די אדמו"ר'ישע טאפל-סטאנדארט

עס איז שוין עטליכע מאל אויסגעשמועסט געווארן דער טאפל-סטאנדארט וואס הערשט ביי די אדמו"רי זמננו, וועלכע הערן נישט אויף צו האמערן און מוסר'ן פשוטי-עם זיך צו האלטן ביי געוויסע סטאנדארטן, אין דער צייט וואס זיי אליין טוען ככל העולה על רוחם.

רבי'ס הערן נישט אויף פארפירן אז די חסידים זאלן זיך פירן ווי "אמאל", און אז מ'טאר נישט משנה זיין קיין זיז כל שהוא, אין דער צייט וואס אין אלע עניני אדמו"רות זענען זיי משנה אויף יעדן אופן וואס שייך, אלץ צו פארמערן זייער געלט און כבוד. פארשטייט זיך אז די שינויים וואס זיי פירן איין פאר זייערע בענעפיטן פארענטפערן זיי מיט'ן זאגן אז דאס פעלט אויס לצורך הדור, אבער די פלא איז אז אלע שינויים וועלכע פארלאנגען זיך "לצורך הדור" ברענגען ברייטע בענעפיטן דווקא פאר די רבי'ס. ווי כ'האב אמאל געשריבן:

די פלא איז אז כמעט פון די אלע זאכן וואס מ'האט לעצטנס מתיר געווען לצורך הדור זענען אזעלכע זאכן וועלכע בענעפיטירן בעיקר די אדמו"רים! בילדער-כאפן וואס איז אמאל געווען אסור ביי רוב רבי'ס איז געווארן א היתר גמור און א לכתחילה, ווידעא איז געווארן מותר צו פארקויפן - אבער דווקא פון די העוויות פון רבנים. דער צורך הדור האט פארלאנגט אז דאס אמאליג באשיידענעם לעבן פון רבנים זאל אויפגעטוישט ווערן אויף אויסגעפיצטע מאדערנע קארס מיט בליצערלעך באגלייט מיט א פרעזידענטליכער מאטארקאדע, אזוי אויך פארלאנגט עס אז רבי'שע חתונות זאלן מעגן געפראוועט ווערן מיט לוקסוס און רייכטומען. דער צורך הדור פארלאנגט אויך אז די צייטונגען וועלכע דינען די רבי'שע אינטערעסן זאלן ווערן דיקער און דיקער, קעגן יעדן פרינציפ וואס האט אמאל עקזיסטירט לגבי אידישער לייען-מאטעריאל.

אבער ווען עס איז נוגע משנה צו זיין לצורך הדור ביי זאכן וועלכע בענעפיטירן נישט די רבי'שע חצרות איז נישט נאר דא א שטילשווייגעניש, נאר עס ווערט א וויי-געשריי: הלמאי מען וואגט זיך משנה צו זיין! עס פאלט קיינעם נישט ביי אז מאדערנער מוזיק איז אפשר א צורך פאר'ן דור, אדער נישט מוסף זיין חומרא על גבי חומרא וועט אפשר ארויסהעלפן אין א רייע קריזיסן, אדער אז משנה זיין דעם חינוך וועט העלפן די פשוטי עם מיט זייערע פרנסה מעגליכקייטן.

די ממלאי מקום פונעם בעל על הגאולה ועל התמורה - וועלכער האט געפירט א פייערדיגער קאמף קעגן מאכן בילדער פון אים - פילן יעדע וואך אן גאנצעטע בלעטער אין די בילדער מאגאזינען. די אלע הויפן וואו מען האט שטרענג גע'אסר'ט ווידעא נעמען אויף צענדליגער מינוט אין די רבי'שע ווידעאס וועלכע ווערן פארקויפן יעדן חודש. די רבי'ס וועלכע הערן נישט אויף צו רעדן פון זייערע פארגייער - וועלכע האבן אין אלגעמיין געלעבט ווי בלוטיגע ארימעלייט - לעבן אין ריזיגע פאלאצן און פארמאגן באנק-קאנטעס אנגעפילט מיט מיליאנען. אבער ווען א זינגער וויל אריינברענגען מאדערנער מוזיק ביי חסידישע אידן איז דאס א סקאנדאל!

דער רבי פארמאגט דאך אויסשליסליכער צוטריט צום מיקראפאן, און ווען זיינע תאוות צעשפילן זיך און ער טוישט עפעס קען ער דאס פארוואסערן וויאזוי ער וויל, און אפילו צוטראכטן חסידישע תורה'לעך דערצו. אבער מיר פשוטי-עם פארמאגן נישט די רעכטן. ווען מיר זענען עפעס משנה משום איזה סיבה שהיא, טאנצן די זעלבע רבי'ס ארויס און פארדאמען אונז מיט די שארפסטע טענער, און ליארעמען אז מיר זענען עובר אויף ווער-ווייסט וואספארא חטאים, רחמנא ליצלן.

דער באבובער חצר בנשיאות האדמו"ר ר' בן-ציון האלבערשטאם שליט"א איז שוין עטליכע יאר מוציא לאור א שיין-גראפירטער מאגאזין מיט'ן נאמען "שערי ציון", וואו עס ווערן געדרוקט הערליכע בילדער פון די פארשידענע מאורעות בראשות האדמו"ר, באגלייט מיט ארטיקלען און דברי תורה. אין דעם דאזיגן קובץ האב איך געטראפן א שארפע אילוסטראציע פון דעם אומגעצוימטן טאפל-סטאנדארט, ווי די רבי'ס ערלויבן זיך משנה צו זיין וואס עס געפעלט זיי נאר, אבער פאר'ן המון עם איז דאס שארף גע'אסר'ט.

אויף זייט 7 פון דער כסלו-טבת תשע"ה אויסגאבע געפונען מיר א שמועס פון האדמו"ר ר' שלמה מבאבוב ז"ל, וואו ער רייסט שארף אראפ די וואס האבן געטוישט דעם ש' אויף דעם דריידל צו א פ'. ער זאגט אז זיי זענען אזעלכע וואס "ווייסן בעסער ווי די הייליגע חכמים," און זיי טוישן די דריידל-אותיות צו נ' ג' ה' פ' מיט "קטנות הדעת און שפלות." הלמאי, דער הייליגער "בני יששכר" שרייבט דאך קלאר אז אין די אותיות נ' ג' ה' ש' זענען דא געוואלדיגע רמזים, טא, ווי וואגט מען זיך צו מאכן "שינויים אין הייליגע מנהגים"? מיר ווייסן דאך, זאגט דער באבובער רב, אז "יעדעס אות, און יעדעס ריר פון די צדיקים פון פארצייטנס, פון דורות הראשונים, איז קדוש וטהור, ווייסט מען אז מ'מאכט נישט קיין שינויים"!



אפנים א רמז אין "בני יששכר" מאכט שוין די אותיות פון דעם דריידל א מנהג פון חז"ל, און די וואס זענען משנה טוען, דעריבער, אן אקט פון שפלות.

אלעס וואלט פיין געווען ווען דאס אפעלירט צו יעדן, אויך צו די רבי'ס זעלבסט. דער אמת איז אבער אז ווען דער רבי איז אין דער גוסטע זיך אויסצולאכן פון דעם "בני יששכר", פליט ער אריין אין פח אשפה אן צוויי מאל טראכטן. אויף דעם זעלבן עמוד אין "שערי ציון" לייענען מיר ווי האדמו"רים ר' שלמה ז"ל ובנו ר' בן-ציון שליט"א האבן זיך אויסשטאפירט מיט א דריידל געמאכט פון גאלד. אלעס איז לכאורה פיין און וואויל, און מיר ווייסן דאך שוין לאנג אז די רבי'ס לעבן מיט רייכטומען און לוקסוס. דער פראבלעם איז נאר אז גענוי דער זעלבער שטיקל "בני יששכר" וואס דער באבובער רב האט גענוצט צו פארדאמען אנדערע מיט שפלות און קטנות הדעת צוליב'ן משנה זיין זאגט קלאר אז דער מנהג פון דריידל איז געווען "נהוג בישראל דוקא בחתיכת ע"ץ," און ער איז מאריך ווייטער מיט רמזים אויף וואס "ע"ץ" איז מרמז!

פאר די רבי'ס (און זייערע חסידים) שרייט נישט אריין אין פנים דעם אפענעם טאפל-סטאנדארט; עיניים להם ולא יראו. איך מעג משנה זיין, און דו טארסט נישט! ווען דו פייפסט אויפ'ן "בני יששכר" און טוישסט פון א ש' צו א פ' ביסטו א נידריגער מענטש, אבער ווען איך פייף אויף גענוי דעם זעלבן שטיקל "בני יששכר" קען איך זיצן פארנט פון הונדערטער חסידים און זאגן "תורה" דערויף מיט א בלעכענעם פנים!



אט האבן מיר דעם מיאוס'ן טאפל-סטאנדארט מיט דעם גאנצן פראכט: ווען דער רבי איז משנה ווערט דער גאנצער "בני יששכר" א נאך-מחשבה און א "הגם", און מיט א תורה'לע געזאגט מיט ענוות חן און אצילות דקדושה ווערט עס אינגאנצן אפגעווישט, אבער ווען א פשוט'ער מענטש, אדער א פירמע וואס איז נישט אפיליאירט מיט'ן רבי'ן איז משנה, שלעפט מען ארויס דעם זאפאס מיט לשונות של גנאי יענעם צו פארדאמען.

ביסט הונדרעט פראצענט גערעכט מיט דיין עיקר טענה אבער לגבי די ספעציפישע דוגמה וואס די ברענגסט, דראפעוועסטי דיך אויף די גראדע ווענט. די גאלדענע דריידל איז געווען איבערגעדעקט מיט גאלד. ס'שטייט נישט אז ס'איז נישט געווען פון האלץ.

פון דעם ציטירטן לשון פון דעם אדמו"ר איז קלאר אז מ'האט געטוישט פון האלץ אויף גאלד, און נישט איבערגעדעקט. ער שטעלט אויך צו די משנה אין יומא וואו מ'האט אויך געטוישט פון האלץ אויף גאלד. וויאזוי עס זאל נאר זיין, האלט ער אז דאס וואס ער טוט איז נישט אין איינקלאנג מיט די ווערטער פון דעם "בני יששכר", און ער מאכט דאס אוועק מיט א תורה'לע.

למעשה איז די טענה קעגן טוישען די אותיות א ריכטיגע טענה, וויבאלד די מקור איז בכלל נישט אויף די רמז, און האט טאקע א פשט און נאך רמזים אין ספרים, און טוישען צו א פ איז עמארצות. משא''כ די חידוש אז עס דארף זיין פון האלץ האט נישט קיין געהעריגע מקור בכלל, און אז עס איז דא א רמז אויף האלץ קען פונקט אזוי זיין רמזים אויף גאלד, און מסתמא איז אלץ געווען דריידלעך פון פארשידענע מאטיריאל, איז בסך הכל האט דער רב געטראפען אויף דעם א תורה'לע. דיין גאנצער פשעטל אז דאס איז ווייל עס בענעפיט עם (משא"כ טוישען די אותיות שטערט וועם? פארדינט וועם?) איז א גוטע לאטקע פשעטל לכבוד חנוכה איך בין אבער נישט משוכנע עס האט מיט דער פאקט איינגעלייגט.

שוין, לעיקוואד האט געצויגן א לעיקוואד.

יא, מיר ווייסן דעם אמת'ן מקור פון נגה"ש, אבער פאר'ן באבובער רב האט דאס נישט געשטערט. ער האט געזען קדושה אין די אותיות דווקא ווייל דער בני יששכר האט מעמיס געווען רמזים אין זיי. און ווען איינער האט זיך געוואגט אפצונויגן פון דעם, האט ער אויסגעגעבן זיין פולן כעס.

דער זעלבער בני יששכר, תוך כדי דיבור, טייטשט אריין רמזים אין דעם וואס דער דריידל איז "דווקא עץ". אבער ווען דער רבי האט זיך פאר'חשק'ט צו טוישן צו גאלד איז שפלות און קטנות הדעת ארויס פון פענסטער.

האדמו"ר ר' בן-ציון ווייסט זייער גוט אז ער איז משנה - ווי ער איז קלאר מודה אין דעם מאגאזין-ארטיקל, אבער ווען עס רעדט זיך פון אים, זיין טאטן, זיין גאלד, זיין מלכות'דיגע הנהגה, איז ער צופרידן פון א קליין תורה'לע ווי א היתר משנה צו זיין.

כ'ווייס נישט פון וואנעט דו נעמסט אז איינער דארף בענעפיטירן פון נגה"פ. איך ווייז נאר אן ווי ווען עס האנדלט זיך מיט יענעם טוישן א מנהג זשאלעוועט מען נישט קיין לשונות של גנאי, אין דער צייט וואס ביי זיך גיט מען זיך פיין אן עצה מיט אן אייגענעם רמז'ל, והכל על מקומו יבוא בשלום.

די פוינט איז אז יעדער איינער פארשטייט אז אפילו פון דער מערסטע פשוט'ע שטאנדפונקט איז דא א חילוק פון טוישען די אותיות, וואס דאס איז די מהות פונעם דריידעל, זאל זיין די פשט וואס עס זאל נאר זיין, ביז טוישן די מאטיריאל פון וואס עס איז געמאכט. פארקערט, די חסידישע דביקות אין בני יששכר ברענגט פאר דער רב שליט"א זאל בכלל אנמערקען אז ער זאגט א רמז אויף עץ, וואס פון דעם וואלט לכאורה געדארפט זיין א מנהג דווקא מקפיד זיין אויף עץ (איז דא אזא מנהג? איך דערמאן זיך איינער וואס איך קען איז אמאל ארומגעלאפען זוכען א דריידל נישט געמאכט פון פלאסטיק, כגעדענק נישט פארוואס), און זוכען א פשט פארענטפערן זיין טאטע'ס מנהג אז ער האט נישט מקפיד געווען אויף דעם. דאס איז אבער א חידוש פון א מין הידור עס זאל זיין פון עץ, משא"כ אויף טוישען די אותיות איז יענער דער מחדש. אלע דריידלעך ביז דעמאלטס זענען געווען פון נגה"ש נישט אלע זענען געווען פון האלץ.

באופן אז מען דארף נישט אנקומען צו די קאנספיראציעס אז די חילוק איז צווישען עם און אנדערע און עס קומט בכלל נישט דא אריין וויבאלד די אותיות איז פונקט אזוי נוגע פאר עם. קען זיין באופן כללי איז דא אזא זאך אבער מיט מסביר זיין דער כלומר'שטע סתירה האט עס גארנישט קיין שייכות.

לעיקוואד האט געשריבן:למעשה איז די טענה קעגן טוישען די אותיות א ריכטיגע טענה, וויבאלד די מקור איז בכלל נישט אויף די רמז, און האט טאקע א פשט און נאך רמזים אין ספרים, און טוישען צו א פ איז עמארצות.

וואס מקור ווען מקור? זייט ווען האט דריידל א מקור?


.

פון זייט ווען מ'שפילט זיך מיט דעם חנוכה.

ראובן, כזע דו נעמסט אן פאר א פשטות אז באבובער רב ז"ל האט דורכגעלערנט דעם גאנצן בני יששכר און געדענקט דעם גאנצן שטיקל בשעתן זאגן יענע דרשה, און נאך אויסגעארבעט אזוי ער זאל קענען בלייבן מיט זיין גאלדענעם קעניגליכן דריידל בשעתן צווינגען אלע זיינע חסידים צו בלייבן מיט דעם נעבעכדיגן נגהש דריידל.

שמעון וואלף האט געשריבן:ביסט הונדרעט פראצענט גערעכט מיט דיין עיקר טענה אבער לגבי די ספעציפישע דוגמה וואס די ברענגסט, דראפעוועסטי דיך אויף די גראדע ווענט. די גאלדענע דריידל איז געווען איבערגעדעקט מיט גאלד. ס'שטייט נישט אז ס'איז נישט געווען פון האלץ.

איך בין מיט שמעון וואלף. בכלל ביסטי אינגאנצען אויף-פוינט אבער מיט דעם דריידל מעשה קומסטו אוועק ווי א פּעדאנטיק.

זייער אינטערעסאנט ראובן!

דיין עצם שמועס איז הערליך און דורכגעטראכט, און די ביישפילן זענען ליידער זייער טרעפליך. איך מיין אז סיי מיט דעם פאל אין באבוב און סיי אין אלע אנדערע פעלער איז עס נישט קיין באוואוסטזיניגע זאך פון די רבנים צו ניצן א טאפעלן סטאנדארט, נאר דאס געשעט אומבאוואוסטזיניג. ווען ס'קומט צו רבי'שע ענינים "פארגעסט" מען זיך אין די מקורות, און בדיעבד טרעפט מען שוין א תירוץ, און ווען ס'קומט צום המון "דערמאנט" מען זיך אינעם תפקיד וואס מ'האט אלץ מנהיג, צו שטיין על המשמר.

למאי נפקא מינה? בסך הכל אז מיר זאלן נישט אנקוקן די רבנים ווי טייוולאנים חלילה. זיי כאפן נישט וואס זיי טוען.

חז"ל האבן אונז שוין געזאגט, אין אדם רואה נגעי עצמו.

שמעקעדיג האט געשריבן:חז"ל האבן אונז שוין געזאגט, אין אדם רואה נגעי עצמו.

וביתר ביאור, דער קעפעל פינעם אשכול ברויך זיין די טאפעלטע סטאנדארט פין מענטשען בכלליות.

אונז אלע זענען מיר אזוי. בעת וואס מיר פארלאנגען אז די רבי'ס זאלען זיין ארימעלייט געבען אונז זיי געלט און עשירות.

ווי קען קען קויפן א גאלדענע פּ' דריידל?

המלוכה והממשלה האט געשריבן:ווי קען קען קויפן א גאלדענע פּ' דריידל?

איז עס קיין דריידל ניט

ראובן האט געשריבן:פון דעם ציטירטן לשון פון דעם אדמו"ר איז קלאר אז מ'האט געטוישט פון האלץ אויף גאלד, און נישט איבערגעדעקט. ער שטעלט אויך צו די משנה אין יומא וואו מ'האט אויך געטוישט פון האלץ אויף גאלד. וויאזוי עס זאל נאר זיין, האלט ער אז דאס וואס ער טוט איז נישט אין איינקלאנג מיט די ווערטער פון דעם "בני יששכר", און ער מאכט דאס אוועק מיט א תורה'לע.

איך ווייס נישט פארוואס דו שרייבסט אז ער האט "משנה געווען" מיטן דרייען א גאלדענעם דריידל, ווען ער זאגט קלאר אז אויך זיין טאטע האט געהאט א גאלדענעם דריידל.

סארא מין תאוה א גאלדענע דריידל, האו עבאוט גאלדענע פעניס צו שפילן מיט דעם?

נישט חלילה צו פארקירעווען די שמועס אבער אז מ'רעדט שוין...

https://vosizneias.com/2019/12/24/guinness-world-records-certifies-worlds-most-valuable-dreidel/

ס'האט טאקע א נגה"ש...