מאנטאג נאוועמבער 19, 2012 2:56 pm#62645
אין אברהם אבינוס שיך, אדער א קארופטירטער כאראקטער?
פון אלע פראגעס וואס מ'פרעגט אויף דעם נסיון פון דער עקידה איז דער עיקרשט די פראגע: פארוואס איז דאס א חידוש אז אברהם איז גרייט געווען צו שעכטן יצחקן אויף דער עקידה, ווער וואלט דען נישט געשאכטן זיין קינד אויב גאט אליין באווייזט זיך און זאגט אז דאס איז זיין רצון?
פאר מיר איז אבער אייביק שווער געווען א קושיא אויף אט-דער קושיא. פון וואנען נעמט זיך אזא זיכערקייט אז די ליבע פון א מענטשן צו גאט איז איבער זיין ליבע צו זיין קינד? איז דען אזוי פשוט אז אויב גאט זאל מיר הייסן שעכטן מיין קינד וועל איך אים שעכטן? איז דען נישט מיין ליבשאפט צו מיין קינד אומענדלעך – אז אפילו אז גאט זאל מיר הייסן אזא זאך וועל איך דאס פרובירן צו איגנארירן?
וואס איך זאג דא איז פשוט פשט אין פסוק. ווען מיר לערנען אין דער תורה אז אברהם האט געהאט א נסיון, נעמט דער פסוק אן פאר פשוט אז נארמאל וואלט די ליבע פון א מענטשן צו זיין קינד גובר געווען אפילו אויף א דירעקטן באפעל פון גאט. אברהם אבינו איז געווען דער אויסדערוועלטער וועלכער האט געדארפט זיין אויף אן איבערנאטירלעכער מדריגה צו קענען שעכטן אפילו זיין אייגן קינד. פאר אונדז פשוטי-עם איז דאס נישט נארמאל. פאר אונדז איז נארמאל אז אפילו אזא געטלעכע נבואה זאל זיך נישט קענען שטעלן צווישן אונדזער ליבשאפט פאר אונדזערע קינדער און זייער וואוילזיין.
די תורה האט קיינמאל נישט דערווארטעט אז מיר זאלן זיין איבערנאטירלעך. מיר דארפן זיין מענטשן אין דער זעלבער צייט וואס מיר זענען אידן. איינער וואס זיין אידישקייט נעמט אוועק זיין נאטירלעכער געפיל צו זיינע נאנטע – און ער איז נישט אויף דער מדריגה פון אברהם אבינו און באקומט נישט קיין ענלעכע דירעקטע נבואות – האט מיט זיין אידישקייט קארופטירט זיין כאראקטער. ער האט מיט זיינע פערזענלעכע גלויבונגען אטאקירט זיין אנושיות, און האט פארלוירן דעם דרך-ארץ קדמה לתורה.
אז אברהם איז גרייט געווען צו פארלירן זיין זון פאר זיינע גלויבונגען, נו, ער איז דאך געווען דער אויסדערוועלטער אברהם און ער האט דאך געהערט דירעקט פון גאט, אבער אז א היינטצייטיקער מענטש זאל מיט די אייגענע הענט מקריב זיין א קינד אויף דעם מזבח פון זיינע גלויבונגען? אז א מענטש זאל האלטן זיין קינדס רעליגיעזע אפיליאציע פאר וויכטיקער ווי דעם קינד זעלבסט? דאס איז א קארופציע פון דער נאטור.
לאמיר אריינטראכטן אביסעלע טיפער. שטעלט אייך פאר אז איר באקומט א באפעל צו שעכטן אייער זון אויף א מזבח. דער באפעל קומט נישט פון גאט אליין, נאר עס קומט פון אייער טאטן, וועלכער האט עס געהערט פון זיין טאטן, און זיי אלע זאגן אז דאס איז א מסורה וואס גייט צוריק עטלעכע טויזנט יאר, אז איר, דווקא איר, דארפט שעכטן אייער זון. וואלט איר געטאן אזא זאך? איך מיין אז א געזונטער מענטש האט גענוג ליב זיין זון אז ער זאל ליבערשט צווייפלען אין דער אויפריכטיקייט פון דער 'מסורה', ווי אים שעכטן – און מיט רעכט. אפילו ווען אברהם האט געהערט אזא באפעל פון גאט אליין ווערט דאס באטראכט ווי א נסיון, פאר אונדז איז דאך פשוט אז מיר וואלטן אין קיין פאל נישט געשטעלט די ליבשאפט פאר אונדזערע קינדער נאך אונדזער גלויבונג אין אזא סארט מסורה.
איז עס טאקע אזוי? ליידער נישט. אונדזער היינטיקער פארמאט פון אידישקייט האט פון אונדז אוועקגענומען די פשוטע פאטערלעכע און מוטערלעכע געפילן. אנשטאט פשוטע מענטשן מיט מענטשלעכע געפילן זענען מיר געווארן א באנדע אברהם-אבינוס. מיר האבן באוויזן ארויסצורייסן פון זיך יעדעס ביסל מענטשלעכער געפיל, און אונדזער רעליגיעזיטעט איז דער דאמינירנדער טרייב-קראפט פאר אונדזערע געפילן.
א מענטש וואס איז מחליט אפצורייסן באציאונג מיט זיין קינד וויבאלד דאס קינד האט מחליט געווען צו גיין אין אן אנדערער רעליגיעזער דירעקציע (אדער האט אינגאנצן איבערגעלאזט רעליגיע), האט זיך אריינגעזעצט אין די אומפאסיקע שיך פון אברהם אבינו. אייער אידישקייט דערווארטעט נישט פון אייך צו זיין איבערנאטירלעך, פאר צוויי סיבות: איינס, איר זענט נישט דער אב-המון-גוים, איר זענט בכלל נישט אויף דער מדריגה פון אברהם אבינו (וואס אפילו פאר אים איז זיך מתגבר זיין אויף דעם פאטערלעכן געפיל געווען א נסיון), און צוויי, אייער אידישקייט איז נישט אזא וואס שטאמט פון גאטס דירעקטער נבואה, ס'איז בלויז באזירט אויף א מסורה, וואס אזא מסורה וואלט אייך קיינמאל נישט גענוג געווען אויף צו באגרענעצן אייער ליבשאפט צו אייער קינד.
איז ווען מיר הערן אז א מענטש איז גרייט מקריב צו זיין זיין קינד אויף דעם מזבח פון זיין מסורה דארפן מיר וויסן אז אברהם אבינו האט זאגאר געהאט א נסיון צו טאן אזא זאך – און אפילו נאכן הערן דעם באפעל פון גאט דירעקט. דער וואס מאכט היינט א באשלוס צו פארלירן זיין קינד ווייזט נאר אן אז ער האט פארלוירן יעדן געפיל פון שנאה און אהבה – אלעס איז פאלש, ער קען ליב האבן און פיינט האבן - אפילו זיינע ביאלאגישע נאנטע - בלויז נאך א באשטעטיקונג פון דעם שולחן-ערוך. אזא מענטש האט פארלוירן זיין געוויסן, און ער נוצט זיין מסורה אויף צו קארופטירן זיין נשמה.
אין דעם פלאנטער פון קושיות און תירוצים אויף דער עקידה, לאמיר נישט פארגעסן דעם פשוטן פשט וואס קומט ארויס פון פסוק. אפילו פאר אברהם אבינו, און אפילו נאכן הערן פון גאט אליין, איז געווען א נסיון צו פארגעסן פון זיין אהבה צו זיין קינד. אז עמיצער איז גרייט צו פארלירן זיין קינד צוליב זיין מסורה-אפשטאמיקע רעליגיע איז ער ווייט פון אברהם אבינוס מדריגה; ער איז אויף דער מדריגה פון א מעביר זרעו למולך.
פאר מיר איז אבער אייביק שווער געווען א קושיא אויף אט-דער קושיא. פון וואנען נעמט זיך אזא זיכערקייט אז די ליבע פון א מענטשן צו גאט איז איבער זיין ליבע צו זיין קינד? איז דען אזוי פשוט אז אויב גאט זאל מיר הייסן שעכטן מיין קינד וועל איך אים שעכטן? איז דען נישט מיין ליבשאפט צו מיין קינד אומענדלעך – אז אפילו אז גאט זאל מיר הייסן אזא זאך וועל איך דאס פרובירן צו איגנארירן?
וואס איך זאג דא איז פשוט פשט אין פסוק. ווען מיר לערנען אין דער תורה אז אברהם האט געהאט א נסיון, נעמט דער פסוק אן פאר פשוט אז נארמאל וואלט די ליבע פון א מענטשן צו זיין קינד גובר געווען אפילו אויף א דירעקטן באפעל פון גאט. אברהם אבינו איז געווען דער אויסדערוועלטער וועלכער האט געדארפט זיין אויף אן איבערנאטירלעכער מדריגה צו קענען שעכטן אפילו זיין אייגן קינד. פאר אונדז פשוטי-עם איז דאס נישט נארמאל. פאר אונדז איז נארמאל אז אפילו אזא געטלעכע נבואה זאל זיך נישט קענען שטעלן צווישן אונדזער ליבשאפט פאר אונדזערע קינדער און זייער וואוילזיין.
די תורה האט קיינמאל נישט דערווארטעט אז מיר זאלן זיין איבערנאטירלעך. מיר דארפן זיין מענטשן אין דער זעלבער צייט וואס מיר זענען אידן. איינער וואס זיין אידישקייט נעמט אוועק זיין נאטירלעכער געפיל צו זיינע נאנטע – און ער איז נישט אויף דער מדריגה פון אברהם אבינו און באקומט נישט קיין ענלעכע דירעקטע נבואות – האט מיט זיין אידישקייט קארופטירט זיין כאראקטער. ער האט מיט זיינע פערזענלעכע גלויבונגען אטאקירט זיין אנושיות, און האט פארלוירן דעם דרך-ארץ קדמה לתורה.
אז אברהם איז גרייט געווען צו פארלירן זיין זון פאר זיינע גלויבונגען, נו, ער איז דאך געווען דער אויסדערוועלטער אברהם און ער האט דאך געהערט דירעקט פון גאט, אבער אז א היינטצייטיקער מענטש זאל מיט די אייגענע הענט מקריב זיין א קינד אויף דעם מזבח פון זיינע גלויבונגען? אז א מענטש זאל האלטן זיין קינדס רעליגיעזע אפיליאציע פאר וויכטיקער ווי דעם קינד זעלבסט? דאס איז א קארופציע פון דער נאטור.
לאמיר אריינטראכטן אביסעלע טיפער. שטעלט אייך פאר אז איר באקומט א באפעל צו שעכטן אייער זון אויף א מזבח. דער באפעל קומט נישט פון גאט אליין, נאר עס קומט פון אייער טאטן, וועלכער האט עס געהערט פון זיין טאטן, און זיי אלע זאגן אז דאס איז א מסורה וואס גייט צוריק עטלעכע טויזנט יאר, אז איר, דווקא איר, דארפט שעכטן אייער זון. וואלט איר געטאן אזא זאך? איך מיין אז א געזונטער מענטש האט גענוג ליב זיין זון אז ער זאל ליבערשט צווייפלען אין דער אויפריכטיקייט פון דער 'מסורה', ווי אים שעכטן – און מיט רעכט. אפילו ווען אברהם האט געהערט אזא באפעל פון גאט אליין ווערט דאס באטראכט ווי א נסיון, פאר אונדז איז דאך פשוט אז מיר וואלטן אין קיין פאל נישט געשטעלט די ליבשאפט פאר אונדזערע קינדער נאך אונדזער גלויבונג אין אזא סארט מסורה.
איז עס טאקע אזוי? ליידער נישט. אונדזער היינטיקער פארמאט פון אידישקייט האט פון אונדז אוועקגענומען די פשוטע פאטערלעכע און מוטערלעכע געפילן. אנשטאט פשוטע מענטשן מיט מענטשלעכע געפילן זענען מיר געווארן א באנדע אברהם-אבינוס. מיר האבן באוויזן ארויסצורייסן פון זיך יעדעס ביסל מענטשלעכער געפיל, און אונדזער רעליגיעזיטעט איז דער דאמינירנדער טרייב-קראפט פאר אונדזערע געפילן.
א מענטש וואס איז מחליט אפצורייסן באציאונג מיט זיין קינד וויבאלד דאס קינד האט מחליט געווען צו גיין אין אן אנדערער רעליגיעזער דירעקציע (אדער האט אינגאנצן איבערגעלאזט רעליגיע), האט זיך אריינגעזעצט אין די אומפאסיקע שיך פון אברהם אבינו. אייער אידישקייט דערווארטעט נישט פון אייך צו זיין איבערנאטירלעך, פאר צוויי סיבות: איינס, איר זענט נישט דער אב-המון-גוים, איר זענט בכלל נישט אויף דער מדריגה פון אברהם אבינו (וואס אפילו פאר אים איז זיך מתגבר זיין אויף דעם פאטערלעכן געפיל געווען א נסיון), און צוויי, אייער אידישקייט איז נישט אזא וואס שטאמט פון גאטס דירעקטער נבואה, ס'איז בלויז באזירט אויף א מסורה, וואס אזא מסורה וואלט אייך קיינמאל נישט גענוג געווען אויף צו באגרענעצן אייער ליבשאפט צו אייער קינד.
איז ווען מיר הערן אז א מענטש איז גרייט מקריב צו זיין זיין קינד אויף דעם מזבח פון זיין מסורה דארפן מיר וויסן אז אברהם אבינו האט זאגאר געהאט א נסיון צו טאן אזא זאך – און אפילו נאכן הערן דעם באפעל פון גאט דירעקט. דער וואס מאכט היינט א באשלוס צו פארלירן זיין קינד ווייזט נאר אן אז ער האט פארלוירן יעדן געפיל פון שנאה און אהבה – אלעס איז פאלש, ער קען ליב האבן און פיינט האבן - אפילו זיינע ביאלאגישע נאנטע - בלויז נאך א באשטעטיקונג פון דעם שולחן-ערוך. אזא מענטש האט פארלוירן זיין געוויסן, און ער נוצט זיין מסורה אויף צו קארופטירן זיין נשמה.
אין דעם פלאנטער פון קושיות און תירוצים אויף דער עקידה, לאמיר נישט פארגעסן דעם פשוטן פשט וואס קומט ארויס פון פסוק. אפילו פאר אברהם אבינו, און אפילו נאכן הערן פון גאט אליין, איז געווען א נסיון צו פארגעסן פון זיין אהבה צו זיין קינד. אז עמיצער איז גרייט צו פארלירן זיין קינד צוליב זיין מסורה-אפשטאמיקע רעליגיע איז ער ווייט פון אברהם אבינוס מדריגה; ער איז אויף דער מדריגה פון א מעביר זרעו למולך.
