אליעזר מארקס האט געשריבן:שבת אחים
אויב ביסטו מודה אז מען רעדט פון א צדיק, איז פון וואו וייסטו, אויף וועמען שטטייט די וועלט און אויף וועמען נישט?וויאזוי מעסט מען פונקטליך די זאכען? הבינני ואדעה.
פון די הגדרה "אינטעליגענט" האב איך שוין לאנג צוריקגעצויגען, אבער איך מיין יא צו זאגען איז, אזער איז געווען א מענטש פון א העכערען סטענדרעט, נישט א "לאו לייף" א ו"דז'שאווורגו".
אהבת ישראל, קען איך זיך פארשטעללען, אז דער סקולענער רבי שליט"א פארמאגט אפשר א ביסעללע מער פון איהם....
דאך האט זיך געזארגט פאר די אידען וואס זענען אריין צו איהם מיט קוויטלעך, פאר א היימישער א ביסעל מער, פארטייעיש, קיינער זאגט נישט אז נישט.
וואס דו שרייבסט לגבי זיין בנק-אקונט איז ממש א מדרש פליאה.
דער סיגוט'ער מחותן האט, כידוע, זייער גוט פארשטאנען צו ביזנעס, דער מונסיער ברודער איז אויך גארנישט גיווען הינטערשטעליג, אובער דער בעל ישועות משה האט גארנישט פארשטאנען צו געלט זאכען, נאכדערצו זענען זיינע שטוב-מעטשען געווען זייער בטלניש אין פארגלייך צו משה גבאי וחבורתו.
דאס אז ער האט פאר יעדען שנורער געגעבען דעם ערשטען שטר וואס אי ארויס פון זיין טאש, דאס האבען אללע גיזעהן.
אז ער האט זייער שוואך פארשטאנען צו עוה"ז האבען שוין אנדערע פריער באטאנט (מילא, איז נישט קלאר, פארוואס דארף ער זיך זארגען פאר אנדערע מער פון פאר זיך).
מיט ר' יודעלע האט ער גיהאט א פרשה, מיילא קען מען זיך פון דעם גארנישט ארויס לערנען.
מיט זיינע פוליטישע שונאים האט ער זיך נישט ווייניגער שיין אויפגעפירט ווי דער ברודער (נאר מיט פיל ווייניגער פארשטאנד, פון וואס די איידימער די רעבי'ס, איש איש לפי מהללם, האבען זייער גוט געווסט צו נעמען "אדווענטיזש").
צו זיינע קאמפעטיטשען איז ער צוגעגאנגען זייער קטנות'דיג, דאס איז נישט קיין סוד.
וואס עס אהנבאלאנגט דעם גרויסען זוהן ומשפחתו, ביסטו הונדערט פראצענט גערעכט, און איך האב דיר גארנישט וואס צוריק צו ענטפערן.
איך האב געזאגט אפשר א צדיק, קיין ציס״ע זיכער נישט. דאס איז מיין מיינונג לויט ווי איך האב געהערט און אים געקענט- איך בין געוועהן ביי א קוויטל אפאר מאהל ביי אים, איך בין געוועהן אסאך ביי זיינע טישן. איך בין אויפגעוואקסן הערענדיג אסאך וועגן אים. איך האב אפילו באקומען א בר מצוה מתנה פון אים מיט זיין חתימה. יעדער מעג האלטן וואס ער וויל...
איך האלט אז דער ישיעת משה מיט ר׳ מאטלע (אביסל) האבן ביידע פארהארגעט די אמאליגע חן און גלאנץ פון וויזניץ. איינער מיטן זיין אביסל צו שטארק פרום און עקסטרעים און דער אנדערער האט ליידער געהאט ווייניג שכל און געליטן פון פאוביעס אז יעדער וויל אים אינטערברענגן.
איך דיסאגרי וואס דו שרייבסט וועגן ר׳ מאטעלעס פאליטישע שונאים. ער מיט די מאנסיער חסידים האבן קיינמאל נישט געשלאגן אדער גערודפט קיין מענטשען וועגן פאליטיק. יא ר׳ מאטעלע האט מוחה געוועהן, אבער געשלאגן אדער אפילו געווארפן מענטשען וועגן פאליטיק? וויפל מענטשען זענען געפלויגן פון בני ברק פשוט ווייל זיי האבן גערעדט קעגן ר׳ מענדלע??? פשוט גערעדט קעגן אים-גארנישט מעהר. פארוואס איז הרה״ג ר׳ ירמי גאלדהירש געפלויגן פון דארט פארוואס איז ר׳ גרשון אדלער געפלויגן פון דארט?-ווייל ער האט געמאכט א וויץ אין וויזניצער ביהמ״ד וואס האט געחוזקט פון דעם העליגן??? וועם האט מען אין מאנסי וויזניץ געפייניגט וועגן פאליטיק? האסט געקענט אריינגיין אין שול און רעדן קעגן דעם רבין מיט זיינע קינדער און קיינער האט דיך נישט צוגערירט! ווען האט מען אין מאנסי וויזניץ געשטאכן רעדער, אויסגעהאקט פענסטער, געשלאגן אין רבינס שטוב מענטשען? קיינמאל נישט. ניטאמאל די סאטמארע פייפער וואס איז געגעאנגען ר׳ מאטעלע אויף די געהירן האט ער געווארנט אז קיינער זאל זיך נישט דערוואגן עס אנצורירן, ווייל עס איז נקמה...
מיין באבע ע״ה אלמנה מיט א שטוב מיט קינדער האט געוואוינט אין בני ברק אלע יאהרן. זי האט אין איר לעבן נישט גערעדט נישט נאר אויפן ישיעת משה נאר אויף קיין מענטש אויף דער וועלט האט זי נישט וויי געטוהן. קענסט פרעגן יעדעם איינעם וואס האט איר געקענט. מיין באבע איז געוועהן א פרוי וואס מהאט געקענט געבן קוויטלעך. זי איז געגעאנגען אראפ געבינדען מיט שווארצע שטרימפ, יעדן טאג גענעדיגט תהילים מיט בכיות, אינזין געהאט יעדעם איינעם. און געגעבן צו עסען פאר הונדערעטער ארימע לייט בשעת זי אליינס איז געוועהן א אלמנה מיט קליינע קינדער. זי האט גענומען פאר א איידעם איינער פון די מורדים וואס איז געוועהן בשעתו א יונג בחורל. ער האט זיך אפילו איבערבעטן מיט וויזניץ. מיט דעם אלעמען וואס מיין באבע האט נאך אלץ געהאט אירע זוהן לערנען אין ר׳ מוישלע׳ס ישיבה האבן זיי איר גערודפט אויף גאר א מיאוסע אופן. נאכגעשריגן אין די גאסן וכודמה. זי איז געוועהן א שטילע וויואלע אידענע און מהאט איר געצאפט דאס בלוט...שפעטערדיגע יאהרן ביי די פרשה פון ר׳ ישראל האבן זיי גערודפט מיינע פעטערס. ר׳ מוישלע דער גרויסער צדיק האט שטרענג אנגעזאגט אז מזאל נישט העלפן די יתומים חתונה האבן אפילו זיי האבן געלערנט אין זיין ישיבה. דער אהבת ישראל מיטן אמרי חיים האבן זיך בעסער אויפגעפירט ווי אים צעהן טויזנט מאהל. זיי זענען געוועהן לייטישע מענטשען. ר׳ חיים מאירל ווען מיין באבע פלעגט קומען צו אים מיט א קוויטל האט ער גערעדט מיט איר אין אונגאריש אפילו ער האט קוים געקענט די שפראך. ער איז געוועהן א ״דזשענטלמאן״. שטעל דיך פאר די מאנסי רבי נעמט אויף פרויען און רעדט צוזיי אין ענגליש... ר׳ חיים מאירל פלעגט זאגן פאר מיין טאטע און זיינע ברודער. איך בין ענקער טאטע... אז עטץ דארפסט עפעס בין איך אייביג גרייט אייך צוהעלפן. ער פלעגט זעצן מיין טאטע מיט זיינע ברודער ביי געוויסע טישן לעבן זיינע אייגענע קינדער און אייניקלעך. איך קען רעדן און רעדן א גאנצע נאכט. סוף פסוק ר׳ מוישלע האט פארהארגעט וויזניץ מיט זיינע משגעותן און פאוביעס. וויזניץ וואלט געוועהן דע שענסטע חסידות אויף די וועלט ווען נישט אים.
און דער מאנסיער איז טאקע געוועהן א עקסטרעימער. אבער קיין עקסטרעימע ״טעראריסטישע רעזשים״ האט ער קיינמאל נישט געפירט און איז אייביג געגעאנגען לויט די הלכה.