פרשת שערי חמלה - פאבליק סקול

berlbalaguleh האט געשריבן:דאס קען (אפשר) פארענטפערן וויאזוי אידישע קינדער קומען אין א געהעריגע פאבליק סקול. מיט אלע מכשולות וואס דאס ברענגט. און אויב ס'איז דא א סקול דיסטריקט וואס פארהיט פון אזאלכע און אנדערע פגיעות אין אידישקייט, דארף מען עס הייבן. און נישט מוחה זיין און פרובירן צו צוברעכן. די אלע חסרונות וואס די הייליגע אידן האבן געטראפן קומען נישט צו צו לאזן אידישע קינדער עסן טריפות און זינגען גוי'אישע קראצמעך סאנגס ביים הייליגן סדר...אזוי ווי ס'איז געשעהן מיט א קינד וואס איז געגאנגען אין די גוי'אישע פאבליק סקול...!

היסטאריע האט געשריבן:דאס איז זיכער אז שערי חמלה איז געוועהן א גוטע זאך, אבער ווען א צווייטער טוט עס, וואלט ר' אהרן אויך מוחה געוועהן, ממילא קומט אים נישט בעסער.

א בני יואל האט געשריבן:ענק דארפען קודם פארשטיין ווי אזוי די סיסטעם ארבעט און דערנאך וועט מען קענען פארשטיין וואס איז דעמאלטס אין אזוי אויך היינט דער פראבלעם מיט די פאבליק סקול, און אפשר דערנאך וועט מען קענען פארשטיין וואס בכלל איז געווען און איז נאך היינט די גאנצע מערכה דערמיט,

איך וועל פרובירן אביסעלע אריינגיין מער אין די דיטעילס אז מען זאל קענען פארשטיין וואס דאס איז אינוואלווד און ווי אזוי עס ארבעט.

ווען א פארפאלק האט א קינד וואס איז א ספעשיל נידס דארף ער האבען א חינוך פאר זיין קינד וואס איז די מערסטע צוגעפאסט און מען דארף האבען אסאך מער געלט ווי א רעגולער קינד, כמעט הינדערט פופציג טויזענט דאלער א יאר פאר איין קינד,
למעשה קען מען ווערן צוריקגעצאלט פין די נוי יארקע רעגירונג אויף אלעס וואס מען לייגט אריין, ווי באקאנט האט נוי יארק אוועק געלייגט די מערסטע געלטער פאר אזעלכע צוועקען, מער פין יעדע שטאט אויף די וועלט, גראדע האט פלארידע אויך אזוי אבער נוי יארק געבט אסאך מער. איז ווי אזוי עס ארבעט איז, אז די עלטערן לייגען אריין די קינד אין א מוסד וואס באשעפטיגען זיך מיט אזוינע קינדער און כלומרשט לייגן זיי אויס די געלט און סוף יאר גייט מען אין קארט פייטני מיט די BOE אין מען ווייזט זיי אז מען האט אויסגעגעבן די אלע געלטער און רוב מאל מאכט די BOE א סעטלמענט און מען באקומט צוריק כמעט די גאנצע געלט. פארשטייט זיך אלע מוסדות פארשטייען פינקטלעך וויפיל צי בעטען אז זיי זאלן ווערן אויסגעצאלט, אבער יעדע געגנט האט זייער אייגענע רולס, למשל אין ברוקלין גייט עס איינמאל א יאר, די עלטערן באקומען א צעטיל פון די BOE אז זיי האבען א סקול וואס האט א קלאס פאר אזוינע קינדער וואס למעשה האט א יעדע פאבליק סקול אזא פראגרעם פאר אזוינע קינדער, דארפען די עלטערן אראפגיין אין די פאבליק סקול וואס מען האט זיי צוגעשטעלט מטעם די רעגירונג או דערנאך וואס עס ווערט אריינגעלייגט אין די ביכער אז דעי עלטערן זענען געווען קוקען אויף די פאבליק סקול קען מען אריינשיקען פאר די BOE אלע תירוצים פארוואס זיי ווילען נישט שיקען זייער קינד זאל דארט נישט אנקומען,

נארמאלערהייט גייט עס קודם ווי מען וואוינט, מען שיקט דיך צו די נענטסטע פאבליק סקול און דערנאך וואס די עלטערן זענען דארט געווען דארף מען אויפקומען מיט אלע תירוצים אין דער וועלט פארוואס דו קענסט נישט דארטן שיקען, אבער זיי טארן נישט זאגען בשום אופן אז די ריזען איז יודישקייט ווייל די שטאט טאר נישט פרעקטיסען רעלידזשען. נאכדעם מאכען די עלטערן אפּ אז זיי גייען שיקן אין א פריוואטע מוסד און מען נעמט די BOE אין זייער אייגענע קארט סיסטעם און נארמאלערהייט גייט די BOE איין אויף א סעטלמענט און זיי זאגען אז זיי גייען באצאלן האלב אדער אביסעל מער. יעצט אויב ווילן זיי נישט סעטלען וועלן זיי זיך שלאגען מיט דיר ביזן סוף און אויב די שופט געבט ארויס זיין פסק אז דו האסט א גוטע תירוץ פארוואס דו האסט נישט געקענט שיקן צי די פאבליק סקול וואס מען האט דיר געוואלט צושטעלן וועסטו באקומען דאס גאנצע וואס די פריוואטע מוסד בעט פון דיר (פארשטייט זיך די פריוואטע מוסד האט זיך שוין גערעכנט מיט די נומבערס אז אפילו אויב מען באקומט האלב איז עס שוין באצאלט און זיי לייגן אוועק די איבעריגע געלטער אויב באקומען זיי די גאנצע פאר א יאר וואס מען גייט חלילה נישט באקומען ווייל די עלטערן האבען פארלוירן.)

אין די קלענערע דערפלעך אפּסטעיט גייט עס אנדערש אביסעל, וועגן זייערע BOE אפיסעס זענען נישט אזוי סאפיסטיקעיטעט, גייט די זעלבע שפיעל איינמאל אין אפאר יאר, ווייל זיי האבן נישט אזויפיל ארבעטער זיך צו קענען פארנעמען מיט יעדעם איינעם באזונדער.

יעצט צוריק צי קרית יואל
פון אנפאנג ווען הרב לעפקאוויטש האט אויפגעשטעלט שערי חמלה האט ער געהאט צוויי דריי קינדער און ער האט עס באצאלט פין זיין טאש, און אויך געשנארט פון אנדערע יודען. אבער ווען עס איז געווארען מער קינדער איז ער געגאנגען צי מאנרא וואדבערי סקול דיסטריקט און זיך מיט זיי אויסגעקומען אז זיי זאלען העלפן באצאלן אביסעלע פון די קאסטען. וואס דארט איז פינקטלעך פארגעגאנגען קען איך נישט ענטפערן ווייל איך ווייס נישט, אבער אזויפיל ווייס איך יא אז אלעס איז ווייטער געפארען בשלום און יעדער איז געווען צופרידען. ביז איין טאג האט דער קרית יואל ווילידזש באשלאסען אז מען קען מאכען שבת פאר זיך, און וויבאלד זיי האבען א אייגענע ווילידזש קענען סיי דאך מאכען א אייגענע פאבליק סקול און מאכען אסאך מער געלט אן דארפען צוקומען צי מאנרא וואדבערי, ווייל למעשה אלס א סקול דיסטריקט באקומט מען א געוויסע סומע א פאנד וואס מיט דעם וואס זיי דארפען אראפּ צאלען פאר פריוואטע אזוינע מוסדות אין די געגנטער האבען זיי געוואלט מאכען שבת פאר זיך, אבער מאנרא וואדבערי האט זיי געשלעפט אין קארט אריין אז זיי קענען נישט אוועקנעמען פין זייערע געלטער און מאכען שבת פאר זיך ווייל דער געזעץ איז געשריבן אז ס'קען נאר זיין איינס אין יעדע כך וכך מייל.

למעשה האט מען דעמאלטס איבערגעשריבן דעם געזעץ מיט די הילף פון אדער פאטאקי אדער קאומא, איך געדענק נישט פינקטליך יעצט, אין זיי זענען געווארען אפראווד אלס א אייגענע סקול דיסטריקט. איז דעמאלטס געגאנגען מאנרא וואדבערי און אנגעפאנגען א מערכה אין די קאורטס אז מען פרעקטיסט רעלידזשען אין זייער סקול דיסטריקט, און איינע פין די זאכען האבען זיי געשריגען אז עס איז דא מזוזות ביים טיר. דעמאלטס האט מען אויפגענימען דאקטער בערנאדא, אין די זעלבע צייט האט די ווילידזש פין קרית יואל קודם געברענגט נייע טרעילערס לעבן די מיידל סקול וואס מען האט טאקע נישט ארויף געלייגט דערויף מזוזות, אבער דאקטער בערנאדא האט אנגעפאנגען ארבעטן מען זאל אראפנעמען די מזוזות ביי די בילדינג דעמאלטס אויף קאהן דרייוו, און טאקע דעמאלטס האט ער אריינגעלייגט אין די צייטונגען אלע זיינע פאמפע אז ער האט אויסגעקלינט דעם באשעפער פון דעם בילדינג און געוויזען אלע פיקטשערס דערפון, און דעמאלטס איז טאקע געווען די מערכה אקעגן דעם. איך גיי נישט אריין אין די הלכה חלק דערפון, איך בין נישט קיין דיין, אבער א חילול השם איז עס געוועהן פין די גרעסטע אויף די וועלט.

למעשה פארן ברך משה האט מען נישט פארציילט וואס מען האט געשריבען אין די צייטונגען, מען האט אים נאר געזאגט אז יעדער האט א מערכה מיט די נישט געזונטע קינדער פאר גארנישט און פאר נישט נעבעך. אבער דאס אז קרית יואל איז אריין אין א נייע עפאכע הייסט דאס אין יודיש און יעצט אז זיי זענען די אייגענטומער פין א פאבליק סקול וואס מען טאר נישט רעדן און טוהן קיין שום פעולה אין יהדות, דאס האט מען אים קיינמאל נישט געזאגט, מען האט אים נאר געהעצט אז אלע האקן אקעגן די קראנקע קינדער, און דעמאלטס האט ער צוריק געהאקט ווייל ער האט נישט געוויסט און נישט געהאט קיין שום אנונג אלע אינערליכע פרטים.

למעשה די צד האוסרים זענען געווען וואס האבען געשריגען חי וקים א יוד טאר נישט האבען אזא פלאץ וואס שרייט אין לנו חלק באלקי ישראל, און זיי האבען קלאר געשריגען און געשריבען די הלכה חלק דערפון און קיינער [ווי ווייט איך געדענק] האט נישט געשריבען אפילו איין היתר מיט וואס איז עס אנדערש פון די אלע פלעצער וואס איך שרייב אנפאנג איז אז אין ערגעץ איז נישט דא א פלאץ וואס באלאנגט דירעקט פאר יודען און די יודען זענען בעל הבית פאר וועמען צו טיילען פון די פראגראמען אלע זענען אונטערגעווארפען אינטער די לאקאלע סקול דיסטריקט, יא זיי טארן טאקע נישט פרעקטיסען יודישקייט אבער קיינער קימערט זיך נישט ווייל זיי זענען פריוואטע מוסדות און זיי האבען נישט קיין שום אפמאך מיט קיינעם און קיינער קיקט ניטאמאל צי זיי האבען מזוזות אויפן טיר ווייל זיי קענען ענטפערן אז זיי זענען נישט די בעלי בתים פון די בילדינג, אבער אין קרית יואל איז די מצב גאר אנדערש אזוי ווי מען קען גיין נאכקוקען די אלע וואס האבען געשריבן די צד האיסור.

א צווייט מאל וועל איך אי"ה באשרייבען די גאנצע מערכה מיט די באסעס וואס דאס איז א פרשה פאר זיך.

א בני יואל האט געשריבן:יעצט מיט די גאנצע פרשה מיט אינדארסען קאנדידאטן וואס זענען משכב זכר און משחיתים, און אויך ווי אזוי דער דאזיגער קדוש וטהור מרחם (בלשון סגי נהור) האט אינדארסירט איינעם סתם פאר אפאר דאלער ווען די היפאקרעסי שרייט קולות וברקים פון אלע זייטען, קימט ווידער ארויס וואס די אלע קדושי עליון יענע טעג האבען קלאר איינגעזעהן נאך דעמאלטס וואס דער גייט נאך אנווערטשאפטען איין טאג,
ניין דער פראבלעם איז נישט ס'הייבט זיך אן מיט א אייז קריעם אין עס ענדיגט זיך מיט א פיצא,
דער פראבלעם איז זייער סימפל: מען פארקויפט דעים חינוך פאר א פייפּליין אין פאר אפאר פארשטינקענע דאלער.
מען וועט דיר מסביר זיין מיט עלף הינדערט תירוצים פארוואס ס'איז יא מותר, אבער די פאקטן גייען אייביג צוריקשטויסן אין פנים אריין.

די קומענדיגע דורות וועלן אייביג פרעגען וואס האבען אינזערע זיידעס געטוהן
און מען וועט ענטפערן וואס הייסט, דער קרית יואלער האט געהאט זיין אייגענע פאבליק סקול מיט הונדערט אין זיבן תירוצים פאר אפאר דאלער, און נאכדעם האט ער אינדארסט שמוציגע סדום געזעץ געבערדיגע קאנדידאטען ווייל ער האט געקענט מאכען אפאר דאלער, און געלט ביים קדוש וטהור קומט פאר אלעמען.
ווער ווייסט וואס די נעקסטע שקאצעריי גייט זיין.

@עפל סיידער כ'זעה האסט עפעס א קפידה נישט צו דעבאטירן די נושא דירעקט נאר בשלילות און סארקאסטיש, מסכים, היות איך זיך שוין מיט לעכט איינער וואס איז גרייט צו אויסשמועסן דער נושא, העלעך נעמען וואס מ'געבט מיר,

איז אזוי, ראשית וויל איך אויפמערקזאם מאכן אז דער עצם ווארט "סקול דיסטריקט" מיינט לגמרי נישט דער עצם המוסד, דער בנין די שטאב וכדומה,
די ווארט "סקול דיסטריקט" הייסט א געגנט א מחוז, א ראיאן,
ווען מ'האט זיך געשלאגן אין געריכט, איז אינגאנצן נישט געווען דער מדובר דער עצם הקמת המוסד, לא מינהו ולא מקצתו, דער מדובר איז געווען צו די סטעיט מעג ע"פ הקאנסטעטוציע אנערקענען מחוז קרית יואל אלס א געגנט בפני עצמו וואס זאל פירן איר אייגענע ווירטשאפט, זה הוא
אין אנדערע ווערטער דאס האבן א אייגן סקול דיסטריקט איז נאך נישט מחייב צו עפענען דער עצם מוסד, והא ראי' ס'נישטא קיין פובליק סקול פאר געזונטע קינדער אין קרית יואל, טראץ וואס זיי זענען בארעכטיגט דערצו,
יעצט אזוי, דאס פארלאנגען אז קרית יואל זאל זיין א דיסטריקט בפני עצמו, זעה איך נאך נישט ווי אפי' לפי שיטת האוסרים זאל זיין א פראבלעם, ס'וואלט דאך פונקט אזוי געקענט זיין אז קרית יואל וואלט אטאמאטיש אן קיין אינטערווענצן ווען געווארן א אייגען דיסטריקט מחמת רבוי אוכלוסין, אזוי איז דער געזעץ לויט די מספר איינוואוינער שניידט מען אויס א דיסטריקט, און קיינער צווינגט דיר נישט צו שיקן אדער פארלאנגען א פובליק סקול.

דאס הייסט ס'עכט נישט שייך צו זיין קעגן די "סקול דיסטריקט", ווייל ס'איז א דבר שאין בו ממש,

העמיר גיין א שטאפל ווייטער, איינמאל קרית יואל איז א דיסטריקט בפני עצמו, איז כל תושבי הקריה וואס וויל סיי וועלכער סארט סערוויסעס פון די "ניו יארק סטייט בארד אוו עדיוקעשן", מוז נישט זיין דוקא בעצם גיין אין א פובליק סקול, ס'קען זיין צענדגליגע סארט סערוויסעס, וואס אידן מכל השיכטן בכל רחבי ניו יארק ניצן שטענדיג מאז עד הלום, ווי למשל באסעס, טעראפיסטס, טוטערס, וכדומה וכדומה, מוז מען זיך ווענדן צו די דיסטריקט ווי יעדער וואוינט, און אין קרית יואל איז דאס די KJ סקול דיסטריקט,

האט זיך געמאכט אז מאנכע תושבי קרית יואל האבן פארלאנגט א געוויסער סערוויס פון די סטעיט, אזא מין סארט סערוויס וואס אלע פרומע אידן ברחבי ניו יארק געניסן שוין לאנגע יארן צום גוטן, דהיינו ספעציעלע הילף פאר אינוואלידע קינדער, האט דער סטעיט בארד אוו עדיוקעשן אהערגעשטעלט א בנין מפואר פונקט ווי אלע דיסטריקטס אין די סטעיט, אזוי ווי אין וומ"ב, בארא פארק, פלעטבוש, מאנסי וכדומה,
און ווי שאר הדיסטריקטס האבן זיי איבערגעגעבן די ווירטשאפט פאר די מנהיגים פונעם יענעם דיסטריקט, פערצופאל אין קרית יואל זענען זיי פרומע אידן, אבער די אינטערשטע שורה איז, די זענען אלע ארבייטער פון די סטעיט, פונקט ווי איינער זאל ארבעטן ביי די מעדיקעיד אפיס אדער ביי די פאסט אפיס, דאס אלעס געהער פאר די רעגירונג,

יעצט, עס ברויך אונטערגעשטראכן ווערן זייער וויכטיג, אז אפי' אלימלא די ווילעדש וואלט זיך אנטזאגט פון אדמיניסטרירן די סקול ווירטשאפט, וואלט דער סטעיט ווען געווען געצווינגען צו אויפנעמען א שטאב פון אינדרויסן קרית יואל, דאס מיינט א אייגענע סקול אין קרית יואל וואלט געווען אזוי צו אזי, די חילוק וואלט נאר געווען ווער די באצאלטע אדמיניסטראטורן זאלן זיין פרומע אידן אדער גוים,

השתא דאתיין להכי איז קלאר, דער עצם סקול דיסטריקט איז נישט שייך צו זיין דערקעגן ס'א דבר שאין בו ממש, דער בנין און די שטאב איז אויך נישט שייך צו זיין דערקעגן ווייל דאס איז מיוסד און תחת בעלות הסטעיט, און דאס איז נתייסד נאר צו סערווירן די איינוואוינער וואס ברויכן ציקומען צו די סערוויסעס נישט צו סערווירן די מנהיגי הקרי',

בלייבט נאר איבער, אויב איז בכלל דא א שאלה, איז נאר צו א איד מעג אנעמען א פאסטן פאר די בארד אוו עד, ווייל אויב ארבייטסטו פאר די בארד אוו עד ביסטו דיך מחייב זיך צו האלטן צו די סטעיט געזעצן, וואס איז אונטער די קאנסטיטוציע, וואס פארבאט צו שטיצן אדער שטערן רעליגיע,

כידוע, עס זענען דא פילע פרומע לייסענסד איינגעשטעלטע אידן ברחבי ניו יארק פאר די בארד אוו עד וואס זיי ארבעטן אין באקומען געהאלט פון די בארד אוו עד, די אידן וואלטן לכאורה אריינגעפאלן אין די זעלבע שאלה, מאי שנא?

יעצט צו די עצם שאלה,
דאס וואס מאנכע זאגן אז מ'האט געדארפט סיינען פאפירן אויף "דברי כפירה והודאה למינות" דאס איז פשוט אומעגליך זאל זיין אמת, ווייל די אמעריקאנער רעגירונג האט אונטער קיין שום אומשטענדן די קאנסטוטציענאלע רעכט צו כופה זיין סיי וועלכער בירגער זאל כופר זיין אדער מודה זיין און סיי וועלכער רעליגיע אנשוינונג, דאס פלעגן די טרויעריגע קרייציגלער מיט די אינקוויציע טאן רח"ל, און היינט די אלא אכבאר'ניקעס, אמעריקא איז נתייסד געווארן אויף די יסודות אז יעדער האט א רעכט צו גלייבן וואס ער וויל, עס רופט זיך "פרידאם אוו רעלידשן", וואס יא, די רעגירונג מעג פארלאנגען אז מיט "אונזער געלט" טארסטו נישט שטיצן רעליגיע, ווייל מיר דארפן שטיין אינדרויסן, אבער קיינמאל טארן זיי נישט כופה זיין וואס דער יחיד זאל גלייבן,

דאס וואס מאנכע טענה'ן אז מ'טאר נישט דארט מזכיר זיין שם ה', איז אויך נישט אמת, פשוט אלס מציאות וואס איז גלוי לכל יעדער קען דארט אריינגיין און זעהן במו עניו ווי מ'איז מזכיר דארט שם ה' רעגלמעסיג, אונטער כלערעליי לעגאלע אויסריידן און תירוצים כידוע ואכמ"ל, אזש עס קוקט אויס ווי סיי וועלכער אידישער חדר, און שם ה' ווערט נתגדל ונתקדש,

חילול השם איז אויך נישט שייך ווייל פונקט פארקערט, די רעגירונג ווילן דוקא למען השם זאלסט נישט כופר זיין אדער מודה אין עפעס, און צוליב דעם האט מען טאקע באשיינפערליך נישט געזעהן אין ערגעץ אין די גוי'אישע פרעסע אז די קרית יואל'ע האבן נאכגאלזט פון זייער רעליגיע, אדרבא מ'האט נאר פארפירט פה אחד אז דאס איז א רעפונירטער שפיל צו שטיצן רעליגיע, וואס נאר צוליב דעם איז עס אנגעקומען צום סופרים קאורט, און שמו יתברך איז טאקע נתקדש געווארן,

(אנדערש ווי למשל אין בני ברק ווי די איזראעלישע מידיע האט באריכטעט אז די זאליס האבן נאכגעלאזט פון זייער התנגדות צו ציונות, נאר א משל)

אין לאמיר שוין יא זאגן אז אפשר איז יא דא א שאלה פון אנעמען א פאסטן ביי די בארד אוו עד, מסכים,
איז צוויי זאכן, איינס דער פראבלעם איז א יחידישע שאלה, ס'האט נישט מ'קיין מייסד זיין א מוסד, ווייל קיין איד איז נישט מייסד גארנישט,
צווייטנס, לכל היותר קענסטו זאגן יש מקום לחוש, והמחמיר תבוא עליו ברכה, ווייל ווי ערווענט קיין חילול השם איז נישטא ווייל איין הבריות מרננין, ביסט נישט מודה אדער כופר אין גארנישט, ממילא ווילסט זיין פרום און שטראק מחמיר זיין, געזונטערהייט, נעם נישט אן דארט קיין פאסטן,
אבער ווי פאר א שווארץ יאר האסטו די רעכט ע"פ יושר, ע"פ תורה, ע"פ נימוס, ע"פ שכל הישר, צו פארשרייען יענעם אלס "כופר", "מעמיד צלם",
דאס איז אדער דום און נערוון קראנק אוואו צימערמאן, אדער איינער וואס איז פשוט מיסאינפאמירט,