אמאליגע עראטישע שער-בלעטער

פילע האבן זיך שוין זיכער אמאל באגעגנט מיט די שער-בלעטער פון אמאל וועלכע פארמאגן בילדער וועלכע קענען אנגעקוקט ווערן ווי "פריצות" לויט די היינטיגע השגות. אבער מיר ווייסן אז גדולי ישראל האבן געדרוקט אזעלכע שער-בלעטער, און קיינער האט נישט געזען קיין חסרון דערין. די סיבה דערפאר איז פשוט, די בילדער זענען נישט אגעקוקט געווארן ווי שמוץ – ווי היינטיגע סימפליסטישע מענטשן וואלטן געטראכט, נאר ווי שטיקער קונסט וואס זייער אנוועזנהייט אויף א שער-בלאט איז בבחינת זה א-לי ואנוהו.

עס איז אייביג אינטערעסאנט צו זען נאך א שער-בלאט וואס גייט אריין אין דעם זשאנער, און זיך אנשטויסנדיג אין א פרישן עקזאמפלאר וואס איך האב נאך נישט געזען פריער, האב איך געקלערט אל תמנע טוב מבעליו און מזכה זיין דעם עולם דא.

דאס איז די ערשטע זייט פון אן "ארבעה טורים", געדרוקט אין יאר 1540 (שנת ה' אלפים ש'), געמאלן דורך האנס האלביין דער אינגערער. (אינטערעסאנט אז עטליכע פנימ'ער זענען צענזורירט געווארן, אבער די דדים האט קיינער נישט צוגערירט.)



זעט דא פאר נאך איבער דעם ענין:
m http://seforim.blogspot.com/2008/03/we- ... sions.html m
m http://seforim.blogspot.com/2010/12/mod ... -past.html m
m http://www.bhol.co.il/forums/topic.asp? ... m_id=19616 m
m http://onthemainline.blogspot.com/2011/ ... er-of.html m

נישט אייביג איז עס אזא גרויסע מציאה וויבאלד טיילמאל האבן דאס די גוי'אישע דרוקער צוגעלייגט מדעתם. עס איז אבער וואר אז אין אנדערע פעלער (ווי לדוגמא אין די רמ"ע מפאני'ס פאל) איז דער מחבר זיכער געווען באוואוסטזיניג וויאזוי דאס שער בלאט זעט אויס און האט נישט מוחה געווען. (כמדומה לי אז אין מאחורי איז פאראהן אן אשכול איבער דעם

איך האב נישט געברענגט דעם שער-בלאט ווי א "באווייז", נאר דא אין קונסט איז כדאי אז אזעלכע אינטערעסאנטע ארטיסטישע שער-בלעטער זאלן פארמאגן א באזונדערן אשכול.

כמער איש ולויות" מאי כמער איש ולויות? אמר רבה בר רב שילא כאיש המעורה בלוייה שלו

איך האב נישט געזאגט אז עס נישט קיין "באווייז", נאר אויף אייער ווערטער "מיר ווייסן אז גדולי ישראל האבן געדרוקט אזעלכע שער-בלעטער, און קיינער האט נישט געזען קיין חסרון דערין" האב איך רעאגירט אז נישט אלץ איז עס אזא מציאה. והא לן והא להו ולא פליגי.

אויב חז"ל האבן געהאט א פראבלעם מיט בגדי צבעונין אויף א הענגער, וואלטן זיי נישט געהאט א פראבלעם מיט דעם? איך פרעג נאר, איך בין גארנישט מציע.

moti107 האט געשריבן:אויב חז"ל האבן געהאט א פראבלעם מיט בגדי צבעונין אויף א הענגער, וואלטן זיי נישט געהאט א פראבלעם מיט דעם? איך פרעג נאר, איך בין גארנישט מציע.

מ'קען נישט מדמה זיין איין זאך צום צווייטן, ווייל אין אמת'ן איז צניעות און דאס נישט רעדן וואולגאריש אייביג אן געווען פון די תורה'דיגע ווירדן נאר היות די זאכן זענען זייער רעלאטיוו ווייל ביידע ווענדט זיך נישט אין זיי זעלבסט ס'ווענדט זיך וואס דאס איז מעורר ווייל יעדעס זאך וואס גייט ווייטער פון וואס ס'איז אנגענומען אין די געזעלשאפט איז פראוועצירנד און טוט קאראפטירן די געדאנקן.
מיט דעם פארשטייט איר צענדליגע מקומות אין תלמוד וואס ס'איז דא פון די סארט שמועסן וואס קוקט אינז אויס צו זיין זייער פראוואצירענד וואס איך בין נישט אויסן דא אראפצוברענגן, כאטש און תלמוד זעלבסט שטייט געשריבן כל המנבל את פיו וכו'
דאס זעלבע מיט די אלע בילדער פון די רענעסאנס עפאכע וואס איז בכלל נישט באטראכט געווארן אינעם זין פון אויסגעלאסענקייט נאר פון די שטאנדפונקט פון קונסט וואס טוט אפמאלן די נאטור
סוכ"ס זענען די אלע מעלער פון די תנ"כישע סצענעס געווען גלויביגע וואס זיי האבן צניעות אויך געהאלטן פאר חשוב.

moti107 האט געשריבן:אויב חז"ל האבן געהאט א פראבלעם מיט בגדי צבעונין אויף א הענגער, וואלטן זיי נישט געהאט א פראבלעם מיט דעם? איך פרעג נאר, איך בין גארנישט מציע.

בגדי צבעונים איז אסור דוקא במכירה, אלס הירהור באשה גופא. חז"ל האבן נישט געהאט קיין פראבלעם מיט געמאלענע פיקטיווע בילדער.

דא האט ATUB @יונה כהן ATUB צוגעברענגט דעם בילד פון ספר מנחה בלולה.

אין א לעצטיגן פאוסט אויף ספרים בלאג, האט מארק שפירא געברענגט דעם בילד פון ספר מעין גנים.

איך פארשטיי נישט וואס גייט פאר אויף דער בילד. איך זע דריי נאקעטע קינדער (מיט פליגלען?) כ'זע אויך פינף קראנען ארויסגיין צום גן. דאס פארשטייט מען פשוט פון די ווערטער ארום.

Sent from my SM-G903F using Tapatalk

טאמבל סאס האט געשריבן:איך פארשטיי נישט וואס גייט פאר אויף דער בילד. איך זע דריי נאקעטע קינדער (מיט פליגלען?) פישן. און א כמין באצירטער כדור העכער זיי מיט דריי גלגולתן של בציור אשה וואס טוען זעלבסט פישן? וואס פישט פון אויבן קען איך נישט ארויסמאכען. כ'זע אויך פינף קראנען ארויסגיין צום גן. דאס פארשטייט מען פשוט פון די ווערטער ארום.

Sent from my SM-G903F using Tapatalk

אינטערסאנט איך זעה דירעקט נישט ווי איינער זאל גיין פישן ווי זעסטו א פיש כאפער?

מיט א פא דגושה

Sent from my SM-G903F using Tapatalk

אין א ביבליאטעק האב איך מיך פאריגע וואך אנגעשטויסן אין קאפיע פון דער בארימטער "סאראיעווא הגדה". די הגדה איז פון שפאניע בערך 1350, און פארמאגט מאיעסטעטישע בילדער מייסטערהאפטיג געמאלן. די ערשטע 34 זייטן פון דער הגדה פארמאגן אויסגעמאלן פארשידענע סצענעס פון געשיכטעס פון דער תורה, און דערנאך איז אויסגעשריבן די גאנצע הגדה. וויין-פלעקן דערציילן אז די הגדה איז גענוצט געווארן ביי סדרים אין אידישע שטיבער דורכאויס די הונדערטער יארן זינט עס איז געמאכט געווארן.

די הגדה איז דורכגעגאנגען אומצאליגע גליות, און ס'איז באקאנט ווי עס געראטעוועט געווארן פון די נאציס דורך א מוסולמענער גייסטליכער אין באסניע. עמי מאגאזין האט באשריבן די געשיכטע אין דער אויסגאבע פון פסח תשע"ג (זייט 100).

געוויסע פון די בילדער האב איך שוין געזען אין דער פארגאנגנהייט, ווי די פאלגנדע בילדער פון אדם און חוה אין גן עדן, באשריבן אויף "ספרים בלאג":


אבער געוויסע אנדערע זענען מיר געווען חידושים נפלאים ווען איך האב זיי געזען פאריגע וואך, און כ'וויל זיי מיטטיילן מיט'ן עולם:

ותהר רבקה... און די בעיביס ווערן געבוירן למזל טוב


ויטע כרם, וישת מן היין וישכר, ויתגל בתוך אהלו. וירא חם... ויקח שם ויפת את השמלה וישימו על שכם שניהם וילכו אחורנית ויכסו את ערות אביהם

איי עם סארי, ראובן טייערע. ווייסטו ווער איז דער פעווירט וואס האט געמאלן די בילדער?

אפילו אויף TV טאר מען נישט לייגן אזא בילד.

ראובן: נאך א מזל אז נחום הידוע איז נאך דאמאלס נישט געבוירן געווארן...

לידיעה בעלמא: אין בריסל, בעלגיע איז פארהאן א מאנומענט (איך ווייס נישט אויב נאך היינט. אבער ס'אמאל געווען.) אין די צורה פון א יונגעלע וועלכער האלט אין איין ארויס קטנ'ען וואסער. דאס איז א גאנץ יאר. און ארום די חגאות צייט קטנ'ט ער ארויס שאמפעין...!

דער יונגעלע הייסט טאקע ..."מאננ'עקע פיסס"... אויף די בעלגישע שפראך. און זיי שעמען זיך אפילו נישט...

עס איז נישטא אזא זאך ווי א בעלגישער שפראך. דער רוב רעדט פלעמיש וואס איז האלענדיש (דאטש), דער גרויסער מיעוט רעדט פראנצויזיש, און א קלענרער מיעוט רעדט דייטש.

חכם עתיק: דאס איז דאך די שפראך פון א טייל פון די בעלגישע באפעלקערונג. נאר אזוי ווי דו ווייסט ביניך דאך אויכעט א תלמיד פון דעם פינסטער'ן חרדי'שן סיסטעם. און איך האב גארנישט געלערנט אין לעבן. איך האב ממש נישט קיין שום עדיוקעישן. עד שבא חכם אחד והעמידו על אחת...!

מושב זקנים: אז דו ביסט שוין יא אזא גרויסער חכם און מלומד. אפשר זאגסטו מיר אין וועלכן טייל פון בעלגיע ווערט גערעדט פלעמיש. און אין וועלכן טייל פון לאנד ווערט בעיקר גערעדט פראנצויזיש. און וואספארא צו-נאמען האבן די פראנצויזישע באפעלקערונג...?!

ירח בן יומו האט געשריבן:איי עם סארי, ראובן טייערע. ווייסטו ווער איז דער פעווירט וואס האט געמאלן די בילדער?

אפילו אויף TV טאר מען נישט לייגן אזא בילד.

לייען אביסל וועגן דער הגדה.
m https://en.wikipedia.org/wiki/Sarajevo_Haggadah m

א חבר מיינע וואס איז פונקט יעצט אין רוים האט מיך געשיקט דעם בילד. אויסגעמאלן גרויסע טיילן פון נ״ך.

הערליך!
דאס איז דער סיסטין טשאפעל אין דעם וואטיקאן.

דער איסור פון בגדים צבעונים איז וויבאלד מ׳קוקט אויף א זאך וואס באלאנגט צו א געוויסע פרוי. דאס מתבונן זיין דערויף איז א נאנטשאפט צו יענער פרוי. און פארקויפען בגדים צבעונים מיינט קומען במגע ומשא מיט פרויען בשעת אז זיי זוכען שיינע קליידער. סתם א מאלעריי פון נאקעטע מענטשען איז נישט קניין פריצות. צו וועמען דערנענטערט מען זיך.

אין בעלגיע האבען זיי א dialect פון האלאנדיש וואס הייסט פלעמיש און דאז איז דער אפיציעלער שפראך אין אנטווערפען. אין בריסל רעדט מען פראנצויזיש. איך בין אמאל געווען אין אנטווערפען און אן עלטערע פרוי וואס האט נאר גערעדט פראנצויזיש האט געהאט א גניבה. די פאליציי האט מיט איהר נישט געהאלטען ביים רעדען פראנצויזיש מיט איהר, נאר ענדעריש גערעדט ענגליש מיט מיין טאטען.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

אבער דער חכם ומלומד ומשכיל ואפיקורס וכופר האט נאכנישט געענטפערט אויף די פראגעס. אין וועלכן טייל פון בעלגיע ס'ווערט בעיקר גערעדט די פראנצויזישע שפראך. און אויך. וואס פאר א צו-נאמען די פראנצויזיש-רעדנדע באפעלקערונג פון בעלגיע האט. אבער די חרדים זענען דום און אומ-וויסנד. און איינער וואס האט שוין אדורכגעליינט אנדערטהאלבן אפיקורסי'שע ביכלעך הייסט אויפגעקלערט. און א משכיל...!

דא שרייבט ער אז די ערשטע דרוק פון תשובות הב״ח (דער ערשטע בעלזא רב) האט אויך פארמאגט נאקעטע בילדער אויפן שער בלאט, און אז די מדפיסים האבן דאס געטוהן, אבער ביים צווייטען דרוק איז עס שוין בעסער געווארן.. אט קוקט


Sent from my iPhone using Tapatalk

ראובן האט געשריבן:אין א ביבליאטעק האב איך מיך פאריגע וואך אנגעשטויסן אין קאפיע פון דער בארימטער "סאראיעווא הגדה". די הגדה איז פון שפאניע בערך 1350, און פארמאגט מאיעסטעטישע בילדער מייסטערהאפטיג געמאלן. די ערשטע 34 זייטן פון דער הגדה פארמאגן אויסגעמאלן פארשידענע סצענעס פון געשיכטעס פון דער תורה, און דערנאך איז אויסגעשריבן די גאנצע הגדה. וויין-פלעקן דערציילן אז די הגדה איז גענוצט געווארן ביי סדרים אין אידישע שטיבער דורכאויס די הונדערטער יארן זינט עס איז געמאכט געווארן.

די הגדה איז דורכגעגאנגען אומצאליגע גליות, און ס'איז באקאנט ווי עס געראטעוועט געווארן פון די נאציס דורך א מוסולמענער גייסטליכער אין באסניע. עמי מאגאזין האט באשריבן די געשיכטע אין דער אויסגאבע פון פסח תשע"ג (זייט 100).

געוויסע פון די בילדער האב איך שוין געזען אין דער פארגאנגנהייט, ווי די פאלגנדע בילדער פון אדם און חוה אין גן עדן, באשריבן אויף "ספרים בלאג":

Sarajevo_Image_small.jpg

אבער געוויסע אנדערע זענען מיר געווען חידושים נפלאים ווען איך האב זיי געזען פאריגע וואך, און כ'וויל זיי מיטטיילן מיט'ן עולם:

ותהר רבקה... און די בעיביס ווערן געבוירן למזל טוב

102.jpg

ויטע כרם, וישת מן היין וישכר, ויתגל בתוך אהלו. וירא חם... ויקח שם ויפת את השמלה וישימו על שכם שניהם וילכו אחורנית ויכסו את ערות אביהם

101.jpg

וואס איז א בילד ארגער ווי די גישריבען? אז די תורה האט קיין פראבלעם געהאט דערמיט זענט איר דער פ... טוט זיך אן ברילען וועסטו זעהן אן אנדערע בילד