זר זהב האט געשריבן:@געפילטע זאגסט איבער מיין פוינט. "מיט די צייט" קען אלעס ווערן אויטענטישע אידיש. און מיט די צייט קען אלעס ווערן גוי'איש. און איך רעד נישט פון "ערפינדען", די ספרים זאגן שוין אז דער גוי ערפינד פאר'ן איד, און ווי ס'שטייט אין חת"ס דאכט זיך אז דער גוי וואס בויעט די בריק וועט קומען בעטן זיין שכר פון ג-ט, וועט אים גט זאגן אז ער האט זיך אינזינען געהאט אפילו ער האט עס אין אמת'ן געבויעט פאר'ן איד.
יידל האט געשריבן:בעל עגלה, איר וועט זיין סורפרייזד, אבער מענדעלסאן איז געווען א שומר תורה ומצוות און וויזל איז געווען א תלמיד חכם. זיי האט געבאדערט די חינוך נישט די תורה ומצוותיה.
זר, נאכאמאל, דיין narrative פון אויטענטישקיט איז א נערעטיוו וועלכע די חתם סופר ותלמידיו האבן מחדש געווען. פארדעם האט עס בכלל נישט (אדער כמעט נישט)עקזעסטירט. און וואס האט צוזלאזטע מוזיק מיט נישט-אידישקייט. פארוואס איז יא צולאזט און נישט צולאזט א מעסטער בכלל?
berlbalaguleh האט געשריבן:נולד מאוחר האט געשריבן:איז די טענה דא אז סאיז בעצם נישטא אזא זאך ווי אויטענטישע אידשקייט, אדער סאיז שייך נאר פערצאפאל האט עס נישט קיינער?
ווען מיר זאלן ווען האבן א דאקאמענטרי פון תקופת מתן תורה וואלטן מיר נישט געהאט אויטענטישע אידשקייט?
ס'איז יא דא א דאקומענטערי פון תקופת מתן תורה. ס'הייסט די מאווי "טען קאמענדמענטס".
זר זהב האט געשריבן:יידל, דו פרעגסט ווער האט מחילט געווען וועכלע מוזיק איז מער אויטענטיש אידישלעך. לאמיר ארויסגיין קוקן. וועכע סארט איד טאנצט ביי זרעה חיה וקימא/יודי לה חסדו/אחד יחיד ומיוחד. און ווער נעמט זיך טאנצן ביי שמעלצער'ס ניגונים. דארט ליגט דער ענטפער
געפילטע פיש האט געשריבן:זר זהב האט געשריבן:יידל, דו פרעגסט ווער האט מחילט געווען וועכלע מוזיק איז מער אויטענטיש אידישלעך. לאמיר ארויסגיין קוקן. וועכע סארט איד טאנצט ביי זרעה חיה וקימא/יודי לה חסדו/אחד יחיד ומיוחד. און ווער נעמט זיך טאנצן ביי שמעלצער'ס ניגונים. דארט ליגט דער ענטפער
אויב דער שבח איד איז דיין מעסטער אויף אוטענטישער אידישקייט וואס איז דריי אהאלב טויזענט יאר אלט, ביזטו טאקע גערעכט.
געפילטע פיש האט געשריבן:די תורה קען מען טייטשען פארשידענע וועגן, אפשר טוסטו מיר א טובה, זיי מיר פונקטליך מסביר ווען מ'זאגט יא ואבדיל און ווען נישט, ווי לאנג דארף א זאך זיין אין באנוץ ס'זאל ווערן מותר, און וואס די נ"מ ציווישן די 2013 מאדעל קאר און די 2013 מאדעל גלעזער.
א דאנק.
געפילטע פיש האט געשריבן:ניין, אויב עפעס פארקערט, סאך מער צייט און מוח (און געלט) גייט אריין אין אויסוועלן א שיינע מאדעל קאר ווי אין גלעזער, וואס ביידע ווערן געמאכט דורך דעם זעלבען סטייליסט.
איך וויל אבער הערן א כלל. ווען יא ווען נישט,
לעיקוואד האט געשריבן:די דריטע זאל, זיך פילען היימיש און אריגענעל אין יידשקייט. מיין איך אז סאיז שווער מכחיש זיין אז על פי רוב איז דאס דא ביי "היימישע יודען" פיל מער ווי ביי מער מאדערנע סארטן. קען זיין דאס איז נישט מאער ווי געפילען, אבער איך מיין אז א שלום זכר אין א היימיש שטיבל האט פיל מער יודיש טעם ווי אין א מער מאדערנע פלאץ. ווי אויך א דאווענען, א אקדמות, א נשמת, וכו'. אבער דאס איז נאכנישט מחייב גארנישט, און קען זיין סאיז נאר מיין הרגל, דאך מיין איך שיש דברים בגו ויל"ע בסיבות לזה וכו'.
הוגה האט געשריבן:לעיקוואד האט געשריבן:די דריטע זאל, זיך פילען היימיש און אריגענעל אין יידשקייט. מיין איך אז סאיז שווער מכחיש זיין אז על פי רוב איז דאס דא ביי "היימישע יודען" פיל מער ווי ביי מער מאדערנע סארטן. קען זיין דאס איז נישט מאער ווי געפילען, אבער איך מיין אז א שלום זכר אין א היימיש שטיבל האט פיל מער יודיש טעם ווי אין א מער מאדערנע פלאץ. ווי אויך א דאווענען, א אקדמות, א נשמת, וכו'. אבער דאס איז נאכנישט מחייב גארנישט, און קען זיין סאיז נאר מיין הרגל, דאך מיין איך שיש דברים בגו ויל"ע בסיבות לזה וכו'.
געפיליש? יא. היימיש? קען זיין. מער אידיש טעם? יש לעיין (על טעם אין להתווכח). אבער "אטענטיש"? מאן דכר שמיה?
קיינער רעדט דא נישט וועגן חייובים, מען רעדט דא לגבי די אפט-גענוצטע פראזע פון "אטענטיש".
יידל האט געשריבן:לעיקוואד תנא ושייר. איך האב גערעדט פון אידישע השקפה (און דאס איז כולל א דגוש אויף געוויסע מצוות ווי לדוגמא הבדלה וצניעות ביי די סאטמערע, לימוד התורה ביי די ליטוואקעס. אבער פארשטייט זיך די מדובר איז אויך ביי שאר עניני השקפה ווי אויטענטישע צוגאנג צו חינוך, צו שלום בית וכו'. די מדובר לגבי מוזיק ולבוש איז נישט געווען מכוח קולטור נאר מכוח השקפה ודו"ק)
הוגה האט געשריבן:איך מיין אז די עולם מאכט דא א גרויסע טעות. ווי יידל האט דא שיינערהייט ערווענט, איז נישט שייך צו מגדיר זיין עפעס וואס טוישט זיך מיט די צייטן אלץ אטענטיש.
איינגעמיירעט האט געשריבן:קודם דארף מען האבען די הרגשה פון וועלען זיין דעם אויבערשטערס און די תורהס א מענטש דערנאך העסטו האבען ווייניגער שאלות
בדחן האט געשריבן:איך מיין אז איר פארשטייט און ווייסט אז ״צייט און מוח און געלט״. האט גארנישט מיט תורות הבדלה, דערפאר וואנדערט מיר וואס איר האט געמייט צו שרייבען אז עס גאר פארקערט.. און פארוואס איר דערמאנט עס.
הכלל, איך פארשטייט בכלל נישט אז זיך קליידען ווי דעם גוי און זיך פיצען ווי דעם גוי איז בניגוד צו תורות התבדלות און עס ברענגט א התקרבות, משא״כ דרייווען א לעצטע מאדעל קאר איז שוין נישט די זעלבע שטאפעל?
צוריק צו אייער ערשטע פראגע, איר פארשטייט טאקע נישט די חילוק פון זיך צוגלייכען היינט צוטאגס צו דעם סטייל פונעם גוי פון היינט צוטאגס, לעומת זיך צוגלייכען היינט צוטאגס צו דעם סטייל פינעם גוי פון צען יאר צוריק??
מאראנצןזאפט האט געשריבן:יידל, האסט אמאל געזען א בילד פון מענדלסאן? ער זעט דיך אויס ווי א וויליאמסבורגער איד?
און דאס וואס דו שרייבסט אז מ'פלעגט אמאל גריסן יעדע פרוי איז שווער צו גלייבן, ס'איז נישט אויסגעהאלטן מדינא דגמ'.
איינגעמיירעט האט געשריבן:דאס גאנצע שמועס און צוחושעניש קומט פון נישט קוקען אויף די הויפט איידענטיטעט פון א איד די תורה,פון דארט פארמען אונז אויס אונזער איידענטיטעט,און נישט פון קיין שום אנדערע פלאץ.
יידל איך וואלט דער מייעץ געווען ארויסצונעמען א חומש דברים און לערנען לערן אביסעל נביא שופטים,שמואל,מלכים.
די אויבערשטער שרייט די ואבדיל אתכם נאכאמאל און נאכאמאל.
ווילסט לעבן ווי א גוי, ווילסט לעבן חיי הפקר גיי געזונטערהייט פליז לאז די תורה און יודישקייט צורוה.
בדחן האט געשריבן:מיט מיינע פליישיגע אויגן זע איך נישט אז מען זאל קענענן שטויסען די באל פאר נאך 30 40 יאר,
געפילטע פיש האט געשריבן:איינער האט געהעקט בדחן'ס אקאונט?
יידל האט געשריבן:עניוועי, צו ענטפערן דיין שאלה: היות דו ביזט דער וואס וויל עסטעבלישן אן אויטענטישן אידישקייט, ביזטו דער וואס דארף אראפלייגן דעם קאנסטענט און נישט נוצן דעם עקסטרעמען עקסטרעפאלאציע פון מיינע ווערטער צו אונטעררייסן מיין טענה.
יידל האט געשריבן:עקסטרעמען עקסטרעפאלאציע האב איך נישט געמיינט בודהיזם, נאר דיין טענה אז פון מיין טענה קומט אויס אז אידישקייט איז גארנישט.
ממרום שלח אש האט געשריבן:אבער, איך בין עומד על דעתי אז אידישקייט - פונקט סיי וועלכע אנדערע מענטשליך באשעפענע מושג, דארף און קען דעפענירט ווערן (ההדגשה ניתוספה על ידי - יידל)
יידל האט געשריבן:איינגעמיירעט האט געשריבן:דאס גאנצע שמועס און צוחושעניש קומט פון נישט קוקען אויף די הויפט איידענטיטעט פון א איד די תורה,פון דארט פארמען אונז אויס אונזער איידענטיטעט,און נישט פון קיין שום אנדערע פלאץ.
יידל איך וואלט דער מייעץ געווען ארויסצונעמען א חומש דברים און לערנען לערן אביסעל נביא שופטים,שמואל,מלכים.
די אויבערשטער שרייט די ואבדיל אתכם נאכאמאל און נאכאמאל.
ווילסט לעבן ווי א גוי, ווילסט לעבן חיי הפקר גיי געזונטערהייט פליז לאז די תורה און יודישקייט צורוה.
....טו מיר א טובה, די תורה און אידישקייט דארף נישט דו זאלסט זיך אננעמען פאר זיי באופן פון אד האמינום אטאקעס. תורה מונחת בקרן זוויות, וכל מי שרוצה ליטול יבוא ויטול, אן קיין רעקאמענדאציעס פון איינגעמיירעט.
יידל האט געשריבן:וואס הייסט "לאו דוקא"? דוקא ודוקא! מענדעלסאן (או ממשיכי דרכו) האט געוואלט גענוי דאס, א איד וועלכע קען לייענען און רעדן שפת המדינה, ער איז גענוג באהאווענט אין וועלטליכע ענינים זיך צו קענען פארשטיין מיט א גוי. דיין דעפעניציע פון "נאענטקייט מיט די גוי" איז פיל מער פארגעשריטן ווי מענדעלסאן'ס, מענדעלסאן וואלט זיך געפריידט ווען די אידן בימיו וואלטן געווען ווי די פרומסטע חסידים היינט.
יידל האט געשריבן:דאס הייסט אין אנדערע ווערטער, דער זעלבער אינגערמאן וועלכער קען זיך אויסדרוקן אויף משה מענדלסאן און נפתלי הירץ וויזל מיט א ברייטן, שוימיגן "ימח שמו וזכרו", פערסאניפירט - אין א זין - דעם אידיאלער איד וואס מענדלסאן און וויזל האבן געוואלט זען. איך האב שוין געשריבן דעם נקודה אפאר מאל דא אין קאווע שטיבל אז פון די צענדליגע זאכן וואס די משכילים האבן געוואלט איינפירן אין כלל ישראל, האבן זיי געווינען מיט כמעט אלעס. פון א ארגאניזירטער חינוך סיסטעם ביז בתי חינוך לבנות, פון ספרים אין אידיש ביז ספרים אין ענגליש,....