ווער איז משוגע?

מ'כאפט זיך אפשר נישט , אבער די ווארט "משוגע" איז עפעס וואס קנטראלט אונזער לעבן. קיינער וויל נישט זיין "משוגע". איז דאך וויכטיג אז מ'זאל איינמאל פאר אלעמאל אפטייטשען די ווארט אז מ'זאל קענען געהעריג לעיבלען מענטשן.

ווער איז משוגע? איז "זיין משוגע" א פיסכילאגישע זאך וואס א דאקטאר קען זעהן? לכאורה נישט. מ'ניצט דאך די ווארט פאר יעדער וואס איז אנדערש. למשל איינער וואס פארט מיט א בייק אין ווילימסבורג איז "משוגע" אבער איינער וואס פארט מיט א בייק אין מאנסי איז "נארמאל".

סאו איז "משוגע" נאר א ווארט וואס מיינט "ער קאנפארמט נישט" , אדער ס'האט נאך עפעס א באדייט?

l viewtopic.php?f=33&t=2787 l

"ווער איז משוגע?"
קוק אויף דיין חתימה. רוב אויסגערעכנטע זענען טאטאלע [און פאטאלע] משוגעים.

@שש דאס ברענגט ער ארויס אז במקום שאין איש דארף מען ליידער צוקומען צו משוגעים

ווער געדענקט אלעזר לאנדא וואס האט פראקלאמירט אז מען טאר נישט זיין נארמאל, נאר מען דארף זיין משוגע?
אוי איז ער געווען גערעכט.

stupid is as stupid does...

Sent from my SGH-T599N using Tapatalk

אז מען וויל קלארמאכן דעם אפטייטש פונעם ווארט "משוגע" דארף מען קודם דיפערענצירן די סינאנימען און כמו-סינאנימען. ערשט דעמאלט קען מען טאקע פארשטיין וואס עס מיינט צו זיין משוגע.
משוגע, צודרייט, ווילד, אראפ פון זינען, נישט ביי די געדאנקען, מטורף, גייסטיג קראנק, מאדנע, אנדערש, עפעס נישט מיט אלעמען...

דאס ווארט "משוגע" אויף א מענטש וואס איז אין קאנטראל און אין באזינען, איז א אלטער טראדיציאנאלער וואפן וואס מען ניצט אויף שוואכע רעוואלוציאנערן אין א סביבה כדי אוועק צו נעמען דעם אפעטיט פון אים אדער פון די וואס קלערן אים נאכצומאכן. טאמער איז דער רעוואלוציאנער גענוג שטארק, דאן, אדער מאכט זיין סביבה שלום מיט די מצב, אדער, טאמער שטערט זיין התנהגות צו שטארק, באקומט ער דעם נאמען רשע.

m https://www.youtube.com/watch?v=cwKJ0juPIrQ m

ס'דא אמאל א מענטש וואס האט אן אינטערעסאנטע מיינונג, אבער מ'קען נאכאלץ רעדן מיט אים ווי א נארמאלע מענטש. נאכדעם איז דא אזעלכע מענטשן, וואס זייערע שיטות נעמען זיי אזוי שטארק איבער ביז זיי קענען שוין נישט פירן קיין נארמאלן שמועס.

פארוואס זאג איך עס ענק? ווייל כ'האב מיך יעצט אנגעשויסן אין צוויי קליפס איבער א שטיקל א מאדנע נושא, און מ'קען קלאר זען די חילוק צווישן די צוויי מענטשן. דער ערשטער איז אזוי אריינגעטון אין זיינע זאכן, אז ער האט פשוט פארגעסן וויאזוי צו רעדן ווי א נארמאלע מענטש, גלייך ביי זיין אריינפיר קען מען שוין זען מיט וועם מ'האט דא צוטון. דער צווייטער פון די אנדערע זייט, קען זיין פארנומען מיט די אלע זאכן אבער נאכאלץ רעדן נארמאל.

לעצם הענין, נארמאל און משוגע זענען נישט איינס פארקערט פונעם צווייטן, כדלהלן:

די ריכטיגע אפטייטש פון דאס ווארט normal איז: conforming to a standard; usual, typical, or expected. די פארקערטע פון דעם רופט מען משוגע, אבער די ריכטיגע אפטייטש פון משוגע איז גאר עפעס אנדערש.

די ריכטיגע אפטייטש פון דאס ווארט crazy איז: mentally deranged, especially as manifested in a wild or aggressive way. די פארקערטע פון דעם רופט מען נארמאל, אבער די ריכטיגע אפטייטש פון נארמאל איז ווי אויבנדערמאנט.

ס'דא מענטשן וואס זענען קראנק אין קאפ, אבער זיי פירן זיך אויף ווי געווענליכע מענטשן. און פון די אנדערע זייט זענען דא מענטשן וואס פירן זיך אויף אנדערש, אבער זיי זענען הונדערט פראצענט געזונט. די צוויי זאכן האב קיין שייכות נישט.

דארף מען זיין נארמאל? אודאי יא (אויף וויפיל ס'קומט נישט אן צו שווער), ציען אטענשאן איז א שלעכטע מידה, הצנע לכת איז זאגאר פון די דריי יסודות פון אידישקייט לויט מיכה. לא יהא אדם ער בין הישנים ולא ישן בין הערים. ולא בוכה בין השוחקים ולא שוחק בין הבוכים. ולא יושב בין העומדים ולא עומד בין היושבים. ולא קורא בין השונים ולא שונה בין הקוראים. כללו של דבר אל ישנה אדם ממנהג הבריות (מסכת דרך ארץ פרק ה).

מעג מען זיין קראנק אין קאפ? חלילה וחס! (במאמר המוסגר: די דאקטורים זאגן, אז די אבסעסיע מיט נארמאלקייט איז איינס פון די מערסט פארשפרייטע קרענק, דוק ותשכח).

כללו של דבר: א. מ'דארף זיין א נארמאלע מענטש, מידות, מענטשליכקייט, נישט אריינשטופן דיינע שיטות יענעם אין פנים אריין, נישט משוגע מאכן קיין מענטשן, דעלך סני לחברך לא תעביד.
ב. מ'טאר נישט זיין משוגע, נישט טון זאכן וואס האבן נישט קיין פשט, נישט האבן קיינע אבסעסיעס, ובכללו, נישט זיין אבסעסד מיט נארמאלקייט.

המלוכה והממשלה האט געשריבן:ווער איז משוגע? איז "זיין משוגע" א פיסכילאגישע זאך וואס א דאקטאר קען זעהן? לכאורה נישט. מ'ניצט דאך די ווארט פאר יעדער וואס איז אנדערש.

וואו דאקטורים [פסיכיאלאגן] ניצן דאס יא, בנוגע psychopathology, ווערט ״משוגע״ דעפינירט ווען די behavior וכו׳ איז maladaptive.



Sent from my iPhone using Tapatalk

טייל זאגן אז אין psychiatry איז מען אויך גוט צומישט אין דעם.
למשל ביז א קורצע תקופה צוריק איז Homosexuality געווען אויף די ליסטע פון די DSM אלץ איינע פון די גייסטישע מחלות. דאס מיינט אז וואס איז דעמאלץ געווען קליניקלי משוגע איז היינטיגע צייטן א נארמאלע זאך.
אזוי איז אויך מיט נאך אסאך זאכן.
איז ר' נחמן ברסלב'ער געווען נארמאל? מסתמא היינטיגע צייטן וואלט מען עם געלייגט אויף פילן. אבער דעמאלץ איז ער געווען נארמאל.
איז מענדעלע וויזשניצער נארמאל? פאר א דרויסנדיגע מענטש נישט, אבער צווישען זיין קהילה איז ער די הייליגסטע און נארמאלסטע מענטש.
ווען די גאנצע וועלט וואלט געווען מענדעליסטען, וואלט מענדעלע געווען די נארמאלסטע מענטש אין די ועלט.
על כרחך מוז מען צוקומען אז משוגע איז א דבר מוסכם פון די מענטשן, און ס'איז נישט קיין נאטורליכע זאך וואס מ'קען זאגן, "דער מענטש איז סייענטיפיש משוגע."
אדער קען מען נוצען א ענליכע הגדרה וואס קאנט האט גענוצט אויף מאראל, אויב זאל די גאנצע וועלט זיך אויפפירן אזוי, וואלט די וועלט געהאט א קיום?
אבער לויט דעם איז טאקע homosexuality אין כלל פון גייסטישע מחלות...

דאס איז לכאורה נכלל אין די הגדרה פון maladaptive. דהיינו, אז די עצם term פון maladaptive ווענדט זיך לכאורה אין די דעמאלטיגע אנגענומענע סאציאלע צייטגייסט וכו׳.


Sent from my iPhone using Tapatalk

גדליה האט געשריבן:טייל זאגן אז אין psychiatry איז מען אויך גוט צומישט אין דעם.

על כרחך מוז מען צוקומען אז משוגע איז א דבר מוסכם פון די מענטשן, און ס'איז נישט קיין נאטורליכע זאך וואס מ'קען זאגן, "דער מענטש איז סייענטיפיש משוגע."
אדער קען מען נוצען א ענליכע הגדרה וואס קאנט האט גענוצט אויף מאראל, אויב זאל די גאנצע וועלט זיך אויפפירן אזוי, וואלט די וועלט געהאט א קיום?
אבער לויט דעם איז טאקע homosexuality אין כלל פון גייסטישע מחלות...

די דערמאנסט דער מעשה פון ר' נחמן מיט די חלומות איבער דער משוגה ווערן פון עסן ווייסע מעהל וכו'

ובענין זה, פראפעסאר קאַרלאָ קיפּאָלאַ׳ס ״5 געזעצן פון טפשות/טיפשים״. אקאדעמיש אבער קאמיש און אינטרעסאנט.

זיינע ״געזעצן״ זענען:

1). מ׳טוהט אלס אונטערשאצן וויפיל טיפשים עס זענען דא.

2). די שאנסן אז א געוויסע מענטש איז א טיפש זענען אפגעזעהן פון אנדערע כאראכטעריסטיקס דער מענטש פארמאגט.

3). א טיפש באדייט אזא איינער וואס ברענגט פארלוסטן צו אנדערע אן אליין פארדינען עפעס דערפון.

4). די וואס זענען נישט קיין טיפשים טוהן כסדר אונטערשאצן די שאדן וואס טיפשים קענען און טוהן אנזייען.

5). א טיפש איז די מערסטע סכנה׳דיגע באשעפעניש.

‏וידוע הגמרא בחגיגה ג: