מאנטאג אוגוסט 12, 2019 5:39 pm#434715
מאיר לאבין און יצחק ניבארסקי דעבאטירן אידיש-יידיש
דער חסידישער שריפטשטעלער מאיר לאבין האט עטליכע טעג צוריק געשריבן א שארפן ארטיקל אויף דעם "פארווערטס" וועבסייט, ערקלערנדיג פאר די יידישיסטישע לייענער אז אידיש האלט נישט ביים שטארבן, נאר לעבט א חיים טובים ביי די חסידים. אין "מאמע-לשון שטארבט נישט; זי האט נאר געטוישט איר פנים" האט לאבין געפאדערט אז יידישיסטן זאלן ברענגען זייער ליטעראטור צום אידיש וואס חסידים נוצן, אויב זיי ווילן אז חסידים זאלן קענען שעפן פון זייערע ליטערארישע אוצרות. ער האט זיך באקלאגט אז ווען א חסיד וויל לייענען יידישיסטישע לייענווארג שטעכט עס אויס די אויגן. ס'איז פשוט אומבא'טעמ'ט און פרעמד.
היינט איז ארויסגעשטעלט געווארן אן ענטפער פון דר. יצחק ניבארסקי (דוכט זיך דער זיידע פון עטל ניבארסקי, וועלכע האט געווינען דעם צווייטן פלאץ פונעם וועקער'ס שרייבן פארמעסט).
ניבארסקי טענה'ט אז חסידים זענען נישט מקפיד אויף די כללי הלשון, און ער פארשטייט נישט פארוואס מ'דארף זיך צושטעלן צו דעם. ער טענה'ט אז דער יידישיסטישער יידיש איז נענטער צו וואס אונזערע אור-עלטערן האבן גערעדט, און ער פארשטייט נישט פארוואס מיר חסידים קענען נישט לייענען זייער ליטעראטור.
ער דערמאנט אויך די אויסלייג-כללים פון "כלל-יידיש", אז דאס איז וואס שטעכט די חסידים אין די אויגן. "איך זע נישט פֿאַר וואָס זאָל „שטעכן אין די אויגן“ עפּעס, וואָס איז ראָוי געלייענט צו ווערן, בלויז ווײַל עס איז אויסגעלייגט מיט ייִוואָ־אויסלייג, אַפֿילו אויב דער לייענער האַלט בעסער פֿון אַן אַנדער אויסלייג," טענה'ט ניבארסקי.
לדעתי, אז ניבארסקי זעט עס נישט, איז נישט שייך עס צו ערקלערן. אבער לאבין איז אוודאי גערעכט. די ייוו"א נקודות זענען ווילד-פרעמד פאר א חסיד, און ס'איז צייט עס אפצולאזן. כ'מיין אז לאבינ'ס טענה איז נישט אז מ'דארף אפלאזן גראמאטיק -- ער קען באשטיין אז חסידים זאלן שרייבן גראמאטיש-אויסגעהאלטן. נאר די ייוו"א כללים זענען דורכגעפאלן. די טאטעס פון דער יידישיסטישער ליטעראטור האבן נישט אזוי געשריבן -- ייוו"א האט נאר פרובירט צו שאפן א נייעם "כלל-יידיש" וואס זאל ווערן דער אנגענומענער סטאנדארט. לאבינ'ס בשורה פאר די יידישיסטן איז אז אט דאס איז דורכגעפאלן. רוב מנין ובנין אידיש-רעדער זענען חסידים, און זיי האבן נישט אדאפטירט דעם אויסזען פון א טעקסט וואס איז געשריבן לויט די ייוו"א כללים. ס'איז א שאלה פון קולטור און עסטעטיק; נישט גראמאטיק. אוודאי דארף מען ווייטער אנהאלטן אלע כללים פון גראמאטיק, אבער אויב רוב מנין ובנין פון כלל-ישראל ווייסט נישט פון כלל-יידיש, האט נישט קיין זין אנצוהאלטן די שטרעכלעך און פיטעלעך, און די מערכות קעגן שטימע אלפ'ס.
היינט איז ארויסגעשטעלט געווארן אן ענטפער פון דר. יצחק ניבארסקי (דוכט זיך דער זיידע פון עטל ניבארסקי, וועלכע האט געווינען דעם צווייטן פלאץ פונעם וועקער'ס שרייבן פארמעסט).
ניבארסקי טענה'ט אז חסידים זענען נישט מקפיד אויף די כללי הלשון, און ער פארשטייט נישט פארוואס מ'דארף זיך צושטעלן צו דעם. ער טענה'ט אז דער יידישיסטישער יידיש איז נענטער צו וואס אונזערע אור-עלטערן האבן גערעדט, און ער פארשטייט נישט פארוואס מיר חסידים קענען נישט לייענען זייער ליטעראטור.
ער דערמאנט אויך די אויסלייג-כללים פון "כלל-יידיש", אז דאס איז וואס שטעכט די חסידים אין די אויגן. "איך זע נישט פֿאַר וואָס זאָל „שטעכן אין די אויגן“ עפּעס, וואָס איז ראָוי געלייענט צו ווערן, בלויז ווײַל עס איז אויסגעלייגט מיט ייִוואָ־אויסלייג, אַפֿילו אויב דער לייענער האַלט בעסער פֿון אַן אַנדער אויסלייג," טענה'ט ניבארסקי.
לדעתי, אז ניבארסקי זעט עס נישט, איז נישט שייך עס צו ערקלערן. אבער לאבין איז אוודאי גערעכט. די ייוו"א נקודות זענען ווילד-פרעמד פאר א חסיד, און ס'איז צייט עס אפצולאזן. כ'מיין אז לאבינ'ס טענה איז נישט אז מ'דארף אפלאזן גראמאטיק -- ער קען באשטיין אז חסידים זאלן שרייבן גראמאטיש-אויסגעהאלטן. נאר די ייוו"א כללים זענען דורכגעפאלן. די טאטעס פון דער יידישיסטישער ליטעראטור האבן נישט אזוי געשריבן -- ייוו"א האט נאר פרובירט צו שאפן א נייעם "כלל-יידיש" וואס זאל ווערן דער אנגענומענער סטאנדארט. לאבינ'ס בשורה פאר די יידישיסטן איז אז אט דאס איז דורכגעפאלן. רוב מנין ובנין אידיש-רעדער זענען חסידים, און זיי האבן נישט אדאפטירט דעם אויסזען פון א טעקסט וואס איז געשריבן לויט די ייוו"א כללים. ס'איז א שאלה פון קולטור און עסטעטיק; נישט גראמאטיק. אוודאי דארף מען ווייטער אנהאלטן אלע כללים פון גראמאטיק, אבער אויב רוב מנין ובנין פון כלל-ישראל ווייסט נישט פון כלל-יידיש, האט נישט קיין זין אנצוהאלטן די שטרעכלעך און פיטעלעך, און די מערכות קעגן שטימע אלפ'ס.