דאנערשטאג אפריל 02, 2015 3:53 pm#263860
דינאזארס און אידישקייט (פון "פה-סח" מאגאזין)
דא קען מען שרייבן קאמענטארן אויף מיין ארטיקל "דינאזארס און אידישקייט", פה-סח תשע"ו.
ונבנתה העיר האט געשריבן:איך האב אנגעהויבן ליינען ראובנ'ס געטליכע ארטיקל אין פה סח, רעדט ער דארט ארום די קריסטליכע מהלך אז גאט האט אלעס באשאפן ווי עס איז, עס זאל אויסזעהן 'כאילו' עס איז שוין כך וכך יאהרן אלט, מיט א גאנצע היסטאריע אונטער זיך, וכו' (און איז מעגליך מרומז אין חז"ל, בקומתן ובצביונם נבראו, אדם הראשון איז געווען כבן עשרים, וכו').
אבער אין די צייט וואס כ'האב עס אלץ פארשטאנען עברי-טייטש, כפשוטו, א דוחק תי' מחמת ההכרח, לייגט עס @אבטולמוס אראפ אין גאר א נייע ליכט.
ער איז מסביר בלשונו הזהב ווי בעצם נעמט לאנגע יאהרן פאר א 'נאטירליכע' וועלט זיך אויסצופארעמען, וואסער דארף אויסשניידן א וועג צווישן בערג אז עס זאל סוכ"ס זיך שאפן א טייך, וכו' וכו'.
גאט האט אבער באשאפן א 'נאטירליכע' וועלט, ממילא, ווען ער האט אוועקגעשטעלט אין זעקס טעג א פארטיגע סיסטעם, גאנצע טייכן וכו', האט ער עס 'געמוזט' מאכן באופן אז עס זאל אויסזעהן ווי זיי זענען אדורך די נאטורליכע פרוצעדורען געשאפן צו ווערן.
ודפח"ח.
ברסלבער האט געשריבן:ונבנתה העיר האט געשריבן:אבער אין די צייט וואס כ'האב עס אלץ פארשטאנען עברי-טייטש, כפשוטו, א דוחק תי' מחמת ההכרח, לייגט עס @אבטולמוס אראפ אין גאר א נייע ליכט.
ער איז מסביר בלשונו הזהב ווי בעצם נעמט לאנגע יאהרן פאר א 'נאטירליכע' וועלט זיך אויסצופארעמען, וואסער דארף אויסשניידן א וועג צווישן בערג אז עס זאל סוכ"ס זיך שאפן א טייך, וכו' וכו'.
גאט האט אבער באשאפן א 'נאטירליכע' וועלט, ממילא, ווען ער האט אוועקגעשטעלט אין זעקס טעג א פארטיגע סיסטעם, גאנצע טייכן וכו', האט ער עס 'געמוזט' מאכן באופן אז עס זאל אויסזעהן ווי זיי זענען אדורך די נאטורליכע פרוצעדורען געשאפן צו ווערן.
ודפח"ח.
דאס איז זייער גוט צו פארענטפערן די רינגען אין די ביימער און די וואסערן וכו'. אבער אויף ביינער וואס מען טרעפט איז עס זייער א שוואכע תירוץ.
(אויף איין פלאץ גיבט ער יא א פרעג 'פארוואס?').
ברסלבער האט געשריבן:3. דער דריטער מהלך אז די ששת ימי בראשית האבן זיך געצויגן פאר א לענגערע צייט, איז אויך זייער מסתבר.
Isaac states that the universe is actually 15,340,500,000 years old. Isaac arrived at this conclusion by distinguishing between earthly "solar years" and "divine years," based on a verse from Psalms, which states that "A thousand years in Your sight are but as yesterday" (Psalm 90:4). If each day of a divine year is equal to a thousand earthly "solar years," then a divine year would be 365,250 years long. Isaac then makes some other calculations based on the Talmud and the Biblical sabbatical year, and arrives at the said number. The scientific estimation places the occurrence of the Big Bang at 13.798 ± 0.037 billion years ago.
ונבנתה העיר האט געשריבן:אבער אין די צייט וואס כ'האב עס אלץ פארשטאנען עברי-טייטש, כפשוטו, א דוחק תי' מחמת ההכרח, לייגט עס @אבטולמוס אראפ אין גאר א נייע ליכט.
ער איז מסביר בלשונו הזהב ווי בעצם נעמט לאנגע יאהרן פאר א 'נאטירליכע' וועלט זיך אויסצופארעמען, וואסער דארף אויסשניידן א וועג צווישן בערג אז עס זאל סוכ"ס זיך שאפן א טייך, וכו' וכו'.
גאט האט אבער באשאפן א 'נאטירליכע' וועלט, ממילא, ווען ער האט אוועקגעשטעלט אין זעקס טעג א פארטיגע סיסטעם, גאנצע טייכן וכו', האט ער עס 'געמוזט' מאכן באופן אז עס זאל אויסזעהן ווי זיי זענען אדורך די נאטורליכע פרוצעדורען געשאפן צו ווערן.
ונבנתה העיר האט געשריבן:כ'בין נישט יעצט אין די גוסטע צופיהל אריינצוקריכען אין דעם, אבער איך האב געמיינט צו זאגן כך: ער האט עס געמוזט אוועקשטעלן עס זאל שטומען מיט די מהלך/נאטור וואס ער האט געפלאנט מהיום והלאה.
ער האט נישט געוואלט אז היינט, בשנת תשע"ה, זאל מען קענען אנווייזן אויף עפעס: זעהסט, דאס איז א טייל פון די בריאה, אבער עס שטימט נישט מיט איהרע געזעצן.
פארוואס? האט געשריבן:ונבנתה העיר האט געשריבן:כ'בין נישט יעצט אין די גוסטע צופיהל אריינצוקריכען אין דעם, אבער איך האב געמיינט צו זאגן כך: ער האט עס געמוזט אוועקשטעלן עס זאל שטומען מיט די מהלך/נאטור וואס ער האט געפלאנט מהיום והלאה.
ער האט נישט געוואלט אז היינט, בשנת תשע"ה, זאל מען קענען אנווייזן אויף עפעס: זעהסט, דאס איז א טייל פון די בריאה, אבער עס שטימט נישט מיט איהרע געזעצן.
מהיכי תיתי, אז די וועלט פאר מיליאנען יאהרן צוריק שטימען נישט מיט די חוקי הטבע?
מאטי האט געשריבן:אויב אבסערוואציע ווי עס איז, איז נישט מוכרח דאן ווערן אלע הנחות וואס מיר האבן, מוטל בספק, אינקלודינג די הנחה וואס מאכט אונז פארלאנגן צו פארענטפערן קריעציעניזם אין ערשטן פלאץ.
יידל האט געשריבן:קודם, ראובן כה לחי!![]()
לעצם השמועס: די איינציגסטע מהלך וועלכע לאזט אויפעסן דעם קוכן און עס זאל בלייבן גאנץ איז דער מהלך אז עס איז באשאפן געווארן ווי כאילו עס איז דורך א נאטורליכע עוואלוציע וועלכע האט גענומען מיליאנע יארן (והיינו טעמא דגיל העולם והיינו טעמא דדינזאורען). טעאלאגיש קען מען פארענטפערן די סתירה צווישן גאט'ס בריאה זעלבסט און גאט'ס ווארט אז ער האט אן אנדערער שפראך מיט וויסנשאפטלער ווי מיט זיינע רעליגיעניסטן.
צו מאטי'ס טענה, אבזערוואציע איז מוכיח אז דאס זעט אויס ווי א נאטורליכער פראצעדור פון מיליאנע יארן. אנטאלאגיע (אדער לכל הפחות, טראדיציע) איז "מוכיח" אז דאס איז א בריאה יש מאין אין זעקס טעג. דער אמפעלאס הייפאטעזיע לאזט ביידע על כנם.
מאטי האט געשריבן:אפשר האט גאט באשאפן א וועלט וואס קוקט נאר אויס ווי טראדיציע זאגט א אינגע יקום? פארוואס זאל מען אזוי זאגן פרעגסטו? וואס הייסט פארוואס?? מיר האבן צוויי סטריעמס און מ'דארף דאס פארענטפערן.
ונבנתה העיר האט געשריבן:כ'בין נישט יעצט אין די גוסטע צופיהל אריינצוקריכען אין דעם, אבער איך האב געמיינט צו זאגן כך: ער האט עס געמוזט אוועקשטעלן עס זאל שטומען מיט די מהלך/נאטור וואס ער האט געפלאנט מהיום והלאה.
ער האט נישט געוואלט אז היינט, בשנת תשע"ה, זאל מען קענען אנווייזן אויף עפעס: זעהסט, דאס איז א טייל פון די בריאה, אבער עס שטימט נישט מיט איהרע געזעצן.
ביזט גערעכט אויב דא שטייט אן איגנאסטיג און סייענס מיט תורה טענען זיך אויס דאן איז דאס סורקולער ריעזענינג
מפוזרי האט געשריבן:@ביבער, קודם כל א ייש"כ פאר'ן צייגן אינטערעסע אין מיינע ווערטער, איך האב שוין מורא געהאט אז איך רעד צום וואנט.
לאמיר צום ערשט קלארשטעלן וואס איך וויל פארענטפערן. דו מישטס אויס צוויי נושאים וואס זענען נישט פארבונדן.
1)וויאזוי פארשטייען אונז דער ערשטער קאפיטל אין חומש בראשית און צו עס שטימט מיט סייענס?
2)דער וועלטס עלטער און ווי לאנג ס'האט גענומען איר באשאף.
בעת וואס דער ערשטער שאלה געהערט צו אין דער ראמען פון פרשנות המקרא ותו לא, איז דער צווייטער א פונדאמענטעלר טעאלאגעשר פראגע וואס רירט אן די יסודי הדת והאמונה.
ואסביר את דברי:
קאפיטל א' אין בראשית איז נישט קיין פולקאמער דאקומענט פונ'ם באשאף. די צווייטע רש''י אין בראשית שרייבט: '' לא בא המקרא להורות סדר הבריאה לומר שאלו קדמו '' , דער רמב''ן שרייבט גלייך אין אנהייב: ''.. מפני שמעשה בראשית סוד עמוק אינו מובן מן המקראות ולא יוודע על בוריו אלא מפי הקבלה... כי כל זה לא יובן בינה שלימה מן הכתובים''. הכלל, אז די תורה איז נישט געקומען געבן א פולע באריכט פון די ערשטע זעקס טעג, נאר מען דארף עס ענדערש אנקוקן ווי אן ענקריפטעד דאקומענט אין וואו מ'קען נאר זיין א מציץ מן החרכים אן פארשטיין גענוי וואס שפילט זיך אפ. אלץ וואס וערט דערמאנט קען זיין פיזיש, אלעגאריש, קבלה'יסטיש, גייסטיש, סימבאליש, אא''וו, אזוי ווי חז''ל זאגן טאקע אויף אסאך פון זיי כדוגמת מיעוט הירח ועוד. ממילא, קען סייענס נישט אפ-פרעגן מעשה בראשית גענוי אזוי ווי עס קען נישט אפ-פרעגן דעם להט החרב המתהפכת און דער נהר היוצא מגן, וויבאלד מיר פארשטייען נישט איר באדייט.
ווידער דער וועלטס עלטער און אז דער גאנצער באשאף - וויאזוי ס'זאל נאר האבן צוגעגאנגען - האט נישט גענומען סה''כ מער ווי זעקס טעג, ווייסן מיר נישט נאר פון בראשית. אין פרשת יתרו דערציילט אונז דער תורה ווי דער רבש''ע אליינס זאגט אונז, נישט ברמז און געהיימנוספול, נאר בפה מלא אז '' כי ששת ימים עשה ה' את השמים ואת הארץ את הים ואת כל אשר בם וינח ביום השביעי '', דאס קען מען שוין נישט זאגן אז ס'נאר א קבלה'שער מושג. און אז אדם הראשון איז שוין באשאפן געווארן פאר'ן ערשטן שבת, ווייסט מען שוין אז די וועלט איז נישט עלטער ווי זעקס טויזענט יאר, וויבאלד די שנות הדורות פון אדם און ווייטער איז קלאר דאקומענטירט אין די תורה.
און אויב ס'קומען היינט סייענטיסטן און זאגן אז דער וועלט איז שוין אלט פערצן ביליאן יאר, איז עס א פראגע מיט וואס דער מאמין מוז זיך ספראווען. און טאקע נאר אויף די צווייטע פראגע האט זיך ראובנ'ס הערליכער ארטיקל באצויגן און אויף דעם האב איך געצילט מיינע ווערטער.
און יעצט צו מיין ביאור.
ביסודו איז דא צוויי מהלכים, אדער זענען די זעקס טעג כפשוטו און די סייענטיסטן האבן א טעות מאיזה טעם שיהיה, אדער זענען זיי גערעכט און די זעקס טעג איז נישט כפשוטו. איך גיי בעצם מיט שראודער אז דער גאנצער בריאה פונ'ם ביג בענג ביז זעקס טויזענט יאר צוריק איז אלץ געשען דורך-אויס די ששת ימי בראשית און טאקע די פערצן ביליאן יאר רופט די תורה אן ששה ימים, איך לייג נאר צו אז ס'האט טאקע געקענט געשען בששה ימים כפשוטו וויבאלד דער רבש''ע האט געמאכט דער צייט זאל גיין שנעלער אבער כסדר הטבעי. ווי למשל , א ווידעאו פלעיבעק אויף fast forward. און איך האב געברענג ראיות אז ס'איז איינער פון די דרכי הנהגתו ית'.
יעצט אז דו וועסט פרעגן ווי אלט איז דער וועלט וועל איך ענטפערן פערצן ביליאן יאר, ווייל עלטער מעסט זיך נישט וויפיל צייט איז אריבער אויפ'ן זייגער נאר לויט וויפיל ס'האט זיך אפגענוצט. א בוים קריגט ראנגען נישט ווייל ס'איז אריבער צייט נאר ווייל ס'האט ערלעבט דאס וואס צייט ברענגט מיט זיך. אויב ס'וועט שנעלער איבערלעבן די זאכן וואס מאכט עס מעטשאור'ן וועט עס שנעלער עלטער ווערן, מ'וועט נישט זאגן אז דער בוים איז אליבא דאמת נישט אלט, נאר אז ס'איז שנעל אלט געווארן.
נאך א נקודה, לויט שראודער'ן אז ס'איז געגאנגען גענוי ווי די סייענטיסטן און מיט די גלייכע טעמפא, דארף מען פארשטיין פארוואס האלט מען שוין נאך די ששת ימי המעשה, עוועלוציע גייט דאך נאך היינט ווייטער אן אויך! אבער לפי דברי איז ניחא וויבאלד דער רבש''ע איז געווען דעמאלס מער אקטיוו אריינגעמישט אין דער בריאה, פירנדיג עס אויף א שנעלערער טעמפא ווי היינט. (כמובן, אז דער רבש''ע פירט די וועלט היינט אויך, אבער ווי נישט ווי שטייט '' וישבות ביום השביעי מכל מלאכתו אשר עשה '' ד''ה אז דער וועלט איז געווען אמאל אין א מצב פון יצירה און היינט נישט מער).
דיסקלעימר: איך האב זיך באצויגן צו שראודער כפי שהביאו @ראובן, לפי @הקטן איז עס אביסל אנדערש.
ובזה יצאתי ואיני אומר קבלו דעתי, אבער אזוי לעגיטים ווי ר' יוסף שבתאי איז עס נאך, וראוי לדיון. כנלענ''ד
מאטי האט געשריבן:איה"נ אויב האסטו צוויי קראנטע פאראדאקסישע הוכחות וואס קומען זיך צוזאמען, דאן האסטו א רעכט אנצונעמן א טענת שמא אויף איטליכע באווייזן.
modern cosmology has at best very flimsy observational support
Any theory with more free parameters than relevant observations has little to recommend it. Cosmology has always had such a negative significance, in the sense that it has always had fewer observations than free parameters (as is illustrated at left), though cosmologists are strangely reluctant to admit it. While it is true that we presently have no alternative to the Big Bang in sight, that is no reason to accept it.
The three successful predictions of the concordance model (the apparent flatness of space, the abundances of the light elements and the maximum ages of the oldest star clusters) are overwhelmed by at least half a dozen unpredicted surprises, including dark matter and dark energy. Worse still, there is no sign of a systematic improvement in the net significance of cosmological theories over time.
טאמבל סאס האט געשריבן:היינט האט ער נישט קיין פראבלעם מיט צען חוה'ס וואס פרעגן פ"וו די שוואנץ דזשין???
כתיב {בראשית ב-כב} ויבן ה' אלהים את הצלע וגו' רב ושמואל חד אמר פרצוף וחד אמר זנב
מאטי האט געשריבן: ס'דא וואס האבן ערנסט דורכגעטון די נושא און פאר זיי זענען די תירוצים יא זייער איינציגער אלטערנאטיוו.
הקטן האט געשריבן:זיי דיך בעסר מסביר וואס דו ריפסט "דיינע מסקנות".
לאמער רעדן מער ספעספיק, וועט זיין מיט וואס צי גיין צים טיש, וועל איך דיך קענן בעסער עקספלנען בעזר ה'
אין די מין טיים האף איך אז די קימסט נישט צי דיינע מסקנות נאר ווייל איעדער וועם די קענסט האלט אזוי - אדער ווייל דאס איז in צווישען דיינע קליקע
זייער אסך פין די שרייברס דא האב איך במערקט האבן די attitude פין איך-בין-א-נער-און-איך-גלייב
ביי טייל איז דאס איך-בין-א-נער-און-איך-גלייב וואס מיין כיתה ג' רבי געזאגט
און ביי טייל איז דאס איך-בין-א-נער-און-איך-גלייב וואס (וואס איך מיין) סייענס זאגט.
און ביי טייל איז דאס איך-בין-א-נער-און-איך-גלייב וואס איך מיין אז רוב וועם איך ריף קליג זאגט
אדער איך-בין-א-נער-און-איך-גלייב וואס איך גלייב א אויפגקלערטע גלייבט
טייל פין מיינע חברים וואס איך קען דא פין ק"ש זעה איך לעצטעטס וואו זיי זיצען אויף שפילקעס - מן הסתם זענען זיי זייער אימבאקוועם מיט די ר"ת
מאטי האט געשריבן:אויב איז ער באשאפן געווארן ווי א פערפעקטע בן עשרים שנה, וואלט דאך גאט געדארפט אימפלימענטירן אין זיין קאנטשעס זכרונות פון די לעצטע צוואנציג יאר וואס איז "כמו" געווען,(פונקט ווי די אנדערע אויסזעענדע זאכן וואס גאט האט נישט פארפעלט אריינצולייגן אין די בריאה) .
דאס מיינט, אז דער ערשטער מענטש האט באקומען פאלשע זכרונות וואס איז בעצם קיינמאל נישט געשען מיט אים.
Sounds pretty odd to accept.
מאטי האט געשריבן:אויב איז ער באשאפן געווארן ווי א פערפעקטע בן עשרים שנה, וואלט דאך גאט געדארפט אימפלימענטירן אין זיין קאנטשעס זכרונות פון די לעצטע צוואנציג יאר וואס איז "כמו" געווען,(פונקט ווי די אנדערע אויסזעענדע זאכן וואס גאט האט נישט פארפעלט אריינצולייגן אין די בריאה) .
Would Adam have had memories of his non-existent childhood? Would he have possessed mementos from his non-existent childhood? Likewise, surely not.
Would he have scars from non-existent childhood mishaps? Well, since he knew that he never experienced any such mishaps, then he surely would not have possessed scars either. But, by the same token, there is no reason why he should have had a scar from the umbilical cord not being removed ... Since it must necessarily have been incomplete, it is difficult to argue that God should have created any false history at all
מאטי האט געשריבן:די פאקט אז איבער 90% קרעציעניסטן זענען קריסטליכע, אידישע, איסלאמישע פונדאמענטאליסטן און די איבריגע זענען געמישט. משא"כ דער אנדערער צד איז נישט רוב אטעאיסטן. הגם ס'איז נישט קיין פיזישע הוכחה, גיט דאס א געוויסע וועלטליכע קלארקייט, אז רוב וואס טון דורך די נושא קומען צו די מסקנה.