי אטאקע. כ'האב נישט געוואוסט צו כ'זאל וויינען אדער לאכן.
איך האב גאנץ קלאר געשריבן אין די הקדמה אז די עיקר סיבה פארוואס אזא ארטיקל פאסט פאר וועקער איז ווייל ערגעץ אנדערש קען דאס נישט גיין. און די עיקר סיבה פארוואס איך האב געשריבן די ארטיקל איז ווייל א אנדערער וועט עס נישט שרייבן.
איך אליין בין נישט געווען א נאנטע ידיד מיט ר' שמואל ע"ה, כאטש איך האב דא און דארט אויסגעטוישט א ווארט מיט אים. די ארטיקל איז געבויט אויף שעות על גבי שעות פון אויספרעגן מענטשן וואס האבן אים גוט געקענט. עס פארשטייט דאך יעדער אז די רעדאקציע פון דער בלאט גייט נישט ארויסגעבן קיין אינפארמאציע אויף אים, און אז די שטארקע פארטיי מענטשן זענען נישט אינטערעסירט צו רעדן צום וועקער. נו, האב איך געמוזט מאכן מיין אייגענע ריסורטש.
נאךפאר'ן אנהייבן שרייבן דעם ארטיקל האב איך שוין געוואוסט אז דא גייט קומען בערג מיט קריטיק נישט קיין חילוק ווען און וואס איך וועל שרייבן. כ'רעד מיך נישט איין אז כ'האב געמאכט א פערפעקטע ארבעט, און אפילו נישט נאנט צו פערפעקט. אדרבה, ווי כ'האב געשריבן האף איך אז מ'וועט אויסבעסערן מיינע טעותים. יעדער איינער איז וועלקאם מיך צו פאררעכטן, צוצולייגן, אראפנעמען, און סתם אזוי מיך אראפרייסן פאר'ן שרייבן אן ארטיקל וואס זיי האבן נישט געשריבן.
איך האב אבער אויך געוואוסט אז עס וועלן זיין די וואס וועלן אפרישיעיטן די ארבעט, און פאר זיי האב איך עס געשריבן. און ווי מ'זעט זענען דא א שיינע פאר אידן וואס האבן גרויס הנאה געהאט דערפון און דאס האט זיי אריינגעגעבן א נייע פארשטאנד אין פארשידענע חלקים פון ר' שמואל און זיין ארבעט. א יישר כח פאר אלע קאמפלימענטן.

כ'וויל טאקע דערמאנען צוויי טעותים וואס כ'האב שוין באמערקט אז כ'האב געמאכט.
א) איך האב געשריבן אז ר' שמואל האט ביי די חתונה פון זיין טאכטער זיך אליין אויפגערופן צום מצוה טאנץ. איך מיין אז באמת האט ער אויפגערופן זיין טאכטער, נישט זיך. ווער עס ווייסט איז מכובד זיך אנצורופן.
ב) פון מיין אריינפיר צו דעם אויסברוך פון די סאטמארע מחלוקת קען זיך דאכטן אז איך האלט אז האדמו"ר מהר"א טראגט די אחריות פאר'ן אנגעצינדן דעם מחלוקת דורך איינשטעלן א דורכגעפאלענע פוטש. דאס איז אוודאי נישט ריכטיג און די מחלוקת האט זיך געקאכט יארן פריער, ווען עס איז אנגעגאנגען אן אקטיווע פלאן ארויסצושטעלן מהר"א און אויפנעמען זיין יונגערע ברודער אלס רב אין וויליאמסבורג, און נאר מחמת דעם האט מהר"א פרובירט זיך אריינצוצווינגען אין וויליאמסבורג, און ווען דאס איז נישט געלונגען האט ער געמוזט זיך אפטיילן.
די סיבה פארוואס כ'האב עס אזוי געשריבן איז ווייל די געשעענישן פון חוה"מ פסח זענען די איינציגסטע וואס זענען באקאנט פאר'ן פאבליק. און די זאכן וואס זענען פארגעקומען אונטער די קוליסן זענען נישט באקאנט, און וואלטן געדארפט א גרונטליכע אנאליז עס צו שרייבן מיט א קלארקייט. למעשה מיין איך אז כ'האב געמאכט א טעות מיט'ן געבן א עטוואס איינזייטיגע בליק. (איינער פון די מגיהים האט מיר גראדע אויפמערקזאם געמאכט דערויף אבער ס'איז שוין געווען צו שפעט צו טוישן).

צום לעצט וויל איך זיך דא באדאנקען פאר אלע חשוב'ע אידן וואס האבן ארויסגעהאלפן אז די ארטיקל זאל צושטאנד קומען, אריינגערעכנט דער רעדאקטאר פון וועקער, ראובן. שכרכם הרבה מאוד.

איך זעה נישט קיין לאום, ער איז א איד און די גוטע חלק זיינער ווערט נישט איבערגעדעקט מיט'ן פארקערטען.

טאמער ער איז א 'מחרחר ריב', איז ער מער נישט ווי א שפיגעל אויף גאנץ סאטמאר, אלע פיר פראקציעס. ס'האט יעדער זיך באלעקט די פינגער מיט זיין נייעס, און קיינער האט דעמאלס נישט מוחה געווען. דאס איז גאר וויכטיג פאר די געזעלשאפט, צו האלטען א שפיגעל פאר די אויגן אונז צו ווייזען די אמת'ע פרצוף (וכדברי קדשו של לץ אחד 'ווען דער ברך משה איז אוועק, האט זיך סאטמאר צוטיילט, הולכי ערכאות דא און מסרבי דין די אנדערע זייט', ודפח"ח) פון אונזער קהלה. מ'קען זיך אפרעדן, אבער אויף זיך.

נאך עפעס ארויסצונעמען. איך האב געזען א מענטש וואס אלס בחור האט געהאקט און געשמועסט אויף אלעס, און שפעטער האט ער געטראפן א וועג דאס צו מאנעטיזירען. זאל יעדער טרעפען א וועג צו נוצן זיין טאלאנט פאר זיין לעבן.

זיין קשר צו זיין גאט איז נישט באהאנדלט געווארן, ממילא ווייסט מען נישט דערפון. אין אמת'ן אריין, איז עס נישט אונזער ביזנעס.

ר' פנחס מרדכי וועבער האט אים אויסגערופן ביי זיין טאכטער'ס חתונה. שוין א 15 יאר זיכער
AUD-20180329-WA0058.mp3

אי"ה לאחר מאה ועשרים וועט מען אויך באשרייבען די גאנצע השתשלשות הדברים פון קאווע שטיבל און וועקער און די מחברים און עורכים, עס קומט א גוטס

כראובן ועוד לקרא, שטודירן פערדעריי איז לעגיטימע סקלארשיפ, און אפילו דער חלק הצימעס אינערהאלב דער שמואל ווידער ארטיקל איז ריכטיגע סקלארשיפ אויף דער צוואנציג יאריגער סאגא פון מחלוקת סאטמאר צווישן די יארן נ"ט-ע"ח, צענטערירט ארום דער ביאגראפיע פון איין מאן וועלכער האט געשפילט א צענטער ראלע אין דעם טרויעריגן קאפיטל.
(שיינט מיר ווי מענטשן זענען אזוי מח-אביוזירט ווען ס'קומט צו צימעס אנגעלעגנהייטן אז מ'דארף ווידמען א טעראפיע סעסיע פאר דעם אליין...)

ATUB @יואלי וואלפסאן ATUB
הערליך. א שאד דו האסט נישט די גאנצע.

איך אויך האט געשריבן:@יואלי וואלפסאן
הערליך. א שאד דו האסט נישט די גאנצע.

איך האב ס'נאר געווען צו לאנג, און די אליין האב איך אויך געדארפט קאמפרעססן, כ'וועל אפשר באלד לייגן די אנדערע חלק.

לדעתי, זאל ק"ש ארויס געבען א היסטאריע ביכל, מיט די גאנצע געשיכטע פון ר' אהרן ר' זלמן לייב, אן נעמען די קלענסטע שטעלונג. נישט אויסזאגן וואס דער האט געטראכט און דער האט פרובירט, נאר די פאקטן. אז די פארטיי האט געזאגט אויף דער אנדערע אז ער וויל דאס, קען מען שרייבן, אבער אלעס פון אויבן אראפ. אז מ'קען דאס באווייזען, וואלט עס געווען א שטארקע טריט פאראויס אין דער געזעלשאפט. דאס קענען שרייבן דעם אמת אויף זיך זעלבסט.

נאך פון פינקי וועבער ביים אויסרופן ר' שמואל. פינקי זינגט אויף זיין ניגון וואס איז דעמאלט ארויסגעקומען און געווארן א וועלט'ס ווארעמע ניגון.
AUD-20180329-WA0125.mp3

איי ר' פינקי אמן הרגש שאין כדגמתו. א גרויסן דאנק דיר.

הוגה האט געשריבן:

איך האב מיר אויך געוואונדערט וואו קומט אזא סארט ארטיקל און אזא נושא אריין אין אן אינטעלעקטואלע אויסגאבע. איך קען אבער הערן די אנדערע צד אז למעשה איז ער געווען א פובליק פיגור וואס האט געהאט א שטארקע השפעה אויף די אלגעמיינע חרדישע געזעלשאפט און צוליב דעם פארדינט ער א באשרייבונג.

לויט ווי איך פארשטיי שטעקט נישט די נייטראלקייט אינעם פאקט צו דער שרייבער איז אן אוהד, שונא אדער פאסיוו צו ר' שמואל, נאר ענדערש אז אפגעזעהן וואס ער האלט פון אים זעהט ער אויך זיין פארקערטע זייט. רוב חסידי מרז"ל וואלטן נישט געקענט שרייבן פאזיטיוו אויף ר' שמואל אדער נעגאטיוו אויף משה גבאי און דער איד. רוב חסידי מהר"א וואלטן נישט געקענט שרייבן אזוי אויף ר' שמואל אדער אויף זייער רבי. דער שרייבער, כאטש מ'זעהט אז ער איז קיין שטארקע אהרוני (מילד גערעדט) האט ער קיין שום פראבלעם ארויסצוברענגן די פאזיטיווע שטריכן פון יענע צד. דאס איז חוץ פון דעם וואס די צענטער פונעם ארטיקל אנאליזירט זשורנאליזם און נישט די סאטמארע מחלוקת.

איך האב ענדזשויט צו ליינען די באשרייבונג, פארשטייט זיך אז די גאסיפ שבו מיט אלע שמאלץ ציט שטארק. אולי קלערט די ראדאקציע אנצוהייבן מיט אן אפיציעלע זעקסטע בלאט אין די קומענדע נומערן...

.

אין אן אנדער אשכול האביך טאקע געפרעגט אויב סאיז דא א צימעס אפטיילונג אין דעם וועקער.

ככוכב ועוד לקרא מיין איך אויך אז די ארטיקל אויף ווידער איז א מייסטער ווערק, ריין פון פערזענליכע אגענדעס און זייער קלאר אראפגעלייגט.
איך זעה נישט אין דעם ארטיקל א שמעק פון צימעס נאר ליבערשט פאקטן כמו שהיה, און טיילמאל האבן מענטשען נישט ליב צו זעהן דעם גאנצע בילד. הלוואי וועט די טאלאנטפולע שרייבער ממשיך זיין און אראפ לייגן די גאנצע היסטאריע פון די סאטמארע מחלוקת אויף די זעלבע סטייל, און דייקא אינעם וועקער למען יעמדו למשמרת ימים רבים. דער וועקער דארף נישט זיין נאר א אינטעלעקטואלע אויסגאבע מיט טיפע מאמרים וואס מען דארף צו לייגן קאפ, נאר אויך שיינע ארטיקלן וואס אזוי פיל מענטשען וואלטן לכאורה הנאה געהאט דערפון, וואס מען דאס נישט אריין שטעלן אין קיין שום אנדערע אידישע אויסגאבע.

איך האב זייער הנאה געהאט פון דעם ארטיקל.

איך מיין אז די סיבה וואס טייל עולם איז פארנימען צו ער האט יא גענימען א זייט צו נישט איז ווייל דאס האבן זיי געזיכט צו זעהן אין דעם ארטיקל, איך קען אויך פרובירן צו זעהן אויף וועלכע זייט ער איז מער נוטה אבער כ'האב דאס נישט געזיכט!

איך האב געליינט דעם ארטיקל ווייל איך האב געוואלט ליינען וועגן ר' שמואל ע"ה אין איך האב געטראפן א הערליכע ארטיקל וואס ברענגט עם ארויס אויף זייער א גיטע אופן אין הערליך באשריבן!

א הערליכער ארטיקל! איך האב מתחילה געקלערט אז די טעמע איז מיר נישט אינטערעסאנט, אבער באלד ביים אנהייבן ליינען בין איך אריינגעצויגן געווארן אין די שורות און ס'האט מיך געהאלטן געשפאנט ביזן סוף. דער שרייבער האט געמאכט א וואונדערבארע ארבעט, ער איז קענטיג זייער טאלאנטפול אין פארשעריי ווי אין שרייבעריי צוגלייך, און ס'האט געצויגן יעדעס ווארט. ביים ענדיגן ליינען האב איך געפילט א ווייטאג אויף דעם וואס ס'איז אוועק פון דער וועלט אזא מענטש ווי ר' שמואל, מיט אלע פארשידענע זייטן וועלכע זענען אפגעמאלן געווארן אינעם ארטיקל. באזונדערס גיט עס א ציפ צו זען וויאזוי דער טויט שפארט נישט אפ קיינעם, אפילו אזעלכע מענטשן וואס יעדער שטריך אין זייער כאראקטער שטראמט מיט לעבן.

איך האב ר' שמואל נישט געקענט, און די סאטמארער פאליטיק האט מיך אין אלגעמיין קנאפ אינטערעסירט (נישט אינעם קאנטעקסט פונעם ארטיקל), אבער אין דעם ארטיקל איז אפגעמאלן א פשוט מענטשליך בילד. ס'קומט זיך קרעדיט פאר'ן שרייבער פאר'ן קענען זען דעם חלק המענטש אין דער פאליטישער מערכה, וואס א דאנק דעם איז דער ארטיקל נישט בלויז אינטערעסאנט נאר אויך אינספירירירנד און ראוי לבוא על שולחן מלכים. יעדער מענטש איז קאמפליצירט, לכך נוצרנו, און אינעם סך הכל פונעם געשטעל האט דער שרייבער געפונען די נאבעלע נשמה וואס האט געשטעקט אינעם גרויסן מאכער און טוער. איך בין זיכער אז דער העלד פון דער געשיכטע, ר' שמואל, קוקט אראפ פון הימל און האט הנאה פון דעם. יהא זכרו ברוך.

מיר פערזענדליך האט דער ארטיקעל געמאכט ברעכן,די גאנצע נושא איז נעריש און מיינע אויגען,די מענטשען וואס ווערען דערמאנט און די ארטיקעל,און די גאנצע סוגיא פון די רייבערייען און סאטמער,האט נישט קיין שייכות מיט חכמה בינה ודעת,סאיז ביי מיר נישט אנדערש ווי א אינערליכע געפעכט און די נ נח שבט און קדותא,
איך קען אבער פארשטיין אז איינער וואס געהער צו איינס פון די צוויי קהילות,וועט הנאה האבען פון זייער קהילה פאליטיק,אבער פאר יודען ווי מיר וואס האבען קיינמאל נישט געפענט נישט ״די בלאט״ און נישט ״די איד״ איז די גאנצע נושא נישט נוגע.
פאור סאום ריזען האט מיר דער ארטיקעל דערמאנט פון א אשכול און איי וועלט ווי מטוט אדורך די אונטערען פלעיס,איך ליין פאר דעם אשכול מפעם לפעם פאר מיין אכט יעריגער ווען ער קאכט ארום מיט זיינע חבירים און דיע ענינים.


Sent from my iPhone using Tapatalk

א קורצע ביאגראפיע אפהאנדלונג פון די סארט וואס מ'טרעפט אין פראסטיזשפולע מאגאזינען.

איך געדענק נישט ליינען קיינמאל בעפאר אזא באשרייבונג אויף א היימישען און אידיש מיט אזא ערנסקייט אינגאנצן אומאפהענגיק. ווי ווייט ס'איז שייך פאר א בשר ודם מיט זיין עדיטאר, פארשטייט זיך.

אין מיין אפיניען איז די ארטיקעל פעסט מאוד מאוד, איך קען אפילו זאגען אז איך האב די מערסטע הנאה געהאט פין דעם באשרייבונג.

איך האב כמה פעמים געטראכט אין מיטען ליינען אז דער ארטיקל ווייזט ווי וויכטיג דער וועקער איז, ווייל עס קען נישט זיין קיין שום אנדערע מאגאזין אדער צייטונג וואס זאל אראפ לייגען דברים כהוויתן אין דער היסטאריע פין דער איד און דער בלאט מיט ר' שמואל. און דאס ווייזט אויף דער חרידישע שקרים אין איר עקסיזטענץ און מהות, אז קיין איינער וואלט נישט געטרויט צו שרייבן דער אמת סיי וועגען דער איד, און סיי פין דער פאלשע בריוו צו דער בלאט, און כל שכן וועגען ר' שמואל'ס שיטות צ.ב.ש. שרייבען טיטלען און אויסרומען אנדערע קלענערע הויפען וכו'.

איין הערה, לדעתי איז דער שרייבער א אהרוני, כ'וואלט געקענט באשטיין צו הערען די צד פין א זאלוני מיט דער זעלבע אפענקייט.

וחלופיהן האט געשריבן:איך שרייב דאס ווי א נישט סאטמארער און ווי איינער וואס האט נישט געקענט שמואל ווידער אויסער די פאר וואטסאפס וואס זענען ארום געגאנגן לאחר פטירתו.

איך האב געלייענט דער ארטיקל ווי דער שרייבער איז געבינדן מיט איינס אדער אפילו ביידע הענט. פון איין זייט וויל ער נישט זינקן אין דער מאראס פון דער מיאוסע פאליטיק, ער וויל אויך נישט פוגע זיין אין א נפטר ביי וועם די קערפער זענען נאך ווארעם, אבער אויך וויל ער איבערגעבן דעם מענטש און זיין ווערק און וואס ער האט 'אויפגעטון' עלי אדמות. ממילא מוז מען א סך לייענען צווישן די שורות און דארט איז גארנישט אזוי שיין.

צום בעסטנס קען מען אים אפמעסטן פאר א בייבי אוממאראלישער שרייבער געפאסט פאר א קהלה פון בייביס מיט אוממאראלן, און צום ערגסטנס ווי א מחרחר ריב און א סארט פראפאגאנדע מיניסטער בנוסח געבעלס. דערמעדערט האט מען טאקע קיינעם נישט כאטש נישט ווייט.

און איבער זיין חסד, כלפי דער רעשט פון זיין קאריערע איז חסד לאומים חטאת.

וחלופיהן: פאר א נייטראלן מענטש ביסטו גאר ווייט אוועק פונ'ם פינטל. בדרך כלל פרובירט דער מחבר פונ'ם ארטיקל צו מאכן א חילוק צווישן דעם פריוואטן מענטש ר' שמואל ווידער. און דעם פובליק מענטש מיט זיין תפקיד אלס ..."פראפאגאנדע מיניסטער"... אזוי ווי דו רופסט עס אן...!

מיין שטארקע טענה איבער דעם ארטיקל איז, אז ער לייגט עס אראפ כאילו דער בלאט האט געבויעט דאס חסידות מהר"א. און גארנישט מער. כאילו ר' אהרן אליינס האט גארנישט צו פארקויפן...די גרעסטע ראיה איז פון צד מהרז"ל. וויפיהל מ'זאלל נאר זאגן און פארדעקן גייען דאך ארום די זיסע ווערטלעך איבער זיין ..."גאונות"...!

ר' אהרן אהן דער בלאט איז ווי פסח אהן מצה.

אקעי, ווי קאווע אהן מילך.

לאז אפ די משלים.

אבער ער איז גארנישט.

פאר די טיילונג איז ער געוועהן אנערקענט אלץ א רודף און רשע, און דער בלאט האט עס געטוישט. ווי עס שטייט אין דער ארטיקל אליין.