ליב צו וויסן האט געשריבן:1-ווי ווערט דערמאנט אין תושב"כ אז חכמים קענען "צולייגן" גזירות וכו (לא תסור איז אין פשטות הפסוק נאר אויף שאלות אויף עקזיסטירנדע הלכות, ווידער משמרת למשמרתי איז א בחינה פון ערבך ערבא צריך..)
2-פארוואס קען איך זיך נישט דעקלערן א חכם און אנטיילן פארן כלל וואס צו טוהן..?
ואפשר לומר שמיום חתימת המשנה קיימו וקבלו שדורות האחרונים לא יחלקו על הראשונים וכן עשו גם בחתימת הגמ' שמיום שנחתמה לא ניתן רשות לשום אדם לחלוק עליה ע״כ ע״ש; והיינו אפילו בנוגע הגמרא
וואלווי האט געשריבן:ליב צו וויסן האט געשריבן:1-ווי ווערט דערמאנט אין תושב"כ אז חכמים קענען "צולייגן" גזירות וכו (לא תסור איז אין פשטות הפסוק נאר אויף שאלות אויף עקזיסטירנדע הלכות, ווידער משמרת למשמרתי איז א בחינה פון ערבך ערבא צריך..)
2-פארוואס קען איך זיך נישט דעקלערן א חכם און אנטיילן פארן כלל וואס צו טוהן..?
1) אויב חכמים קענען נישט פסק'נען פון זייער אייגען פארשטאנד, דעמאלטס וואס דארף איך לא תסור, וואס מיינט אפי' מן הדבר אשר "יגידו" לך, אויב ס'איז נאר הלכות מפורשות אין תושב"כ? און וואס מיינט ימין ושמאל אויב אלס איז הונדערט פערצענט אמת'דיגע תורה שבכתב?
אלא מאי, קען זיין די חידוש איז, אז זיי קענען פסק'ענען לפי ראות עיניהם, און ס'איז א כח וואס חכמים האבן. ובכלל אז א חכם דארף מכריע זיין אין א שאלה, איז לא ימלט אז ער זאל נישט צילייגען, אדער מתיר זיין, לויט זיין פארשטאנד, וואס איז נישט מפורש אין די תורה. איינס פון די צוויי וועט אייביג געשעהן.
וואלווי האט געשריבן:ליב צו וויסן האט געשריבן:1-ווי ווערט דערמאנט אין תושב"כ אז חכמים קענען "צולייגן" גזירות וכו (לא תסור איז אין פשטות הפסוק נאר אויף שאלות אויף עקזיסטירנדע הלכות, ווידער משמרת למשמרתי איז א בחינה פון ערבך ערבא צריך..)
2-פארוואס קען איך זיך נישט דעקלערן א חכם און אנטיילן פארן כלל וואס צו טוהן..?
2) קענסט זיך טאקע דערקלערן. נאר וואס, א ליגענער קענסטע נישט זיין, און קענסט נאר אויסניצען דיין חכם דעקלערונג אויב יענער קויפט עס אפ. און אלס עם הארץ קויפט דאס קיינער נישט. און אויב ביסט טאקע א חכם ווערט געברענגט אין חז"ל און הלכה אופנים ווי אזוי די קענסט דאס אויפווייזען. אפי' אויב ס'געלונגט דיר, נאכאלס קענסטו נאר "אנטיילען" פאר די ציבור וואס האט אייך ממנה געווען.
רביה''ק זי''ע האט געשריבן:לויט'ן רמב"ם פאנגט זיך די גאנצע קשיא נישט אן, פאלגן די חכמים איז פונקט אזא מצוה ווי אלע אנדערע מצוות, האסט א מצוה פון תפילין, א מצוה פון שמירת שבת, האסטו אויך א מצוה צו פאלגן די חכמים אפילו מיט זייערע אייגענע ערפינדונגען. אז דו פארשטייסט אנדערש פשט אין פסוק איז עס דיין פראבלעם, דארפסטו פאלגן די חכמים מיט דעם אויך....
ווידער לויט'ן רמב"ן אז ס'איז נאר אן אסמכתא ווענדט זיך צו וועם דיין קשיא איז געוואנדן. אויב דיין קשיא איז אויף די חכמים פארוואס זיי האלטן אז זייערע מיינונגען איז דיר מחייב פארשטיי איך נישט די קשיא, לאמיר זאגן אז די חכמים האלטן אז ס'פאסט נישט צו רוקן א האמער אום שבת אוודאי וועלן זיי זאגן אז מ'טאר נישט, כלומר זיי האלטן אז מ'טאר נישט, וואס זאלן זיי זאגן, אז מ'מעג יא? זיי האלטן דאך אז מ'טאר נישט.
ווידער אויב די קשיא איז אויף אונז פארוואס אונז פאלגן ווי לעמעלעך איז דער ענטפער פאר יעדעם אנדערש, די רבנים און דיינים וועלן פארשטייט זיך ווייטער שטופן אז מ'דארף זיי נאכטאנצן, ס'איז דאך זייער פרנסה. סתם עמך אידן זענען דא וואס זענען איינגערעדט (יעדער אין עפעס אנדערש), אנדערע טאנצן נאך ווייל ס'איז גרינגער ווי זיך שלאגן מיט'ן סיסטעם, און אנדערע מאכן טאקע א גרויסע ביי ביי און פוצן זיך אפ.
מי אני האט געשריבן:לגבי די שאלה פארוואס א שפעטערע חכם קען זיך נישט דינגען אויף די משנה פרעגט דאס דער כסף משנה בהלכות ממרים פ״ב ה״א. ער זאגט דארט וז״ל:ואפשר לומר שמיום חתימת המשנה קיימו וקבלו שדורות האחרונים לא יחלקו על הראשונים וכן עשו גם בחתימת הגמ' שמיום שנחתמה לא ניתן רשות לשום אדם לחלוק עליה ע״כ ע״ש; והיינו אפילו בנוגע הגמרא
דער רמב״ם אין זיין הקדמה צום יד החזקה זאגט אז די כח און סמכות פונעם גמרא איז טאקע מכח דעם אז ס׳איז נתפשט בכל ישראל מער ווי די שפעטערע און דאס גיבט עס איר תוקף, ואפילו אויף גזירותיהן וואס זענען נישט מסיני [והם מכח לא תסור] ע״ש. @לעיקוואד רעדט ארום דערפון אין זיין צווייטע מאמר איבער ירידת הדורות אין וועקער 12.
ביז יעצט האט מען נאר געזוכט 'פארוואס' עס איז מחייב, יעצט זאגסטו אז ר' אלחנן האט טאקע געזאגט אז עס איז נישט מחייב?ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:שוין יארן וואס איך זוך אן עמטליכע תירוץ צו די פראגע. פאראיאר סוכות בין איך געווען אין א סוכה פון א חבר מיינער מיט זיין מחותן, וואס איז א נאנטער תלמיד פון פרפ' דוד ווייס הלבני זז"ג, און ער האט דאך אסאך צו זאגן אויף דער טעמע. דער איד האט מיר צוגעצייכענט א ביאור הגר"א אין חו"מ סי' כ"ה און דער באר אליהו פון הרב קוק דארט. ער זאגט מער ווייניגער אז די אוטאריטעט פון ש"ס איז פון דעם אז כלל ישראל האט עס אנגענומן אויף זיך. באקאנט איז אבער אז הרב אלחנן וואסערמאן האלט נישט אזוי, אין זיין קונטרס דברי סופרים, ווי ער זאגט אז ש"ס האט באמת נישט קיין אוטאריטעט, און דער חזון איש האט צו אים בריוון דערוועגן.
ווי אזוי איך פארשטיי ארבעט דאס אז טאמער נעמט מען אן אלס א פּרעמיס סיי דאס אמיתת התורה שבכתב ווי אויך דאס אמיתת תורה שבע״פ אז עס איז דאס ריכטיג מפרש און אז זייערע גזירות דארף מען מקיים ומציית זיין מה״ת (וע״ש בהרמב״ם פ״א ה״ב), דעמאלטס נעמט מען דאך לכאורה אויך אן די כלל פון אין בי״ד יכול לבטל דברי בי״ד הראשונים אלא א״כ גדול הימנו בחכמה ובמנין. אין אנדערע ווערטער, מיינענדיג אז מ׳נעמט בעצם אן דעם כלל, נאר מ׳פרעגט דא אז איה״נ זאל מען נוצן די עצם כלל אליין צו מבטל זיין די גזירות וכו׳ פונעם גמרא אליין אויב זענען די שפעטערע גרעסער. יעצט, קומט לכאורה ווייטער אויס דערפון אז טאמער האט יעדע סאָבּסיִקווענט בי״ד דאס אליין אנגענומען אז זיי זענען נישט גרעסער [דהיינו ״מנין״, וע״ש להלן בהרמב״ם ה״ב] פון די [בי״ד] חכמי המשנה והתלמוד בחכמה ובמנין [״קימו וקבלו״], קענען די שפעטערע זיך נישט דינגען אויף זיי, אחוץ אויב זיי האלטן אז זיי זענען גרעסער בחכמה ובמנין פון אלע ב״ד בדורות הקודמין להן. דאס איז שוין א טאָל אָרדער.ליב צו וויסן האט געשריבן:מי אני האט געשריבן:לגבי די שאלה פארוואס א שפעטערע חכם קען זיך נישט דינגען אויף די משנה פרעגט דאס דער כסף משנה בהלכות ממרים פ״ב ה״א. ער זאגט דארט וז״ל:ואפשר לומר שמיום חתימת המשנה קיימו וקבלו שדורות האחרונים לא יחלקו על הראשונים וכן עשו גם בחתימת הגמ' שמיום שנחתמה לא ניתן רשות לשום אדם לחלוק עליה ע״כ ע״ש; והיינו אפילו בנוגע הגמרא
דער רמב״ם אין זיין הקדמה צום יד החזקה זאגט אז די כח און סמכות פונעם גמרא איז טאקע מכח דעם אז ס׳איז נתפשט בכל ישראל מער ווי די שפעטערע און דאס גיבט עס איר תוקף, ואפילו אויף גזירותיהן וואס זענען נישט מסיני [והם מכח לא תסור] ע״ש. @לעיקוואד רעדט ארום דערפון אין זיין צווייטע מאמר איבער ירידת הדורות אין וועקער 12.
הא גופא קשיא, ווי איז די מקור אז איין דור קען עפעס אפמאכן פאר שפעטערע דורות?
חוץ מזה, וואס הייסט קיימו וקבלו? ווער? די וואס האבן געשריבן די גמרא? וואס פארא כח האבן זיי אויף "כלל" ישראל אפילו "בימים ההם"?
רביה''ק זי''ע האט געשריבן:הייסט עס אז ווען חז"ל זאגן אז שלמה המלך האט געמאכט א תקנה האבן זיי סתם ליגן געזאגט ווייל מ'האט עס שוין געוואוסט פון פריער, אינטערעסאנט.
רביה''ק זי''ע האט געשריבן:אויב איך זאג אז איינס פלאס איינס איז פינעף האט איר נישט די וואטעווער עס צו קאראקטיזירן אלס "ליגן" איר קענט לכל היותר זאגן אז ס'איז א "קשיא".
גאלד האט געשריבן:ווען מיר זעהן אין א חז"ל אדער אנדערע מקורות נאמנים, אז איינס פלאס איינס איז פינף איז פשט אז מיר קליינע קעפלעך זענען נישט יורד לסוף דעתם,
רביה''ק זי''ע האט געשריבן:גאלד האט געשריבן:ווען מיר זעהן אין א חז"ל אדער אנדערע מקורות נאמנים, אז איינס פלאס איינס איז פינף איז פשט אז מיר קליינע קעפלעך זענען נישט יורד לסוף דעתם,
דאס האב איך טאקע געמיינט, דו ביזט נישט יורד לסוף דעתו פונעם אוה"ח הק'.
רביה''ק זי''ע האט געשריבן:אויב איך מעג מיך דינגען מיט דיר, אונז זענען גארנישט מחויב צו פארענטפערן, אז דער אוה"ח הק' זאגט פארקערט פון חז"ל איז עס זיין פערזענליכע אישו, זאל ער זיך אליינס פארענטפערן. אויב מ'האט א ספק וואס אפצולערענען כפשוטו און וואס נישט דארף מען נוצן דעם אייגענעם דשעלי אין קאפ, מיין דשעלי זאגט מיר אז די אוה"ח הק' איז נישט כפשוטו, אז דיין דשעלי זאגט דיר פארקערט כל הכבוד.
גאלד האט געשריבן:דער אוה"ח איז אויסדריקלעך מיין און דיין אישו, פארשטייט זיך נאר אויב איר פראקטיצירט דעם פרומען אידישען רעליגיע ומסורה, ווי מיר, אויב נישט, דאן סליחה שפגשני, און סטאקע לגמרי נישט דיין אישו,
אישתישבי האט געשריבן:עוקר הרים האט געשריבן:גאלד האט געשריבן:סדא א שטוינענדע אור החיים הק' איבער דעם נושא, וואס לפענ"ד פארענטפערט עס אסאך קשיות, (הגם סמאכט קשיות אויך)
ער טענה'ט אז חז"ל ארבעט פונקט פארקערט ווי מיר מיינען,
מיר מיינען אז נאך קבלת התורה מסיני איז אלעס געווען סתום
און חז"ל בחכמתו האבן דיסייפערט די קאודס פון די תורה דורך די שלש עשרה מדות שהתורה נדרשת וכדומה,
זאגט ער לא הי' דברים מעולם,
כלל ישראל האט שוין אלעס געוויסט בעפאר, זיי האבן מקבל געווען מסיני כל פרטי התורה,
ממש אלעס, זיי האבן שוין געהאט די ענד רעזאלט פון אלע הלכות,
און אזוי איז עס געגאנגען די קבלה מדור לדור ווי די ערשטע משנה אין אבות,
חז"ל'ס דשאב איז געווען צו מאכן די קאנעקשן, און טרעפן ווי אין דער תורה ליגט יעדער הלכה וואס זיי האבן שוין לאנג געוויסט,
און אלע הלכות וואס מהאט נישט געקענט אויספיגרן וויזוי עס איז משמע פון תורה שבכתב, איז געבליבן על חזקתו אלס סתם הלכה למשה מסיני,
ווען איך האב געזעהן דעם אור החיים הק' בין אין אראפגעפאלן על הרצפה, אויפן פאדלאגע, אויפן פלאר,
לפי"ז איז דער גאנצער קשיא פון דעם אשכול אפס ואין
דאס איז נישט נאר א אור החיים נאר דאס איז פשוט פשט און אלע ראשונים שרייבען אזוי... חז"ל האבען נישט געקענט לערנען פשט אין מצוות אנדערש ווי דאס וואס מהאט געטוהן ביז זייער צייטען זיי האבען נישט געקענט פארדרייען זאכען אנדערש ווי די מסורה איז געוועהן...(והפשט בזה שיש הרבה פעמים מחלקות ביניהם זה נושא אחר...)
דאס איז אבער אלס מיט מצוות וואס די תורה רעדט שוין פון די קשיא איז נאר אויף די נייע תקנות וסייגים....
ווי זאגען עס אלע ראשונים?
לאמיר צונעמען די זאך, איך ווייס נישט ווי דער אור החיים איז, אבער אין משך חכמה שטייט עס אויך, און איך וועל מסביר זיין לויט זיינע ווערטער.
פשוט ווען יעדער זאגען אז תורה שבעל פה איז געגעבען געווארען אין צוגאב צו תורה שבכתב, דאס הייסט אז תורה שבעל פה קומט מסביר זיין וואס שטייט אין תורה שבכתב. .
כי הן אמת שכל דבר תורה נאמר למשה ואין חכם יכול לדעת יותר ממה שידע משה, והגם שתצרף כל דורות ישראל מיום מתן תורה עד שתמלא הארץ דעה אין חידוש שלא ידעו משה, אבל ההפרש הוא כי משה נתן לו ה' תורה שבכתב ותורה שבעל פה, והנה האדון ב"ה בחכמתו יתברך רשם בתורה שבכתב כל תורה שבעל פה שאמר למשה, אבל לא הודיע למשה כל מה שנתן לו בעל פה היכן הוא רמוז בתורה שבכתב וזו היא עבודת בני ישראל עמלי תורה ללבש ההלכות שנאמרו למשה בסיני והסודות והדרשות כלן יתנו להם מקום בתורה שבכתב, ולזה תמצא באו התנאים וחברו תורת כהנים וספרי וכו' וכל דרושתם בכתובים אינם אלא על פי ההלכות (שידעו מכבר) והלבישם בתורת ה' תמימה שבכתב, ואחריהם ועד היום זו היא עבודת הקודש בני תורה לדייק המקראות וליישבם על פי המאמרים שהם תורה שבעל פה
עוקר הרים האט געשריבן:אישתישבי האט געשריבן:עוקר הרים האט געשריבן:גאלד האט געשריבן:סדא א שטוינענדע אור החיים הק' איבער דעם נושא, וואס לפענ"ד פארענטפערט עס אסאך קשיות, (הגם סמאכט קשיות אויך)
ער טענה'ט אז חז"ל ארבעט פונקט פארקערט ווי מיר מיינען,
מיר מיינען אז נאך קבלת התורה מסיני איז אלעס געווען סתום
און חז"ל בחכמתו האבן דיסייפערט די קאודס פון די תורה דורך די שלש עשרה מדות שהתורה נדרשת וכדומה,
זאגט ער לא הי' דברים מעולם,
כלל ישראל האט שוין אלעס געוויסט בעפאר, זיי האבן מקבל געווען מסיני כל פרטי התורה,
ממש אלעס, זיי האבן שוין געהאט די ענד רעזאלט פון אלע הלכות,
און אזוי איז עס געגאנגען די קבלה מדור לדור ווי די ערשטע משנה אין אבות,
חז"ל'ס דשאב איז געווען צו מאכן די קאנעקשן, און טרעפן ווי אין דער תורה ליגט יעדער הלכה וואס זיי האבן שוין לאנג געוויסט,
און אלע הלכות וואס מהאט נישט געקענט אויספיגרן וויזוי עס איז משמע פון תורה שבכתב, איז געבליבן על חזקתו אלס סתם הלכה למשה מסיני,
ווען איך האב געזעהן דעם אור החיים הק' בין אין אראפגעפאלן על הרצפה, אויפן פאדלאגע, אויפן פלאר,
לפי"ז איז דער גאנצער קשיא פון דעם אשכול אפס ואין
דאס איז נישט נאר א אור החיים נאר דאס איז פשוט פשט און אלע ראשונים שרייבען אזוי... חז"ל האבען נישט געקענט לערנען פשט אין מצוות אנדערש ווי דאס וואס מהאט געטוהן ביז זייער צייטען זיי האבען נישט געקענט פארדרייען זאכען אנדערש ווי די מסורה איז געוועהן...(והפשט בזה שיש הרבה פעמים מחלקות ביניהם זה נושא אחר...)
דאס איז אבער אלס מיט מצוות וואס די תורה רעדט שוין פון די קשיא איז נאר אויף די נייע תקנות וסייגים....
ווי זאגען עס אלע ראשונים?
לאמיר צונעמען די זאך, איך ווייס נישט ווי דער אור החיים איז, אבער אין משך חכמה שטייט עס אויך, און איך וועל מסביר זיין לויט זיינע ווערטער.
פשוט ווען יעדער זאגען אז תורה שבעל פה איז געגעבען געווארען אין צוגאב צו תורה שבכתב, דאס הייסט אז תורה שבעל פה קומט מסביר זיין וואס שטייט אין תורה שבכתב. זאגט דער משך חכמה (און אפשר דער אור החיים) אז פונקט פארקערט, קודם איז געגעבען געווארען אויף בארג סיני אלע תורה שבעל פה, און תורה שבכתב איז נישט געוועהן בשלימות (בפרט לויט דער שיטות אז תורה שבכתב פין חומש האט גענומען דורך אויס די פערציג יאר אין מדבר), און אלע הלכות פין תורה שבעל פה זענען געוועהן מרומז אין דער תורה שבכתב וואס איז דעמאלס געוועהן, און למשל אלע הלכות וואס אונז ווייסען מיר היינט אז מען לערנט זיי ארויס פין פסוקים אין סדר דברים האט מען ארויס געלערנט פין דיוקים פין פסוקים וואס איז געגעבן געווארען אויף בארג סיני. אויב אויף בארג סיני איז נאר געזאגט געווארען די עשרות הדברות איז עס פין דארט, און טאמער איז אויף בארג סיני געזאגט געווארען אלע וידבר ד' אל משה לאמור'ס, איז עס פין די פרשיות אויך, און מען האט געהאט אנדערע יסודות פין די י"ג מדות ארויסצולערנען פין די פסוקים אלעס.
איז ממילא פארקערט, אז לכתחילה איז געגעבען געווארען תורה שבעל פה, און די תורה שבכתב איז געוואקסען איבער צייט, און די רמזים וויאזוי צו טרעפען די הלכות אין תורה שבכתב האבען זיך מיטגעטוישט לפי הזמן.
ע"כ
שטייט עס אין אלע ראשונים? לכאורה נישט.
אין בזה שום חידוש עיין בהקדמת פירוש המשניות להרמב"ם ובהקדמת הרמב"ם ליד וזה פשוטו של דבר
כרם זית האט געשריבן:דער גר''א זאגט א מוראדיגע ווארט. תורה של ב''פ איז דאך איבערגעגבן געווארן מסיני. טא, פארוואס אין תשב''פ טרעפט מען מחלוקת'ן, עס וואלט דאך געדארפט זיין דברים ברורים? די תירץ איז אז די גלות'ן און צרות האבן געמאכט פארגעסן הלכות, כמש''כ הרמב''ם בהלכות שופר.
עס איז אבער דא איין פרק אין משניות, דער פינפטער אין מסכת זבחים המכונה איזהו מקומן, וועלכע פארמאגט נישט קיין שום מחלוקות, ממש כנתינתה מסיני.
זאגט דער גר''א, וועגן דעם טאקע ווערט אין פרק איזהו מקומן אנגעריפן די ווענט פון די ביהמ''ק בלשון ''קלעים'' (''לפנים מן הקלעים''), וואס לכאורה פאסט עס בכלל נישט אויף א ציגלנער וואנט? נאר וויבאלד די משנה איז דאך א חלק פון סיני, און דאן זענען די ווענט פון משכן טאקע געווען קלעים. און די משנה איז קיינמאל נישט פארגעסן געווארן, ממילא שטייט נאך די ארגינעלעם לשון.
ודפח''ח ושפתים ישק.
א"ר ינאי אילו ניתנה התורה חתוכה [פי' הפני משה: פסק הלכה בלא נטיית דעת כאן ולכאן] לא היתה לרגל עמידה [לא היה קיום לעולם דהתורה צריך שתהי' נדרשת לכאן ולכאן]. מה טעם וידבר ה' אל משה [ואמר לו כל הדינים התלוים בכל פרשה ופרשה והדרשות הנוטות לכאן ולכאן], אמר לפניו רבונו של עולם הודיעני היאך היא ההלכה, [שלא יהיה בו ספק] אמר לו [זה אי אפשר] אחרי רבים להטות [מפני שהתורה צריך שתהיה נדרשת במ"ט פנים לכאן ולכאן, ואם אני מגלה לך ההלכה שוב לא תהיה נדרשת בהרבה פנים] רבו המזכין זכו, רבו המחייבין חייבו, כדי שתהא התורה נדרשת מ"ט פנים טמא ומ"ט פנים טהור מיניין ודגל"ו. וכן הוא אומר אמרות ה' אמרות טהורות כסף צרוף בעליל לארץ מזוקק שבעתים ואומר מישרים אהבוך:
כרם זית האט געשריבן:דער גר''א זאגט א מוראדיגע ווארט. תורה של ב''פ איז דאך איבערגעגבן געווארן מסיני. טא, פארוואס אין תשב''פ טרעפט מען מחלוקת'ן, עס וואלט דאך געדארפט זיין דברים ברורים? די תירץ איז אז די גלות'ן און צרות האבן געמאכט פארגעסן הלכות, כמש''כ הרמב''ם בהלכות שופר.
עס איז אבער דא איין פרק אין משניות, דער פינפטער אין מסכת זבחים המכונה איזהו מקומן, וועלכע פארמאגט נישט קיין שום מחלוקות, ממש כנתינתה מסיני.
זאגט דער גר''א, וועגן דעם טאקע ווערט אין פרק איזהו מקומן אנגעריפן די ווענט פון די ביהמ''ק בלשון ''קלעים'' (''לפנים מן הקלעים''), וואס לכאורה פאסט עס בכלל נישט אויף א ציגלנער וואנט? נאר וויבאלד די משנה איז דאך א חלק פון סיני, און דאן זענען די ווענט פון משכן טאקע געווען קלעים. און די משנה איז קיינמאל נישט פארגעסן געווארן, ממילא שטייט נאך די ארגינעלעם לשון.
ודפח''ח ושפתים ישק.
עוקר הרים האט געשריבן:וואס איז די פשט אין דעם מען האט פארגעסען אסאך הלכות, און יעדע חכם איז געקומען זאגען נייע הלכות לפי וואס ער האט אפגעמאכט אן קיין שום מסורה??
חתן בחור האט געשריבן:עוקר הרים האט געשריבן:וואס איז די פשט אין דעם מען האט פארגעסען אסאך הלכות, און יעדע חכם איז געקומען זאגען נייע הלכות לפי וואס ער האט אפגעמאכט אן קיין שום מסורה??
ניין, מ׳האט אפיר גענומען חכמים וואס האבן געדענקט הלכות פון זייערע רבי׳ס און זיי האבן איבערגעגעבן לויט ווי זיי האבן געדענקט, און צוליב די וואנדערונגען האבן זיי טייל מאל נישט פונקליך געדענקט, אדער איז אריינגעפאלען מחלוקת צווישן אנדערע וואס האבן געדענקט א צווייטן מהלך. און בכלל קענסט זעהן אין משנה ס׳איז דא מחלוקת צווישן בית הלל און בית שמאי, און אנדערע בתי מדרשים און תנאים, וואס האבן געלערנט מעיקר הדין אז די הלכות זענען אנדערש.
עוקר הרים האט געשריבן:חתן בחור האט געשריבן:עוקר הרים האט געשריבן:וואס איז די פשט אין דעם מען האט פארגעסען אסאך הלכות, און יעדע חכם איז געקומען זאגען נייע הלכות לפי וואס ער האט אפגעמאכט אן קיין שום מסורה??
ניין, מ׳האט אפיר גענומען חכמים וואס האבן געדענקט הלכות פון זייערע רבי׳ס און זיי האבן איבערגעגעבן לויט ווי זיי האבן געדענקט, און צוליב די וואנדערונגען האבן זיי טייל מאל נישט פונקליך געדענקט, אדער איז אריינגעפאלען מחלוקת צווישן אנדערע וואס האבן געדענקט א צווייטן מהלך. און בכלל קענסט זעהן אין משנה ס׳איז דא מחלוקת צווישן בית הלל און בית שמאי, און אנדערע בתי מדרשים און תנאים, וואס האבן געלערנט מעיקר הדין אז די הלכות זענען אנדערש.
איז אויב האבען האבען זיי נישט פינקטליך געדענקט נאר בערך פארוואס האבען זיי עס איבער געזאגט און פארווס דארף מען זיי פאלגען??
און אויב האט יעדער געדענקט אנדערש אפשר איז דער אמת גאר א דריטע מהלך וואס קיינער האט נישט געדענקט??
גאלד האט געשריבן:עוקר הרים האט געשריבן:חתן בחור האט געשריבן:עוקר הרים האט געשריבן:וואס איז די פשט אין דעם מען האט פארגעסען אסאך הלכות, און יעדע חכם איז געקומען זאגען נייע הלכות לפי וואס ער האט אפגעמאכט אן קיין שום מסורה??
ניין, מ׳האט אפיר גענומען חכמים וואס האבן געדענקט הלכות פון זייערע רבי׳ס און זיי האבן איבערגעגעבן לויט ווי זיי האבן געדענקט, און צוליב די וואנדערונגען האבן זיי טייל מאל נישט פונקליך געדענקט, אדער איז אריינגעפאלען מחלוקת צווישן אנדערע וואס האבן געדענקט א צווייטן מהלך. און בכלל קענסט זעהן אין משנה ס׳איז דא מחלוקת צווישן בית הלל און בית שמאי, און אנדערע בתי מדרשים און תנאים, וואס האבן געלערנט מעיקר הדין אז די הלכות זענען אנדערש.
איז אויב האבען האבען זיי נישט פינקטליך געדענקט נאר בערך פארוואס האבען זיי עס איבער געזאגט און פארווס דארף מען זיי פאלגען??
און אויב האט יעדער געדענקט אנדערש אפשר איז דער אמת גאר א דריטע מהלך וואס קיינער האט נישט געדענקט??
א מין קשיא? האסט שוין אמאל געלערנט גמרא רש"י תוספות, זעהסט נישט ווי אונזערע חכמינו ז"ל נעמען זיך די מיה צו אראפלייגן זייער לאגיק, אויב אייער שכל זאגט אנדערש, דאן זענט איר מכבוד צו שרייבן א ספר מיט אייערע חידושים מיט צע"ג,
עוקר הרים האט געשריבן:איז אויב האבען האבען זיי נישט פינקטליך געדענקט נאר בערך פארוואס האבען זיי עס איבער געזאגט און פארוואס דארף מען זיי פאלגען??
און אויב האט יעדער געדענקט אנדערש אפשר איז דער אמת גאר א דריטע מהלך וואס קיינער האט נישט געדענקט??
חתן בחור האט געשריבן:עוקר הרים האט געשריבן:וואס איז די פשט אין דעם מען האט פארגעסען אסאך הלכות, און יעדע חכם איז געקומען זאגען נייע הלכות לפי וואס ער האט אפגעמאכט אן קיין שום מסורה??
ניין, מ׳האט אפיר גענומען חכמים וואס האבן געדענקט הלכות פון זייערע רבי׳ס און זיי האבן איבערגעגעבן לויט ווי זיי האבן געדענקט, און צוליב די וואנדערונגען האבן זיי טייל מאל נישט פונקליך געדענקט, אדער איז אריינגעפאלען מחלוקת צווישן אנדערע וואס האבן געדענקט א צווייטן מהלך. און בכלל קענסט זעהן אין משנה ס׳איז דא מחלוקת צווישן בית הלל און בית שמאי, און אנדערע בתי מדרשים און תנאים, וואס האבן געלערנט מעיקר הדין אז די הלכות זענען אנדערש.
כרם זית האט געשריבן:דער גר''א זאגט א מוראדיגע ווארט. תורה של ב''פ איז דאך איבערגעגבן געווארן מסיני. טא, פארוואס אין תשב''פ טרעפט מען מחלוקת'ן, עס וואלט דאך געדארפט זיין דברים ברורים? די תירץ איז אז די גלות'ן און צרות האבן געמאכט פארגעסן הלכות, כמש''כ הרמב''ם בהלכות שופר.
מצפצף האט געשריבן:בית שמאי האט 'געדענקט' לחומרא און בית הלל האט 'געדענקט' לקולא?...
וויאזוי ביסטו מסביר 'לא ירדו חכמים לסוף דעתו של ר' מאיר'.
אין הלכה כר' אליעזר דשמותי הוא, ועוד ועוד.??