ווער זאגט תירוצים?
איך מיין עס פעלט דיר א פשוט'ער ידיעה. עס איז דא צוויי ברידער, הרב שמואל דויטש און הרב אשר דויטש. הרב שמואל דויטש איז געווען דער רוח חיה אין תשמ"ט אנצופיהרען דער ההתייסדות פון דגל התורה. זייט דעמאלס איז ער שטיל און מ'הערט גאר ווייניג פון איהם. ער איז אן איידעם געווען ביי הרב ירוחם גארעליק, ר"מ אין ישיבה יוניווערסיטי. ער איז די גרעסערע עילוי ווי זיין ברודער אויך. הרב אשר דויטש איז א חלק פון די ליטווישע געזעלשאפט (הגם אז ער איז אן אונגארישע אפשטאמיגע) און ער איז נישט אנדערש פון די אלע דגל התורה'ניקס. נאר וואס? ער איז אויף די אנדערע צד פון די מחלוקת אין פאנאוויעז, און דעריבער איז ער אביסל לעקיש (אדער איז ער לעקיש פאר די זעלבע סבה אז ער איז אויף די אנדערע צד אין פאנאוויעז, וליכא שום נפקותא בדבר ע"כ לא הארכתי בזה). ער איז אבער נישט קיין קנאי און ער איז נישט געקנויטן פון די טייג.
לעומת זה, הרב קאלמאנאוויץ איז א קנאי מבטן ומלידה. אלע קאלמאנאוויטש'ס זענען פארפרומטע נשמות, וואס לעבן א פינסטערע קנאישע לעבן. חזקיה קאלמאנאוויטש (פון אתרא קדישא) איז אן אייניקעל פון א ברודער פון הרב ישראל קאלמאנאוויטש, און דאס איז איין גרויסע משפחה וואס איז אזוי. (איך האב א שוואגער פון יענער משפחה, און ער רעדט זיך אפ)
דער התייסדות פון עץ איז ריין פאליטיש. אפאר עסקנים האבען זיך געזען אין דערויסן, ווי אויך אפאר ראש ישיבה'לעך, און ממילא איז געווארען א צייטונג (אין עיתון אין מפלגה) און א פאליטישע באוועגונג, וואס האט פראבירט צו גיין אין כנסת און אין אלע עיריה אנשטאלטן, און זיך אויפבוין א מלוכה, פונקט ווי רביץ און גפני בשעתם. זיי האבען געקלערט אז די 'פרומערע' צד וועט זיגען און דעריבער האבען זיי גענומען א פרומערע צד, און אזוי אריין געכאפט געוויסע תמימים. דאס איז נישט קיין חידוש, זייט די התייסדות המדינה האבען פאליטישע באוועגונגן זיך געריסן ווער זאל פארטרעטן די פרומע ציבור אין כנסת, און צום סוף האט אגודת ישראל געוואנען. אבער פא"י האט פראבירט אלע יארען, און ווען זיי זענען אראפ פון די מאפע, איז יעצט געקומען ע"ץ במקומם, מיט די זעלבע נוסח הטענות, "די עסקנים פארפירען די גדולים", "מיר מעגען אויך האבען א מיינונג", "איך האב א גדול וואס קען אויך לערנען", "מיין גדול האט א בעסערע ספר ווי דיינס", אבער אונטער דעם אלעם איז געלעגען א פלעינער 'מי בראש' און מ'האט גענומען די טענות ווען עס האט אויסגעפעלט.
די חידוש פון עץ איז צו שפילען דער געים מיט די אמעריקאנער תמימים, און זיי אריין שלעפען אין זייערע בלאטע, אזוי ווי אתרא קדישא און אבותינו האבען ביידע געטון פאר זייער באגרעניצטע שאיפות, איינער מצד די אהרוינעם און איינער מצד די זאלוינעם, אזוי טוט עץ היינט.
די פראבלעם איז אז א גרופע פון פלגנים וועלען זיך אייביג שלאגען צווישען זיך, און ממילא איז געווארען די ריס צווישען די גדולים זייערע. דער עסקן לויפט צו דעם, און דער צו דעם. וויבאלד זיי האבען בעצם נישט קיין אייניגע שפראך צו גאנג, וועט ממילא אויספלאצען מחלוקת לרחצה, און די עסקנים נוען עס כפי רצונם.
ווען זיי קומען קיין אמעריקא און זאגען אז יענקל וויל זיך שלאגען מיט בערל, און ער דארף הילף, וואלט איינער זיי געהאלפען? אוודאי נישט! האט מען אנגעשטעלט א 'אידישקייט' מחלוקה, כאילו דאס איז די מחלוקת מיט ציונים, און גענוצט די געווער וואס מ'באקומט פון דא צו שיסען אויף די אנדערע עץ. ווען זיי האבען געלט, קען דער צד מחליט זיין וואס טוט זיך. זיי זיצען דאך אויפ'ן שיסעל.
דער אויבישטער האט אבער געהאלפען און דער געוואלדיגע געלונגענע עסקן יצחק דייטש האט געוויזען וואס ער קען, און עס איז געווען איין גרויסע דורכפאל. עס וואלט מיר געווען א חידוש ווען זיי וואלטען אפילו געדעקט די הוצאות זייערע. און ממילא איז יעצט צרות פאר זיי.
דער אויבישטער זאל העלפען וילמדו תועים בינה, און די אלע וואס זוכען זיך צו בויען אויף מחלוקת און הרס זאלען איינזען די טעות פון זייערע וועגן, און זיי זאלען נוצען זייער ענערגיע אויף עפעס גוט, טויגליך און אויסגעהאלטען. און מיר וועלען אלע פארדינען דערפון.