חסידים אלס אטראקציע -אינטערוויו מיט פרידא וויזעל (וועקער 17)

מאך זיכער האט געשריבן:היינט איז ארויס א טיווי שאו אויף חסידים, עס הייסט Unorthodox.

האט עס א שייכות צו די נקודה וואס איר באציט זיך ארויף אין אייער ארטיקל?

אספקלריה האט געשריבן:איך האב נישט געקויפט די וועקער ווייל איך האב געזעען די אינטערוויא אויפען דעקיל.
סאינטרעסירט מיר אינגאנצען נישט וואס א מאנראוער ווייבעל וואס האט נישט געטראפען בעסער וואס צוטוהן נאר מאכען איהרע ברידער און שוועסטער פאר אן עטריקשין,האט צו פארקויפען.
איך האלט נישט אז סאיז עטיש צו מאכען מענטשענס פריוואטע לעבן שטייגער פאר אן עטריקשין, מרס וויזעל האסט אפגעלאזט אונזער לעבנס שטייגער, זיי מוחל גיי און קאלעדזש טרעף דיך א קארפארעט דזשאב, נישט מאך א פורים פון דיין ברידערס און שוועסטערס.
אזוי ווי איך האב שוין אפאר מאל באטאונט די וועקער איז כסדר פארנומען עווליאועטעין אונזער אזויגערופענע קאמיונוטי, סגייט שוין אויף די געהירען, און סאיז נישט פראדאקטיוו אויף קיין שום אופן.
פארקערט ברענג מענטשען וואס זענען און די קאממיונוטי מיט אינדעפענדינט מיינדס, וואס לעבן דא און נעמען די בעניפיטס, און לאזען וויזעל און די אנדערע קריטיקירער זיים פארנומען און זיך ספראווענען מיט די משוגעת׳ן.
פון איין זייט שטעלט מען זיך ארויס ווי עדזיקעטעיט און ליבראלע מענטשען וואס לאזען יעדעם לעבען זייער לעבנס שטייגער וויאזוי זיי ווילען, ביז סקומט צו א זאך וואס שטימט נישט מיט די ליבאראלע אגענדא, פלוצלינג גייט די גאנצע אגענדא און מיסט קאסטען, ממעג נעמען א קאממיונוטי און מאכען א טור פון זיי אן עטרעקשען, מענטשען זענען געווארען אויס מענטש ממעג זיי באטראכטען ווי אבזשעקטס, ווי איז פלוצלינג פארלוירען געגאנגען די הויעכע ניווא און די ווירדע פון די מענטשהייט, פלוצלינג פירט עטץ זיך אויף צו אונז אזוי ווי טראמפ צו מעקסיקאנע.
פארוואס מעג מען דאס יא ???????
די תירוץ גייט זיין ווייל ............................. אבער ענק.................................איי פארשטייסט נישט מיין תירוץ, אה ווען די גייסטוך טויפען דיין מענטשליכע אינדיפענדינט קאפ און ווערען א נאכפאלגער פון ליבארליזעם דענסמאל העסטו פארשטיין.
אנטשולדיגט אבער איך האב אפגעלאזט חסידות איך לויף מער נישט נאך קיין מאוומענטס, נישט באבוב, פאפא, פיטסבורג, און נישט בערקלי,בערני, טראמפ.
מברויך אליין זיין א מענטש.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:איך האב נאר אפאר פראגעס צו דיר אספקלריא, דו האלטסט אז ס'איז אן עוולה פאר א נייגעריגע גוי צו טורן די חסיד'ישע געגנד? אויב נישט, דאן וואס טוען זייער טור גיידס שלעכט, סך הכל מאכן זיי א ביזנעס פון א לעגיטימע אונטערהאלטונג? און אויב עס יא אן עוולה, מיט וואס איז עס אנדערש פון די חסידישע חול המועד טריפס צו אמיש קאנטרי, אדער סיי וועלכע אנדערע גוי'אישע טוריזם ווי גיין באזוכן די בודדהיסטן אין טיילאנד, די הינדוס אין אינדיע, וכו' וכו'?

צמח האט געשריבן:

אספקלריה האט געשריבן:אדאנק פאר'ן מיטטיילן אייער מיינונג.
מרת וויזעל בארירט אסאך פון די טענות בעקיפין און שלא בעקיפין, אפשר ווען איר וואלט יא געליינט דעם ארטיקעל וואלט איר צובאקומען נאך א דימענסיע צו דעם שמועס און ווי אפשר קען מען הערן אן ארגומענט אז ס'איז דייקא דא א מעלה אין געבן א קלארע און אויפריכטיגע בליק איבער אונזער געזעלשאפט פאר מענטשן פון דער פרעמד. עס ווערט אנגעוויזן אין ארטיקל, אז סאטמאר אליין האט פארשטאנען איבער די וויכטיגקייט פון אוטריעטש און דיקא יא זיך עפענען פאר א דרויסנדיגע באפעלקערונג און פלעגט אליין אראנדזשירן טורס מיט יארן צוריק.
אלנפאלס, כ'וואלט אייך דיקא יא איינגעלאדנט צו ליינען דעם ארטיקל וועלכע זוכט גראדע מערסטנס נישט צו עוואליועיטען אונזער קאמיוניטי נאר דוקא צו עוואליועיטען דער טוריזם פענאמען און דערנאך וואלט איך גערן געצויגן דעם שמועס ווייטער.

אספקלריה האט געשריבן:זאל זי נישט שרייב אינגאנצען, האסטיך אפגעלאזט דאנק די אויבערשטער, די וועלט איז גרויס גיי זיי מצליח.

כוכב האט געשריבן:מיין טייערער אספקלריה, איך האב אייך זייער ליב אבער דיינע תגובות שפריצן פון העיט און איך זע נישט וואס דו ביזט בעסער פון סיי וועלכע או טי די וואס זענען "אנגעווייטאגט" כלשונך און ס'זעט נישט אויס ווי דו האסט די מינדעסטע עמפאטיע, רחמנות אדער מיטגעפיל אין ריכטונג פון איינער וואס גייט נישט פינקטליך אין דיין שפאן אדער טאנצט נישט לכה דודי גענוי לויט דיין ריטם.
ווילסט נישט קויף נישט ליין נישט אבער ס'איז דא א וועג וויאזוי מ'רעדט צו מענטשן און פון מענטשן אן די גרויליגע שנאה און אומטאלערענץ וואס שפריצט פון דיינע ווערטער, אן דעם וואס זאלסט אפילו נעמען די מי צו מאכן די אנשטעל כאילו מ'באהאנדלט א צווייטן מיט רעספעקט און מ'גיט אים כאטש דעם רשות הדיבור זיך צו ערקלערן און מסביר זיין.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:יא, אין די צווייטע האלב זאגט זי אז עס איז נישט קלאר ווי ווייט עס גייט, און אז פערציג יאר צוריק האט סאטמאר אויך אריין געלאזט טוריסטן, מיט נאך אזעלכע זינלאזע תירוצים.

אנטשולדיגט, אבער טאמער מענטשן זאגען אז עס טוט זיי וויי, מעג מען זיי גלויבן. איך האב נישט קיין טענה צום שרייבער פון די ארטיקל, און איך וואוין נישט אין ווסמב״ג, ממילא האב איך נישט קיין טענה צו מרס וויזעל אויך נישט. איך זאג נאר אז זי האט געטון גאר א שוואכער ארבעט זיך צו פארענטפערן.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:די בעלי בתים אויף זייער טענות איז זיי אליינס. טאמער זיי זאגען עס שטערט זיי, מעג מען זיי גלויבן.

תחכמוני האט געשריבן:

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:די בעלי בתים אויף זייער טענות איז זיי אליינס. טאמער זיי זאגען עס שטערט זיי, מעג מען זיי גלויבן.

וואספארא רעכטן פארמאגן זיי אויף די גאסן? עס דרייען זיך טויזענטע גויים דארט אויף די גאסן ואין פוצה פה ומצפצף.

די טוריסטן פון זייער זייט דארפן פרובירן צו זיין מענטשליך און פארשטענדליך צו זייערע סביבה. ווילאנג זיי פירן זיך אויף שיין און דרייען זיך נאר אין פובליק פלעצער, זעה איך נישט וואס זייער גרויסער חטא איז.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:אנטשולדיגט אבער דו רעדט ווי א קליין קינד.

עס איז דא איין קנה מידה, דער מענטש זעלבסט! טאמער דו פארשטייט דאס נישט, האסטו זעט זיך אויך באקומען דער קרית יואל׳ער חינוך פון מרס וויזעל. א מענטש איז בעלעבאס אויף זיך, א מאדנע גלויבונג, אבער אמת. ניטש דער געזעץ, נישט דער סאסייעטי, נישט דער כאסידעס, נאר דער מענטש. אז וויזעל רעדט זיך אפ וועגן מענטשן וואס גיין נישט אין שפרן און זייער רדיפות, וואלט זי זיך געמעגט אויסלערנען די נקודה.

כוכב האט געשריבן:דעם שבת האב איך געהאט אביסל צייט (אסאך צייט) האב איך דורכגעאקערט דעם ארטיקל, די אינטערעסאנטקייט פון דעם ארטיקל איז אז דו באקומסט עפעס וואס דו האסט בכלל נישט ערווארטעט, נישט נאר איז אספקלריה גרייזיג און געטריבן פון זיין אייגענע בייעס נאר דער ארטיקל גיט דיך א שטוינענדע ווערסיע פון א וויליאמסבורג וואס דו וואלסט בכלל נישט געקלערט אז עס עקזיסטירט.
נישט נאר וואס דו טרעפסט נישט קיין האס אדער אפילו ביקורות (כמעט) אויף אונזער לעבנסשטייגער, נאר ווי איראניש איז עס, אז דו באקומסט א נייטראלע וויליאמסבורג. א וויליאמסבורג וואס האט אויך א ריינע און סימפליסטישע זייט, אן די אנגעצויגנקייט, אן די רויעך, אן די קריטיק, וואס זאל זיך אומוויסנדיג מאכן פון די שארפע געלע און רויטע קאלירן, פון שרעקעדיגע התאחדות הרבנים צעטלעך איבער שמאלע געפאסטע קליידער, מיוסטשער קיור און בייק ליניעס.
ווען מיר זענען געוואוינט צו רעדן פון וויליאמסבורג (און וויזעל בארירט עס א טראפ אז די אינטעלעקטועלן פון חרדישן לאגער רעדן נאר פון פאליטיק אדער היסטאריע און נישט פון סאציאלאגיע ווי זי רופט עס) קומט עס פון א מענערישן קוק ווינקל וואס דרייט זיך ארום א הופער מיט א ראדני, א יצחק שטערן און א צימערמאן, א וויענער רב'ס לעדל, א גל פז און גריל אן לי, תקנות און חרמות, א שייטל און שפיצל, שייגעץ בייק און עירוב, יא סמארטפאן נישט סמארטפאן, סאטמאר און פאפא, איד און בלאט, מענצער און משה גבאי, וכו' וכו' וכו'.
וויזעל רעדט א כרחוק מזרח ממערב'דיגן שפראך. אויסער וואס זי טרעפט א נאראטיוו אז אונזער מערסט בולט'דיגע סאציאלאגישע נעגאטיוו, די טעכנאלאגיע תקנות מוז בכלל נישט באטראכט ווערן ווי א נעגאטיוו סיי ווי זי דערמאנט עס סוף שמועס אין א פאזיטיוון ליכט און סיי ווי זי דערציילט אז איר אייגענע זון האט א כשרע סמארטפאן., אבער מער פון דעם אז פלוצלונג באגעגנט מען א נייטראלע וויליאמסבורג כאילו וואס איז באשיצט פון דער געווענליכער קאכעדיג קעסל און ווי כאילו ס'עקזיסטירט אן אינערליכע וויליאמסבורג וואס איז ווי באשיצט אונטער'ן הייטל פון א טשערופאכע און ווי אלעס וואס דו האסט געמיינט אז וויליאמסבורג איז דערגרייכט נישט אהין. א שטאט מיט אומשולדיגע עלעמענטן. א פלאץ ווי א "פעקעלע" האט א כאראקטעריסטישע באדייט און ווי די טלית בייטלעך טוישן זיך סטיל, א שטאט וואס האט א גרויסע@ פאפולאציע פון שבת טאטעס און ווי אן איבערוויגנדע מערהייט פון קינדער גייען מעטשינג וואס דאס אלעס זענען קליינע ביישפילן פון סאציאלאגישע דעטאלן וואס פארעמען אונזער לעבנסשטייגער אבער ווי וויזעל טענה'ט ווערט עס קיינמאל נישט געשטעלט אונטערן פארגרעסערונגס גלאז.
דאס האט מיר געברענגט צו טראכטן א טעאריע אז עס קען זיין אז די שטאט איז פשוט איינגעטיילט צווישן צוויי זייטן פון דער מחיצה ווי די מענער לעבן אין א צימערמאן\יצחק שטערן וויליאמסבורג און די פרויען האבן היפש קנאפע שייכות מיט די גאנצע זאך און זיי וואוינען אין אן אנדערע וויליאמסבורג ווי די אלע זאכן קומען נישט אן. דוקא וויזעל, וואס ברענגט א פעמינען שטימע צום טיש וועט אונטערשטרייכן א געוויסע אינהאלט פון וויליאמסבורג וואס ווערט דורך אונז מייסטנס איגנארירט צום פארדאנקען די סעגעראציע צווישן זשענדערס אדער פארשטימט דורך די העכערע און מער מערקבארע קולות וואס פארנעמען אונזער לעבן.

כוכב האט געשריבן:דעם שבת האב איך געהאט אביסל צייט (אסאך צייט) האב איך דורכגעאקערט דעם ארטיקל, די אינטערעסאנטקייט פון דעם ארטיקל איז אז דו באקומסט עפעס וואס דו האסט בכלל נישט ערווארטעט, נישט נאר איז אספקלריה גרייזיג און געטריבן פון זיין אייגענע בייעס נאר דער ארטיקל גיט דיך א שטוינענדע ווערסיע פון א וויליאמסבורג וואס דו וואלסט בכלל נישט געקלערט אז עס עקזיסטירט.
נישט נאר וואס דו טרעפסט נישט קיין האס אדער אפילו ביקורות (כמעט) אויף אונזער לעבנסשטייגער, נאר ווי איראניש איז עס, אז דו באקומסט א נייטראלע וויליאמסבורג. א וויליאמסבורג וואס האט אויך א ריינע און סימפליסטישע זייט, אן די אנגעצויגנקייט, אן די רויעך, אן די קריטיק, וואס זאל זיך אומוויסנדיג מאכן פון די שארפע געלע און רויטע קאלירן, פון שרעקעדיגע התאחדות הרבנים צעטלעך איבער שמאלע געפאסטע קליידער, מיוסטשער קיור און בייק ליניעס.
ווען מיר זענען געוואוינט צו רעדן פון וויליאמסבורג (און וויזעל בארירט עס א טראפ אז די אינטעלעקטועלן פון חרדישן לאגער רעדן נאר פון פאליטיק אדער היסטאריע און נישט פון סאציאלאגיע ווי זי רופט עס) קומט עס פון א מענערישן קוק ווינקל וואס דרייט זיך ארום א הופער מיט א ראדני, א יצחק שטערן און א צימערמאן, א וויענער רב'ס לעדל, א גל פז און גריל אן לי, תקנות און חרמות, א שייטל און שפיצל, שייגעץ בייק און עירוב, יא סמארטפאן נישט סמארטפאן, סאטמאר און פאפא, איד און בלאט, מענצער און משה גבאי, וכו' וכו' וכו'.
וויזעל רעדט א כרחוק מזרח ממערב'דיגן שפראך. אויסער וואס זי טרעפט א נאראטיוו אז אונזער מערסט בולט'דיגע סאציאלאגישע נעגאטיוו, די טעכנאלאגיע תקנות מוז בכלל נישט באטראכט ווערן ווי א נעגאטיוו סיי ווי זי דערמאנט עס סוף שמועס אין א פאזיטיוון ליכט און סיי ווי זי דערציילט אז איר אייגענע זון האט א כשרע סמארטפאן., אבער מער פון דעם אז פלוצלונג באגעגנט מען א נייטראלע וויליאמסבורג כאילו וואס איז באשיצט פון דער געווענליכער קאכעדיג קעסל און ווי כאילו ס'עקזיסטירט אן אינערליכע וויליאמסבורג וואס איז ווי באשיצט אונטער'ן הייטל פון א טשערופאכע און ווי אלעס וואס דו האסט געמיינט אז וויליאמסבורג איז דערגרייכט נישט אהין. א שטאט מיט אומשולדיגע עלעמענטן. א פלאץ ווי א "פעקעלע" האט א כאראקטעריסטישע באדייט און ווי די טלית בייטלעך טוישן זיך סטיל, א שטאט וואס האט א גרויסע פאפולאציע פון שבת טאטעס און ווי אן איבערוויגנדע מערהייט פון קינדער גייען מעטשינג וואס דאס אלעס זענען קליינע ביישפילן פון סאציאלאגישע דעטאלן וואס פארעמען אונזער לעבנסשטייגער אבער ווי וויזעל טענה'ט ווערט עס קיינמאל נישט געשטעלט אונטערן פארגרעסערונגס גלאז.
דאס האט מיר געברענגט צו טראכטן א טעאריע אז עס קען זיין אז די שטאט איז פשוט איינגעטיילט צווישן צוויי זייטן פון דער מחיצה ווי די מענער לעבן אין א צימערמאן\יצחק שטערן וויליאמסבורג און די פרויען האבן היפש קנאפע שייכות מיט די גאנצע זאך און זיי וואוינען אין אן אנדערע וויליאמסבורג ווי די אלע זאכן קומען נישט אן. דוקא וויזעל, וואס ברענגט א פעמינען שטימע צום טיש וועט אונטערשטרייכן א געוויסע אינהאלט פון וויליאמסבורג וואס ווערט דורך אונז מייסטנס איגנארירט צום פארדאנקען די סעגעראציע צווישן זשענדערס אדער פארשטימט דורך די העכערע און מער מערקבארע קולות וואס פארנעמען אונזער לעבן.

מאך זיכער האט געשריבן:נאכאמאל צו קלאר מאכן.

פריידא וויזעל'ס אינטערוויו איז באמת באלערנד און טיף באשריבן, איך לדוגמא, קען נישט וויליאמסבורג פון די נאנט און עס האט מיר זייער געוואונדערט וויאזוי א עקס קען אזוי שיין אראפלייגן א קאמיוניטי וואס האט איר געצאפט דאס בלוט.

זי וואלט ווען צודרייט געווארן טאמער וואלט זי געבליבן אין די קאמיוניטי, זי איז נישט פון דעם טייג געקנאטן, גיבט א קוק וואס זי איז, א משפיע, א רעדנערין, אן ארטיסט לתפארת, און א קלוגע פרוי, ווען זי בלייבט ווען אין די קאמיוניטי וואלט זי אין איר לעבן נישט מער מצליח געווען, אפשר וואלט זי איבערגעשטיגן אירע שוועגערינס מיט א בעסערע רעסעפי פון שטרודל, אבער זי וואלט געגאנגען אין קבר נאך אירע יארן מיט באגראבענע טאלאנטן וואס זי מעג נישט ארויסגעבן אין נאמען פון די קאמיוניטי.

און זי איז דירעקט נישט סוקסעספול ווי זי רעדט זיך אפ אז זי האט נישט קיין געלט, אבער נאכאלס ווערט זי נישט פארביסן אז זי קריגט נישט קיין סופארט פון די קאמיוניטי, דאס ווייזט ווי רעכטדענקנד זי איז.

דעריבער איז נישט פארהאן א סיבה ארונטערצורייסן איר אינטערוויו, ווייל עס איז ריין אמת, און עס איז זייער פארשטענדליך פארוואס זי גייט ארום אין וויליאמסבורג, זי זאגט דאס קלאר, ווייל דאס איז א זאך וואס זי קען באמת פון אינסייד, דעריבער שפירט זי באקוועם עס ווייטער צו געבן.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:אנטשולדיגט אבער דו רעדט ווי א קליין קינד.

עס איז דא איין קנה מידה, דער מענטש זעלבסט! טאמער דו פארשטייט דאס נישט, האסטו זעט זיך אויך באקומען דער קרית יואל׳ער חינוך פון מרס וויזעל. א מענטש איז בעלעבאס אויף זיך, א מאדנע גלויבונג, אבער אמת. ניטש דער געזעץ, נישט דער סאסייעטי, נישט דער כאסידעס, נאר דער מענטש. אז וויזעל רעדט זיך אפ וועגן מענטשן וואס גיין נישט אין שפרן און זייער רדיפות, וואלט זי זיך געמעגט אויסלערנען די נקודה.

מתוק מדבש האט געשריבן:

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:אנטשולדיגט אבער דו רעדט ווי א קליין קינד.

עס איז דא איין קנה מידה, דער מענטש זעלבסט! טאמער דו פארשטייט דאס נישט, האסטו זעט זיך אויך באקומען דער קרית יואל׳ער חינוך פון מרס וויזעל. א מענטש איז בעלעבאס אויף זיך, א מאדנע גלויבונג, אבער אמת. ניטש דער געזעץ, נישט דער סאסייעטי, נישט דער כאסידעס, נאר דער מענטש. אז וויזעל רעדט זיך אפ וועגן מענטשן וואס גיין נישט אין שפרן און זייער רדיפות, וואלט זי זיך געמעגט אויסלערנען די נקודה.

ווער איז עס *דער מענטש זעלבסט*? ווער איז געשאנקען געווארן די רעכטן צו רעדן אין נאמען פון אלע וויליאמסבורגער איינוואוינער?
וויליאמסבורג איז נישט קיין רשות היחיד און אויך נישט קיין רשות היחידים. עס איז א רשות הרבים, און כל זמן מ'פיהרט זיך אויף לויט די עטישע כללים פון א רשות הרבים, קען קיינער נישט האבן קיין תרעומות.