רבי פרחיה'ס קשיא

דער עולם דא האט זיך שוין אביסעלע באקענט מיט רבי פרחיה. כ'האב שוין עטליכע מאל איבערגעגעבן זיינע דברי חכמה דא.
היינט טרעף איך רבי פרחיה'ן אין מקוה אינגאנצען פארטראכט. וואס גייט פאר רבי פרחיה? פרעגען מיר אים. א שווערע קשיא איז אים בייגעפאלן, זאגט ער. וואסי?
אמער, הייבט רבי פרחיה אן דרייען מיט'ן פינגער, די חנוכה נס איז געווען אז מ'האט געטראפן איין קריגל אויל און ס'האט געברענט אכט טאג.
נו יא, שטים איך צו.
אויב דו לעכט האט געברענט אכט טאג, פארוואס צינדט מען ניין טעג?
הערשט יעצט האב איך געשפירט די שווערער געוויכט פון רבי פרחיה'ס קשיא און פארשטאנען וואס ער טראכט אזוי אריין.
ברוך השם די אייבערשטער האט מיר חונן דעת געווען און באלד אריינגעגעבן אין קאפ דריי תירוצים.
א. די ניינטע טאג איז פאר ספיקא דיומא.
ב. שטײט אין שלטי הגיבורים אז חנוכה איז קעגען סוכות, אויב אזוי איז פארשטענדליך אז די ניינטער טאג איז קעגען שמיני עצרת.
ג. צוליב חביבות המצוה, ווייזען אז מ'קען זיך נישט געזעגענען פון די הייליגע חנוכה לעכט.
אויב איינער האט נאך תירוצים קען מען עס דא שרייבען לתועלת הרבים, מ'זאל עס קענען נאכזאגן ביי די חנוכה מסיבות. ולמצוה גדולה יחשב.
א פרייליכען שבת חנוכה.

איך האב אלס פארשטאנען אז א קושיא וואס האט טויזענטער תירוצים מוז די קושיא זיין שוואך, אויב ס'קען בכלל ווערן אנגעריפן א קושיא, איצט זעך אז רוב תירוצים וואלטן געווען גילטיג אויב די קושיא וואלט געווען אנדרעש. דערמאנט מיך אביסל פון גימטריא במספר קטן וואס ס'איז דאא הונדרעט פראצענט טשאנס צוצופאסן א גימטריא לויטן געשמאק.

נו רבי נהוראי, א תירוץ האט איר?
די גאול איז אנצוקומען צו צען תירוצים ביזן זמן הדלקת הנרות

ד. בעצם איז דאך שווער אויף דעם אכטן טאג אויך (עיי' בית יוסף). נאר היות חנוכה געפאלן אייביג אויך אין שבת, האט מען צוגעלייגט צוויי טעג פאר זכור ושמור.

ראובן האט געשריבן:ד. בעצם איז דאך שווער אויף דעם אכטן טאג אויך (עיי' בית יוסף). נאר היות חנוכה געפאלן אייביג אויך אין שבת, האט מען צוגעלייגט צוויי טעג פאר זכור ושמור.

הערליך! אייגענס?
ה. אין אישי שרייבט מיר יעצט א חבר א תירוץ בשם די זרע קודש אז די נס אין די ניינטע טאג איז געווען אז די קנויטען זענען נישט געווען צו דיק און סהאט געברענט מוראדיג שיין.

גדליה האט געשריבן:

ראובן האט געשריבן:ד. בעצם איז דאך שווער אויף דעם אכטן טאג אויך (עיי' בית יוסף). נאר היות חנוכה געפאלן אייביג אויך אין שבת, האט מען צוגעלייגט צוויי טעג פאר זכור ושמור.

הערליך! אייגענס?

געהערט אמאל פון א בעל דרשן.

ו. נאך א תירוץ ווערט געברענגט אז דער ניינטער טאג איז קעגן דעם צענטן טאג. ווייל באמת וואלט דאך געדארפט זיין 10 טעג, ווייל אף הם היו באותו הנס, נאר די חכמים האבן נישט געוואלט מטריח זיין אז מ'זאל דארפן היטן דעם צענטן טאג, האבן זיי אנשטאט דעם געמאכט דעם ניינטן טאג.

הרב שפיגעל זאגט אז די מתיוונים האבן געטראגן ווייטער מיט די עירוב אין ירושלים, אפילו נאך "ופרצו חומות מגדלי", און ירושלים איז געווארען א רשות הרבים.

לפי דבריו הקדושים, איז פארענטפערט פארוואס מען צינד למטה מעשרה, ווייל א מחיצה איז צען טפחים, און די מחיצה איז דאך צושטערט געווארען.

ולפי זה איז פארענטפערט פארוואס מען מאכט ניין טעג חנוכה, א זכר צו די צושטערטע מחיצה פין ירושלים. ודוק.

כ'האב געזען א חידה אין א טשיקאווער גליון: אויב איינער צינדט 9 טעג פאר ספיקא דיומא, און ער איז מחמיר כשיטת בית שמאי און אויך כשיטת בית הלל, וויפיל לעכט צינדט ער אן דורכאויס גאנץ חנוכה?

איסר האטלקי האט געשריבן:כ'האב געזען א חידה אין א טשיקאווער גליון: אויב איינער צינדט 9 טעג פאר ספיקא דיומא, און ער איז מחמיר כשיטת בית שמאי און אויך כשיטת בית הלל, וויפיל לעכט צינדט ער אן דורכאויס גאנץ חנוכה?

גארנישט. ווייל אין א שפיטאל לאזט מען נישט צינדן קיין ליכט.

מ'רעדט נישט פון היינט, מ'רעדט פון א איד אין בבל פאר צוויי טויזנט יאר צוריק ווען מ'האט מקדש געווען ע''פ הראיה, בחיוו פון שמאי און הלל און ער האט זיך נישט געוואלט מישן.

ז. די ערשטע טאג איז א זכר צום נצחון מלחמה, און די נעקסטע אכט טעג איז א זכר אז ס'האט געברענט פאר אכט טעג.

ח. ווייל די מנורה האט למעשה ניין רערן (מיטן שמש אריינגערעכנט), ותירוץ זה דומה לדברי רביה"ק מיארמע שליט"א בשם הרה"ק מבאבוב זי"ע ליישב קושיית הבית יוסף.

ט. ווייל די חיוב ספיקא דיומא איז נאר א דרבנן, און די גאנצע יום טוב חנוכה איז נאר א דרבנן, ולא עבדו רבנן גזירה לגזירה דרבנן. ועוד, ווייל ספיקא דרבנן איז להקל.

י. ספיקא דיומא איז נישט שייך אין חנוכה, ווייל אזויווי ס'קומט נאר די ריכטיגע טאג כ"ה בכסלו קען עס יעדע איד שפירן אן קוקן אין לוח, ווייל די אורות קומען דאך אראפ (מפי אדמו"ר זצ"ל).

יא. מ'צינדט טאקע יא די ניינטע טאג, וכפי שנהוג בחצרות הקודש די שריפת הפתילות ביום ט' הקדוש.

יב. אין אמת'ן אריין ברויך ווען צו זיין א ניינטע טאג, אבער וויבאלד די הייליגע טאג "זאת חנוכה" געפאלט אין די אכטע טאג חנוכה, פאסט שוין נישט צוצולייגן א טאג נאכדעם.

יג. גלוי וידוע פאר די הייליגע חכמים, אז מ'וועט עסן יעדן טאג געפרעגלטע פאנטשקעס און ס'וועט זיך טון א געפרעסעריי ביי פארטיס מפארטיס שונות, און דאס עסן אזויפיל גייט אריין אין שאלת ונשמרתם מאוד לנפשותיכם, און וויבאלד ספיקא דיומא איז נאר א דרבנן און ונשמרתם איז א דאורייתא, האבן זיי ברוב רחמנותם נישט צוגעלייגט דעם ניינטן טאג.

כ'האב אמאל געהערט פון א גוטן יוד, אז אויף דעם איז געזאגט געווארן דער תפוס לשון אחרון.



--
אויב מ'וויל הערן נאך תירוצים שנתגלו לי בחזיון היום, ביטע בעטן שיין און נישט זיך שטופן.

מוסיפון לשיטת ר' חידקא

איסר האטלקי האט געשריבן:כ'האב געזען א חידה אין א טשיקאווער גליון: אויב איינער צינדט 9 טעג פאר ספיקא דיומא, און ער איז מחמיר כשיטת בית שמאי און אויך כשיטת בית הלל, וויפיל לעכט צינדט ער אן דורכאויס גאנץ חנוכה?

דעמאלץ האט ער לכאורה געדארפט צינדען יעדען טאג פיר מאל...

יד. אכט איז זוגות האט מען צוגעלייגט א ניינטע

טו. בדרך צחות אמרתי פעם בדרשה שאולי לא היו מספיק ימים לאלו מסיבות חנוכה שקורים כאנוק"ע פארט"י בלע"ז, ע"כ תיקנו עוד יום אחד...
וחכם אחד השיב ע"ז בבדיחותא שאין זה נכון, דאם כן למה לא התקינו שיהיה עוד שבוע חנוכה... ודפח"ח

וואס פארא פנים וואלט דאס געהאט ווען מען רופט חנוכה די ניין טעג?!...

איז געבליבן אכט טעג...

די וואס זאגן פאר חנוכה ליכט צינדן דער לשם יחוד פון דעם בני יששכר און זענען זיך מייחד מיט די צדיקים שבדורינו, זיי צינדן א ניינטע ליכט נישט משום ספיקא דיומא נאר משום ספיקא דצדיק.

צפור בודד האט געשריבן:פאר די וואס זאגן פאר חנוכה ליכט צינדן דער לשם יחוד פון דעם בני יששכר און זענען זיך מייחד מיט די צדיקים שבדורינו, זיי צינדן א ניינטע ליכט נישט משום ספיקא דיומא נאר משום ספיקא דצדיק.

דאס איז שוין א סענסטיוו נושא פון ספיקות אין אמונה...

וואלווי האט געשריבן:

צפור בודד האט געשריבן:פאר די וואס זאגן פאר חנוכה ליכט צינדן דער לשם יחוד פון דעם בני יששכר און זענען זיך מייחד מיט די צדיקים שבדורינו, זיי צינדן א ניינטע ליכט נישט משום ספיקא דיומא נאר משום ספיקא דצדיק.

דאס איז שוין א סענסטיוו נושא פון ספיקות אין אמונה...

שטייט טאקע אין ספה"ק אז פארדעם איז דער מנהג פון ניין ליכט נישט נתקבל געווארן ברוב תפוצות ישראל ווייל עס קען אויסזען ווי מטיל מום בקדשים חלילה. אנדערע ווילן זאגן אז ס'איז מחזי כיוהרא כאילו מיט א נייטער ליכט זענען מיר זיך שוין מייחד מיט אלע צדיקים ווען למעשה זענען מיר קוים א שרויף אין זייערע קארס.

!!!!אלערט!!!!

די קשיא איז דורך א גלגול פין אנהייב אשכול ביז אהער, אנהייב איז די קשיא געוועהן פארוואס מען צינד ניין טעג, און דערנאך האט איינער במזיד משנה געוועהן, און איינגערעדט דער עולם אז דער קשיא איז פארוואס מען צינד נישט ניין טעג.

באמת וואלט עס געדארפט זיין צוועלף טעג, אזוי וי די ליד גייט ׳אויף די ערשטען טאג פון חנוכה, האט מיין אמת׳ע ליבע מיר געבראכט........׳ ביז די צוועלפטן טאג.
נאר וואס? ר"ח איז שוין צוויי טעג, און צוויי טעג ר"ח איז דאך שוין צוויי איבעריגע טעג. פעלט נאר איין טאג. שוין, דאס איז ווייל מ׳האלט טאקע ווי דער ב"י׳ס קשיא, והכל על מקומו יבא בשלום.
און לויט דעם פארשטייט מען די מדרש ׳ועל פתחינו כל מגדים׳ וואס גייט אויף נרות חנוכה, ווייל מ׳לייגט דאך פארשידענע שיינע זאכען ביים טויער אום די צוועלף אעג, און הייבען הייבט זיך עס אן מיט ליבע בלומען, וואס דאס האט ראובן אהיים געברענגט, וזהו הדודאים נתנו ריח.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

צוזאמען מיט שבת איז נאך א טאג.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:באמת וואלט עס געדארפט זיין צוועלף טעג, אזוי וי די ליד גייט ׳אויף די ערשטען טאג פון חנוכה, האט מיין אמת׳ע ליבע מיר געבראכט........׳ ביז די צוועלפטן טאג.
נאר וואס? ר"ח איז שוין צוויי טעג, און צוויי טעג ר"ח איז דאך שוין צוויי איבעריגע טעג. פעלט נאר איין טאג. שוין, דאס איז ווייל מ׳האלט טאקע ווי דער ב"י׳ס קשיא, והכל על מקומו יבא בשלום.
און לויט דעם פארשטייט מען די מדרש ׳ועל פתחינו כל מגדים׳ וואס גייט אויף נרות חנוכה, ווייל מ׳לייגט דאך פארשידענע שיינע זאכען ביים טויער אום די צוועלף אעג, און הייבען הייבט זיך עס אן מיט ליבע בלומען, וואס דאס האט ראובן אהיים געברענגט, וזהו הדודאים נתנו ריח.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

דאס איז שוין טאקע א באמבע קשיא והראיה אז די נשיאים גיין דאך ביזן צוועלפטן טאג. למעשה וואלט דאס געפאדערט אזויפיל תירוצים ווי אויפן ב"י'ס קשיא נאר אז מען וועט פרעגן א קינד (טאמער פרעגט מען נאך), זאג נאר, האסט א תירוץ אויפן ליטוואק'ס קשיא? וועט ער צוריקשיסן, מיין דאגה א ליטוואק'ס א קשיא? זאל ער פגר'ן דערפון. ממילא בלייבט די קשיא א קשיא ולית נגר ובר נגר דיפרקינה.

איך האב אמאל געזען אין עפעס א פארשטופטער קבלה ספר א פירוש אויפן זוה"ק פון ארום פופצן הונדערט יאר צוריק, אז די טעם פארוואס מ'צינדט ניין הגם וואס דער נס איז בלויז געווען אכט טאג, איז וויבאלד כ"א כסלו איז געווען גאר נאנט צום יו"ט חנוכה האט מען צוגעלייגט נאך א טאג משום פרסומי ניסא. (ער שטעלט זיך דארט אז לפי"ז וואלט געדארפט זיין צען טאג אלס י"ט כסלו, ברענגט ער פונעם גר"א אז וויבאלד י"ט כסלו איז נישט נתקבל געווארן בכל תפוצות ישראל אזוי ווי כ"א ממילא האט מען עס נישט מתקן געווען, אבער ער פירט אויס אז ווער ס'איז מדקדק צו צינדען צעהן תבוא עליו ברכה ובלבד שלא יברך עליה כיון דלא איתקן בשופי לא ייתי אנוש לאחצופי בברכתא דבטלא ודמי למאן דשפיך זרעיה לבטולי ולא לשום ענוגי וחדוותא.)

Sent from my SM-G950U using Tapatalk

פארווטס מ'עסט דאונאטס פאר 11 טעג אין א ציה, חנוכה איז דאך נאר 8 טעג?!

ב' תירוצים

Sent from my SM-G950U using Tapatalk

הכונו! מארגען נאכט!

יעצט זאגט מיר איינער א געוואלדיגע תירוץ אויף רבי פרחיה'ס קשיא.
נעמליך די יוונים האבען דאך געוואלט אויסרייסען מקוה און דערמיט חרוב מאכען פריה ורביה.
אויב אזוי איז דאך פשוט אז די ניין טעג איז קעגען ניין חדשים וד"ל

ונתנהתוקף האט געשריבן:!!!!אלערט!!!!

די קשיא איז דורך א גלגול פין אנהייב אשכול ביז אהער, אנהייב איז די קשיא געוועהן פארוואס מען צינד ניין טעג, און דערנאך האט איינער במזיד משנה געוועהן, און איינגערעדט דער עולם אז דער קשיא איז פארוואס מען צינד נישט ניין טעג.

יש ויש
אין טייל מקומות האט מען נישט געצינדען די ניינטע טאג, האט מען ביי זיי געמוזט פרעגען פארוואס מצינדט נישט
סאיז געווען מקומות ווי מהאט יא געצינדען האט מען געפרעגט פארוואס מצינדט יא.
אבער פון קשיות האט זיך נאך קיינער נישט ארויסגעדרייט, אפילו ג-ט אליין

ונתנהתוקף האט געשריבן:הרב שפיגעל זאגט אז די מתיוונים האבן געטראגן ווייטער מיט די עירוב אין ירושלים, אפילו נאך "ופרצו חומות מגדלי", און ירושלים איז געווארען א רשות הרבים.

לפי דבריו הקדושים, איז פארענטפערט פארוואס מען צינד למטה מעשרה, ווייל א מחיצה איז צען טפחים, און די מחיצה איז דאך צושטערט געווארען.

ולפי זה איז פארענטפערט פארוואס מען מאכט ניין טעג חנוכה, א זכר צו די צושטערטע מחיצה פין ירושלים. ודוק.

ונתנה תוקף: איך האב דעם שבת נאכמיטאג נאך די סעודה געכאפט א שמועס מיט הרב נפתלי שפיגל שליט"א. (ער האלט שוין נאכ'ן קאורט.) און כ'האב איהם געזאגט אז כ'האב געליינט אין ..."דער בלאט"...אז די פארשאלטענע ארכיאלאגן האבן געגראבן ארום ירושלים. און זיי האבן געטראפן אונטער ערדישע ווייערס פון 2,000 יאר צוריק. איז דאך א ראיה אז די שקצים האבן שוין געמאכט אן עירוב פאר 2,000 יאר צוריק. נאך אין די צייטן פון בית המקדש. קורץ פאר'ן חורבן. האט ער מיר געענטפערט אז ער האט באקומען די לעצטע נייעס פון כיכר השבת. און דארט איז געשטאנען אז מ'האט געגראבן ארום תל אביב. צו אויסגעפינען וויאזוי די אידן האבן דארט געלעבט פאר צוויי טויזנט יאר צוריק. און מ'האט גארנישט געטראפן. פרעג איך איהם. נו, וואס איז די ראיה. האט ער געענטפערט ברוב חכמתו. אז ס'איז שוין געווען א ווייערלעס עירוב אין יענע צייטן...!

ווארט נאר ווארט ביז דער ליאזנער וועט ענטדעקען אברהם אבינו נס עירוב

גדליה: ער וועט עס האבן אפגעקויפט פון א בעדואינער פאסטוך וועלכער האטציך געדרייט אין אור כשדים. אינטרעסאנט. אז דער זעלבער פאסטוך האט געטראפן אין געצעלט פון אברהם אבינו א בילד פונ'ם חפץ חיים. און ס'האט טאקע געשטימט מיט די בילד וואס דער ליאזנער רבי שליט"א טענה'ט איז די ריכטיגע בילד. ווייל די פארגרייזטע בילד מיט די גאר איידעלע צורה, וואס די וועלט האלט איז פון חפץ חיים. האט גאר באלאנגט פאר דעם בוטשער פון די שטאט ראדין.

אויך איז דא א בילד פון דעם מעזריטשער מגיד. וואס דער (הייליגער) ליאזנא רבי שליט"א טענה'ט אז ס'באלאנגט גאר פאר דעם בעל עגלה פון דעם שטעטל מעזריטש...(בערל בעל עגלה דער ערשטער.) דעם היינטיגן בערל בעל עגלה'ס עלטער עלטער עלטער (14 דורות ארויף. למעלה בקודש) זיידע. זכותו יגון עלינו...!

כלל ישראל גרייט זיך צו די געוואלדיגן טאג פון די ניינטע טאג חנוכה וואס ווערט גערופן אין ספרים "זה חנוכה"
די טעם דערפון שטייט אין די ספרים אז כידוע האט חנוכה ארגינעל געברויכט זיין צוועלעף טעג און מהאט אראבגעשניטען ביז ניין. ז"ה איז טאקע עולה בגימטריה צוועלעף,כידוע.
מבעט די עולם זאל אראפלייגען די מנהגים וואס מפירט זיך ביי זיי אינדערהיים אין דעם ניינטען טאג זה חנוכה.

שייך בעצם לאשכול של כ"ק מרן הגה"ק ממילק-שעייק שליט"א
אבער אויב ATUB @גדליה ATUB בעט אזוי שיין וועט מען דאס לייגן אויך דא

כ"ק אדמו"ר שליט"א יש לו מנהגים רבים על יום תשיעי של חנוכה מהם מנהגי אביו זיע"א ומאבות אבותיו שושילתא דדהבא עד מרן הסבא קדישא ממילק-שעייק זכיסויגנעלינו
ומהם כמה מנהגים שנתגלו לרבינו שליט"א בעצמו אם בחלום הלילה אם בהקיץ ולא נוכל לפורטם כי רבים הם וזה יצא ראשונה:

א. בכל לילות החנוכה אחר הדלקת נרות המנורה, מינה רבינו שליח מיוחד שימנה את ראשי עם קודש המתאספים במעמד הנשגב, באם היו נאספים רבים יתר על חמשת אלפים, אמר רבינו תורה בפלפול כדרך אבותיו בקודש, אם לא היו הנאספים רבים עד כדי כך, היה נוטל ספר אחד מני שלשת הספרים שלא זעו מעל שולחנו וקורא מתוכו ומאליף לאנוש בינה, ברם, בליל ט' היה מנהגו בקודש שלא לשלוח אותו שליח המיוחד כי אפי' ימעטו הקהל הקפיד לומר ד"ת בפלפול וסברא ישרה,
זקני החסידים העידו כי על אף מנהג זה, מימיהם לא נמצא ששהו בליל ט' דחנוכה קהל פחות מכפליים מספר הנמנה למעלה, אך שלא ישתכח המנהג הבאנוהו בכתובים ראשונה.

ב. אותו שליח מיוחד הנ"ל הוא גם היה ממונה למען ידעו ויראו דור אחרון אש להבת שלהבת שבוער רבינו בעת ההדלקה, והיה כלי מיוחד לכך (קעמער"ע בלע"ז), ומלבדו בל יהין איש ח"ו לעשות פסל וכל תמונה ופיקטשע"ר מפני הקודש, וכל איש ואשה שעברו על תקנה הנ"ל כמה וכמה קולמוסין (וקעמער"ע'ס) נשתברו ע"י חסידי קמאי ובלבד שלא לחרוג ממנהג זה, ברם בליל ט' דחנוכה שכידוע אין לחיצונים ולסטרא-אחרא שליטה בו כלל (מחמת שבכל שאר ימים טובים של ישראל המה מנסים ליטול מקדושת החג של ישראל, משא"כ יום זה שנתקן אחר שבטל יצרא דע"ז לא שלטו ביה בההוא ליליא ויומא), הורה רבינו שכל מי שיש תח"י מאשי"ן כזה העושה פיקטשערס יביאהו אל הקודש ובכל עת וזמן יתפוס בהכלי עוד ועוד פיקטשערס למען יעמדו לימים רבים, (מלבד בשעת אמירת הפלפול שאז נאסר מכל וכל עניין הבילדער והרעקארדינג'ס כבכל ימות השנה וד"ל).

ג. בכל לילות החנוכה (באם היו אנשים בקהל כמספר הנ"ל) היה רבינו מפלפל בסוגיא ד'כבתה' ובתוך כך היה מתרץ בחדא מחתא תירוץ מחודש על קושיית הבית-יוסף, מגדולי הלמדנים היו מתאספים מרחוק ומקרוב והיו מתפעלים בכל לילה ולילה מדבריו המחודשים, ויש שאמרו כי כל אדמו"רי שלשולתא קדישא לא זכו לחידושים כאלה, מלבד בליל ט' שאז היה מקדים ונותן שיחת קודש ואח"כ היה משלב ענייני המוסר שדיבר עם סוגיא ד'כבתה' והיה שוזר הדברים עם קושיית ר' פרחי' הידועה ומתרץ בכל שנה באופן מחודש, בשאר הלילות לא עסק רבינו בקושיית ר' פרחי' אלא בקושיית הב"י וכנ"ל.
(במאמר המוסגר נוסיף שהקפיד רבינו לכנות את ר' פרחי' בשמו המלא רַבֵּינוּ פְּרַחְיָהוּ ולא רֶ'-פְּרַחְיֶה כפי שאומרים ההמון, והסביר בזה רזין דרזין ואכמ"ל)

ד. בליל ט' דחנוכה הביאו לפניו מאכל מיוחד הנקרא 'ניינעריל' הרומז על נר התשיעי שהוא למעלה מעלה מדרך הטבע, והוא מין קאשע טגונה בשמן זית זך מעורב בפאמ"ש (הלא הוא משקה הנעשה מיין קוניא"ק וביע"ר המשמשים בערבוביא) אצל כ"ק אדמו"ר זצ"ל היו מוסיפים בהבלילה גם קארטאפ"ל וזקני החסידים העידו ש'אזוי האט דאס נאך געהאט עפעס א יודישער טעם' אבל רבינו שליט"א בירר מקור המנהג מאיזה כתבי ידות עתיקים ונתברר לו כי טעם שהכניסו אבותיו (אמותיו) את הקארטאפ"ל היה מצד יניקת החיצונים, אך כאמור בלילה זה שלמעלה מעלה מן הטבע אין לחוש כלל ולכן הכינו המאכל מקאש"ע בלבד, על אף עבודת האכילה המפורסמת של רבינו אילו חכו לא יכל לסבול טעמו של ה'ניינעריל' והיה טועם קמעא ומיד משלחו להיושבים ראשונה לאכול שיירי קודש, (בשנה השנית להנהגתו מנהג זה, ציוה על הרבנית לבל תכין יתר על שיעור ג' זיתים גדולים מחמת איסורא ד'בל-תשחית')

ה. שאר מאכלי החג נוהג רבינו כבשאר כל הלילות ולא שינה בסדר המאכלים, אך היה ניכר עליו כי לילה זה הוא החשובה ביותר וראו על מאור פניו ותשוקתו בעבודת האכילה ואכל גוזמאות מה שאין גוף בן-אדם יכול להכיל כלל, יש שאמרו כי בליל זה היה אוכל שיעור כנגד כל הלילות כולם, ויש שאמרו שנהג כן בכדי לבטל טעם ה'ניינעריל' הנ"ל.

ו. גם בעת אמירת המזמורים היה מוסיף ט' בתים מן פייט 'תשעיא-אפי' שחיבר הסב"ק ממילק-שעייק זיעועכי"א פניו להבים וכל כולו אומר שבח והודאה להשי"ת על נס שמונת הימים ועל הנר התשיעי שנתקן להאיר לנו חשכת הגלות בב"א

ז. מנהג שריפת הפתילות קיים בליל תשיעי של חנוכה, דלא כשאר מקומות שנוהגים לשורפן ביום שלאחריו הלא הוא יום תשיעי דחנוכה.

ח. כמו כן קיבל את הקהל הדוש עם פיתקאות באותו הלילה והיום כפי שנוהג בשאר יומין קדישין החלים בימים המותרים בעשיית מלאכה, והשווה את יום ט' דחנוכה ליום ג' באייר
(כן הוסיף וביאר שאלו הג' ימים שנתבטלו מחג החנוכה כמתיקו את גזירת ה' אייר)

ט. מנהג הדריידל קיים כבכל הלילות, אך שינה משמעות האותיות והפכן, ומחק האות נ' מן הדריידעל שלו, (ולכן בכל שנה קונה דריידל חדש שיש בו אות נ', ובתשיעי בחנוכה מוחקו.)
מסופר כי כ"ק אדמו"ר זצ"ל בשנתו האחרונה, ציוה בעת השולה"ט אחר מנהג ה'דריידל' דט' דחנוכה להביא לפניו החץ והקשת, ויהי לפלא.

ווער ס'קען די זקני החסידים וואס געדענקען נאך פרטי מנהגים זאל זיך ביטע ווענדן צו הנהלת מכון גנזי רבותינו.

חידושים נפלאים!!!
ווען קימט די רבי אריין?

אגב די סוד וואס נקודת אמת האט מרמז געווען צו רופען רבינו פרחיה איז גאנץ פשוט
נעמליך די אותיות "בינו" וואס מלייגט צו צום ר' באטרעפט במספר קטן גענוי ניין. אויפן האר.

נקודת אמת: פון דיין גאנצן פילפול איז מיר די בעסטע געפאללן ..."כי כל אדמור"י שילשולתא קדישא...!

האב איך געפרעגט די קשיא פון מיין ארבעה בנים פארוואס מאכט מען ניין טעג חנוכה?
דער שאינו יודע לשאול האט נישט פארשטאנען וואס איך וויל, ער פרעגט מיר, פארוואס פרעגן ? און אז עס וועט זיך ארויסשטעלן אז דאס איז יא א גוטע קשיא וועט זיך עפעס טוישן לכבוד דעם? בקור, ובחום, באש, ובמים, וועלן מיר ממילא צינדען ניין טעג, מסורה איז מסורה און א שאד די צייט.
מיין קליינער תם האט מיר צוריקגעפרעגט, איך פארשטיי נישט מען מאכט דאך נאר אכט טעג? זאג איך אים גוט געזאגט דער תירוץ ווערט שוין געברענגט אינעם ריטב"א
מיין קליינע רשע האט מיר געפרעגט, זאג נאר טאטע אלעס ביז דא פארשטייסטו, נאר די ניינטע טאג חנוכה לאזט דיר נישט מנוחה? זאג איך אים פיין געפרעגט, ישראל אע"פ שחטא ישראל הוא, ביסטו א רעכטער איד! חלילה נישט ענטפערן, נאר צוריקפרעגן מיט א צווייטע פראגע.
מיין חכם ווידער האט אריין געפילפלט תירוצים ע"פ פשט רמז דרוש סוד אזאנס אז עס גערינען שווייס, און דער פנים זיינס האט געלאכטען.... און גיי פארשטיי פארוואס ער הייסט נאך דער חכם.

בנוגע וואס מיר משפחת פרענקלין פיהרן זיך "זה חנוכה" איז אזוי. מיר צינדען נישט קיין לעכט ווייל עס איז נישט קיין פלאטץ אויפן מנורה פאר ניין לעכטעלעך אבער מיר מאכן קידוש אויף דאנאטס אין די סוכה אפלו ווען ס'רענגט מיט א צוגעמאכטע שלאק. פרעגטס נישט קיין קשיות, דער בעלזער רב האט געזאגט ווער עס פרעגט איז אן אפיקורס.

בענדזשאמין איך האב אזוי געלאכט מיין גאנצע מנורה איז אראפגעפאלן, ניין הערליכע לעכט פארלאשען

צינדענדיג דעם ניינטן ליכטל איז מיר איינגעפאלן א גאר איינפאכע אבער שטארקע תירוץ אויף דעם באקאנטע ר' פרחיה'ס קושיא, (אגב, ביי אונזער קרייז האט מען גערופן 'פרחיה' פרעכיע, זקני חסידים וואס געדענקן נאך דעם פריערדיגן מיטעלן אלטער רעבע, געבן איבער אז דאס איז נוטריקון 'פרעג יא' צו ווייזן א חביבות פאר ר' פרעכיע וואס האט אויפגעפלאכטן די אידישע געמיינדע מיט זיינע הערליכע קושיות ואיבעיות.) מיר ווייסן דאך אז פורים איז געווען די גזרה מפני שנהנו מסעודתו של אותו רשע, אבער חנוכה איז געווען פארקערט, אליפורנו האט נהנה געווען מסעודתו של אותה צדיקה וואס האט אים מעלה געווען צו די הויכע ספערן און מפריש געווען תרומה פון אים, ממילא פאר א זכר צו דעם גרויסן נס אז ס'איז געווען ממש ונהפוך היא, מאכט מען נאך א טאג לזכר קדשה.

אן אנדערע טעם האב איך געהערט בשם ר' אבימלך דער חצרונער רב, אז מפני שינוי וסת שהוא תחילת חולי מעיים כמבואר בחז"ל הוסיפו יום אחד מדעתם כדי להוציא מלבם של צדיקים רפש וטיט, און מ'האט געמאכט אן אסמכתא דערצו, והיה ביום התשיעי 'והכינו' את אשר יביאו. ודפח"ח.

הערטס א פחד'יגע מעשה. מיין שוואגער, גראדע א כולל יונגערמאן א שטיקל בן תורה נאכדערצו, ער האלט זיך אבער א גאנצער אויפגעקלערטער, ער זאגט כסדר נאך פון מאמענט און ווייסעך וואס נאך, צרות האמיר מיט׳ן. היינט ביים סעודת זה חנוכה האט ער ווי זיין שטייגער פארפירט און געהאקט אויפן טיש אז יעדער ווייסט אז די גאנצע קשיא הייבט זיך נישט אן ווייל די ניין טעג חנוכה האבן זיך אליין אנטוויקלט במשך הדורות עפעס האט ער גאשאסן פענסי ווערטער עוואלאשען מיט נאך פערל ווערטער. ער האט זיך געטענהט אז לויטן מהר"ל איז דער נס נישט געווען קיין נס איך גלייב נישט אז ער האט אליין פארשטאנען וואס ער זאגט. מיין יונגל האט אים אונטערגעשטופט שומרים קארטלעך איינס נאכן צווייטן סאיז געווען א פחד נורא.


אפדעיט: מה עשה הקב"ה. ער האט ב"ה אלעס צוריקגעצויגן. איך וועל נישט אריינגיין אין די פרטים וואס האט זיך אפגעשפילט אינצווישן. וישמעו רחוקים וייראו.

מיימון האט געשריבן:הערטס א פחד'יגע מעשה. מיין שוואגער, גראדע א כולל יונגערמאן א שטיקל בן תורה נאכדערצו, ער האלט זיך אבער א גאנצער אויפגעקלערטער, ער זאגט כסדר נאך פון מאמענט און ווייסעך וואס נאך, צרות האמיר מיט׳ן. היינט ביים סעודת זה חנוכה האט ער ווי זיין שטייגער פארפירט און געהאקט אויפן טיש אז יעדער ווייסט אז די גאנצע קשיא הייבט זיך נישט אן ווייל די ניין טעג חנוכה האבן זיך אליין אנטוויקלט במשך הדורות עפעס האט ער גאשאסן פענסי ווערטער עוואלאשען מיט נאך פערל ווערטער. ער האט זיך געטענהט אז לויטן מהר"ל איז דער נס נישט געווען קיין נס איך גלייב נישט אז ער האט אליין פארשטאנען וואס ער זאגט. מיין יונגל האט אים אונטערגעשטופט שומרים קארטלעך איינס נאכן צווייטן סאיז געווען א פחד נורא.


אפדעיט: מה עשה הקב"ה. ער האט ב"ה אלעס צוריקגעצויגן. איך וועל נישט אריינגיין אין די פרטים וואס האט זיך אפגעשפילט אינצווישן. וישמעו רחוקים וייראו.

סאו, מיימון איז דער קאווע שטיבל שוואגער פון אייוועלט...

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:תן לחכם ויחכם עוד.

ער האט געקענט אראפ ברענגן די משנה אין עבודה זרה און די גמרא דערויף, אבער דאס וואלט שוין געשמעקט פון סקאלארשיפ, און יענער שרייבער ווייסט נישט דערפון

וואס איז די באדייט פון נס חנוכה? אז מ'האט באנייט דעם בית המקדש, (דער רבי רבי הערש מיילך זי''ע שרייבט אין זיינע עסייען אויף זאת חנוכה, אז דער חנוכת הבית פונעם צווייטן בית המקדש וואס איז געפראוועט געווארן אין גלארייכע טעג פון שרייבערישער עזרא מיט גרויס פאראדע, אינעם תשרי מאנאט, איז נישט געווען קיין ווירקליכער חנוכת הבית, ווארום דאס אידיש פאלק איז נאך געווען אונטערגעווארפן אונטער די קעניגרייכן פון איראן און פון אינדיע. דער ווירקליכער חנוכת הבית פונעם צווייטן בית המקדש איז ערשט געווען מיט צוויי הונדרעט יאר שפעטער ביים נס חנוכה, וואס דאן האבן די העלדישע מאטירער, די אומפארגעסליכע מכבייער אונז גענצליך באפרייט פונעם יאך פון נישט היימישע קעניגרייכן, און אונז גלייכצייטיג פארוואנדלט פאר א זעלבסטשטענדיג פאלק מיט אונטערנאצינאלע אנערקענונג, יהודה האט דאן באקומען איר אייגענע אטונאמיע. זאת חנוכה! דאס איז דער ריכטיגער חנוכת הבית! ענדיגט רבי הערש מיילך צו זיינע פערל רייד) קומט דאך אויס אז חנוכה איז די פארקערטע פון די ניין טעג, וואס דאן איז געווען דער חורבן פונעם בית המקדש. דערפאר פירן זיך די מסורבלים בבשר הקודש אין חנוכה, זיך צו פאשן דעם גוף מיט שטאקעס פלייש פון אלערליי סארטן, מתקן צו זיין די ניין טעג אין וועלכע ס'איז פארבאטן זיך צו פלעגן דעם גוף מיט פלייש. קומט דאך אויס אז חנוכה איז גאר ניין טעג, קעגן די ניין טריבע טעג אין אב, אין וועלכע ס'איז פארבאטן צו עסן פלייש.

בענדזשאמין פרענקלין האט געשריבן:בנוגע וואס מיר משפחת פרענקלין פיהרן זיך "זה חנוכה" איז אזוי. מיר צינדען נישט קיין לעכט ווייל עס איז נישט קיין פלאטץ אויפן מנורה פאר ניין לעכטעלעך אבער מיר מאכן קידוש אויף דאנאטס אין די סוכה אפלו ווען ס'רענגט מיט א צוגעמאכטע שלאק. פרעגטס נישט קיין קשיות, דער בעלזער רב האט געזאגט ווער עס פרעגט איז אן אפיקורס.

נאך א מזל כ'באלאנג נישט צו משפחת פרענקלין, כ'קען מיך נישט פארשטעלן צו זיצן אין די סוכה אין פראסטיגע חנוכה קעלטן, נאר פון עס ליינען גייט אדורך א קעלט אין מיינע ביינער, כ'גיי שוין אנהייצן מיין אויטא אויפן העכסטן

גראדע האב איך נעכטן געהערט א ווארט וואס זאגט אז דאס ניינטע טאג איז טאקע אסאך העכער ווי די אכט טעג חנוכה.

והנה הביאור לפניכם:

די חשמונאים מיט אלע יודען האבן אנגעקומען אין בית המקדש וכו' וכו'
ביז זיי האבן געטראפן א קליינעם פך שמן וואס ס'איז גענוג געוועהן בלויז פאר איין טאג,
און ס'געדוירט נאך זיבן טעג ביז ס'וועט זיין בנמצא שמן טהור, איז געשעהן א נס און ס'האט געברענט אכט טעג.
כו"כ שיטות פארהאן וואס איז פונקט געוועהן די נס אויב דער פך האט זיך איבער געפולט אדער די בזיכים אא"וו.

זאגט דער הייליגער ר' אברהם'לע סטריקעווער זיע"א:

דער אויבערשטער האט געקענט ממשיך זיין איבער-צו-פוהלן דאס פך-שמן אדער די בזיכי המנורה וכדו'
און ממשיך זיין מיט'ן נס השמן, אבער, ס'איז אנגעקומען דאס ניינטען טאג, און דער נס האט זיך געענדיגט,
דאס מיינט אז דער אויבעשטער האט מיט דעם מודיע געוועהן פאר די יודען:
"בני חביבי, נוח לי שמן זית זך מיגיעתכם, יתר על שמן של נס שלי".
און דאס איז אפילו א גרעסערע התגלות ווי דעם נס השמן אליינס.

עכד"ק ודפח"ח