האדמו"ר בעל ברך משה מסאטמאר זצ"ל

וויליאמסבורגער האט געשריבן:שפילענדיג דריידל מיט אייניקלעך

קינדער פון חתנו רבי חיים יהושע

קאווע טרינקער האט געשריבן:

וויליאמסבורגער האט געשריבן:שפילענדיג דריידל מיט אייניקלעך

זיסע מיידלעך, א רחמנות וויזוי זיי קוקען היינט אויס.

דהיינו? איינער א מאמע און די צווייטע א כלה?
א רחמנות?

שרייבער האט געשריבן: אגב בנוגע [געבען א נאמען נאך איינער וואס איז] אוועק יונג מיין איך אז דער ברך משה פלעגט יא הייסן צוגעבן, נאר ביי א נאמען נאך אומגעקומענע ביי די קריג האט ער נישט געהייסן צוגעבן, און ווען מען האט געפרעגט צו ס'הייסט נישט איתרע מזליה, האט ער געזאגט די אלע אידן זענען אומגעקומען על קידוש ה' און פונקט ווי מען געט דעם נאמען ר' עקיבא וואס איז געווען מעשרה הרוגי מלכות די זעלבע מיט אלע וואס זענען אומגעקומען על קידוש ה'

נראה לי שזו ראיה לסתור, ווייל דער חתם סופר (שו"ת חתם סופר חלק אבן העזר סימן כה) שרייבט וז"ל, ונראה לי דגם רמ"א מודה דאין קורין שם על מי שלא היה סופו טוב, ומודה רמ"א דיש לכתוב 'עקיבה' בה"א בסוף ולא באל"ף אע"ג דכל רבי עקיבא בש"ס באל"ף בסוף, מ"מ מפני שסרקו בשרו במסרקות של ברזל, וזה נרמז באל"ף שיצאה נשמתו באחד (ברכות סא, ב) על כן כותבין ה"א בסוף שמרמז על שמחה הנרמז בסופי תיבות או'ר זרו'ע לצדי'ק ולישר'י ל'ב שמח'ה, כמו שגילה בחלום לרבינו יצחק אור זרוע, וכמו שכתב מהרש"ל, ולזה נתכווין נחלת שבעה (סימן מו) בשם עקיבה, עכ"ל.
זעהט מען אז טאקע וועגען דעם אז רבי עקיבא [אין די 120סטע יאר פון זיין לעבען] האט געהאט א מיאוסע סוף, האלט די חתם סופר אז מען זאל נישט געבען א נאמען נאך עם נאר מיט פארענדערען די לעצטע אות. והובאו דבריו בשו"ת אגרות משה.

איך האב געהערט א מוראדיגע סיפור פון איינער וואס איז געווען ממש דערביי.
איינמאל ביי א לחיים נאך שחרית האט מען דערציילט פארן רבי׳ן אז געלבמאן האט ארויסגעגעבן נאך א מושיען של ישראל, האט די רבי זיך אויסגעדריקט: פארוואס אזויפיל? פארוואס נישט איין אמת׳ע?
ודפח״ח, זי״ע.

איך פרעג פארוואס פינף בענדער ברך משה פארוואס נישט עפעס איין נארמאל ספר?
פרעג איך דען? נאר אזוי ווי ער האט געפרעגט פרעג איך, זי''ע ועכ''י זצוקללה''ה ומחה ה' וכו'

גאלד האט געשריבן:

איך אויך האט געשריבן:אלעס פיין און וואויל אבער עס נעמט נישט אוועק אלע זיינע דרשות של דופי און אלע זיינע אויסדרוקען כאחד הריקים.

אבער למעשה איז ער דאך נישט געווען קיין אחד הרקים ער האט זיך מייגע געווען אויף תורה כל ימיו, א ירא שמים מרבים מנעריו, עניו ושפל ברך, מסירות נפש פאר תורה ומצות מעודו, נו ווער זענען מיר צו דן זיין גרויסע צדיקים ואריות צוליב געוויסע אויסדרוקן, אויב יא קען מען פסלען דעם מנחת אלעזר, ר' ברוכל גארליצער, ר' משולם איגרא ועוד ועוד,

ווי קומט אריין ר' משולם איגרא אין די ליסטע?? די נתיבות האט זיך אויסגעדריקט "כהרשב"א ואולי כהרמב"ן" אויף עם. דאכט זיך מיר די חתם סופר האט געמאכט א ברכה שחלק מחכמתו ליראיו אויף עם. ווי קומט ער דא אריין?

ישמעאל הכהן האט געשריבן:איך פרעג פארוואס פינף בענדער ברך משה פארוואס נישט עפעס איין נארמאל ספר?
פרעג איך דען? נאר אזוי ווי ער האט געפרעגט פרעג איך, זי''ע ועכ''י זצוקללה''ה ומחה ה' וכו'

און איך פרעג פארוואס פארוואס אזויפיל דברי יואל'ס ? האסט עס נישט געקענט מאכן ווי יעדע נארמאלע ספר חחחחחחחחח לשון קארני נופל על לשון קארני אבל יש בזה אמת

אויבערלענדער חכם האט געשריבן:

גאלד האט געשריבן:

איך אויך האט געשריבן:אלעס פיין און וואויל אבער עס נעמט נישט אוועק אלע זיינע דרשות של דופי און אלע זיינע אויסדרוקען כאחד הריקים.

אבער למעשה איז ער דאך נישט געווען קיין אחד הרקים ער האט זיך מייגע געווען אויף תורה כל ימיו, א ירא שמים מרבים מנעריו, עניו ושפל ברך, מסירות נפש פאר תורה ומצות מעודו, נו ווער זענען מיר צו דן זיין גרויסע צדיקים ואריות צוליב געוויסע אויסדרוקן, אויב יא קען מען פסלען דעם מנחת אלעזר, ר' ברוכל גארליצער, ר' משולם איגרא ועוד ועוד,

ווי קומט אריין ר' משולם איגרא אין די ליסטע?? די נתיבות האט זיך אויסגעדריקט "כהרשב"א ואולי כהרמב"ן" אויף עם. דאכט זיך מיר די חתם סופר האט געמאכט א ברכה שחלק מחכמתו ליראיו אויף עם. ווי קומט ער דא אריין?

ס'איז ברייט באהאלטען, אבער ר' משולם איגרא איז געווען אזא מתנגד וואס אין בדומה לו.
אוודאי האט עס נישט מיט'ן ברך משה'ס אויסדרוקען קעגען זיין פערזענליכע שונאים. הרב משולם איגרא, כפי וואס מיר ווייסען, האט נאר געהאט אן עקרונות'דיגע חשבון. אבער אפילו איך האלט נישט ביים אויסשרייבען וואס מ'זאגט נאך פון איהם. אפילו אן עכטע אויבער חכם וואלט געהאט א פראבלעם.
טאקע מכוחו של אותו זקן, איז פרעשבורג געבליבען ריין פון חסידות ביז צום קריג. איך האב געהערט פון א פרעשבורגער איד אז הרב אונסדארפער פון מאנטריאל, וואס נאך אינדערהיים איז געווארען חסידיש, האט צוזאמענגעשטעלט א מנין אויף הקפות ליל שמ''ע. דער קהל האט גערופען פאליציי און פארמאכט די קלויז אויף אייביג פאר'ן זינד פון טאנצען ליל שמ''ע.

גם אנכי לא ידעתי בלתי היום. וואו איז באשריבען וועגען דעם? יעצט פארשטיי איז פארוואס מען האט אזוי מפליג בשבחו געווען פון רבי משולם איגרא!! אבער וואס האט דעס אהער? דער ברך משה איז נישט געווען קיין מתנגד.

איך האב עס נישט געזען באשריבען, נאר געהערט פון ירושלימ'ער אידען וואס האבען נישט קיין מורא.
דער מימרא וואס דו ברענגסט פונ'ם נתיבות איז געדרוקט אין הקדמה לספרא דצניעותא פון ר' חיים וואלאזהינער אויפ'ן גר''א. מ'דערציילט אז אין א שמועס צווישען הרב יעקב קמינצקי מיט'ן סאטמאר רב אין מיאמי, האט דער סאטמארער געפרעגט ר' יעקב'ן ''וואס האט ער געדארפט שרייבען אזא הפלגה? ער האט געקענט שרייבען אזוי ווי דער רבי ר' בער?''
האט ר' יעקב געזאגט ''איך האב געזען פון תלמידים פונ'ם צאנזער רב אזא אויסדרוק אויך''
''צאנזער רב!? צאנזער רב איז געווען א מלאך!''

א שיינע מעשה וואס איך קען דער מקור ראשון דערפון.

א חשוב'ער מגי"ש אין א באקאנטע ישיבה אין ירושלים, הרב ח"ק, האט דערציילט וואס איז געשען מיט אים זעלבסט אלס בחור. אז איינמאל איז ער געפארן קיין אייראפע אויף מקומות הקדושים, און אין א געוויסע שטאט איז געווען א מקוה. איז ער געגאנגען כאפן א טבילה. אריינגייענדיג אין בור, זעט ער אז - נישט מער און נישט ווייניגער - דער ברך משה איז אינעם בור המקוה. ער איז געכאפט געווארן אין שאק, דער גרעסטער אדמו"ר אין די וועלט זיצט אין בור אן קיין גבאים וכו', און פון שאק האט ער צוריקגעטרעטן, טראכטנדיג אז ס'איז נישט קיין כבוד אריינצוגיין אין בור ווען דער רבי איז אינעווייניג.

דער ברך משה האט דאס באמערקט, און האט זיך גלייך אנגערופן: בחור'ל, בחור'ל, וואס שעמסטו זיך? קענסט אריינגיין! צולייגנדיג מיט זיין טיפישער פשטות: דא בין איך נישט קיין רבי... און ווען דער בחור איז אריין אין מקוה, האט דער ברך גערעדט צו אים פרעגנדיג וויאזוי ער הייסט, וואו ער לערנט, פארוואס ער איז דא, וכו', ממש ווי א פשוט'ער איד.
אלעס כדי דער בחור זאל זיך נישט שפירן פארלוירן און אומבאקוועם!

דער בחור איז געווען מיין טאטנס חבר אין ישיבה, און האט עס אים דערציילט מיט התפעלות [אגב, לערנענדיג אין ארץ ישראל, איז מיר אויסגעקומען צו לערנען מיטן זון פונעם בעל העובדא. דערציילנדיג די מעשה, האט ער מיר געזאגט אז זיין טאטע האט אים דאס קיינמאל נישט דערציילט. האב איך אים געזאגט אז ער זאל פרעגן זיין טאטן צו ס'איז אמת. ער איז צוריקגעקומען זאגנדיג אז די מעשה איז ווירקליך געשען!].

שיינע מעשה. אבער די מעשה האט נישט געקענט זיין שפעטער פון די מ' יארן, יענע יארן איז ער נאך נישט געוועהן אזוי גרויס

חודש ניסן

א רגע ביי 8:23 זאגט ער לשנה הבא בירושלים 'הבנויה'? דאס אידאך א ריין ציוניסטישע המצאה!

יארצייט היינט

ליפא האט געשריבן:יארצייט היינט

היינט אויך

די ווידיאו קוקט אויס בערך אין תשס"ג, נאך געווען דעמאלס היבש אין די כלים, מען קען זעהן די פרישקייט ביים זינגען והיא שעמדה און ביי לשנה הבאה בירושלים, און ביי די אנדערע חלקים. בערך פון דעמאלס און ווייטער האט ער אנגעפאנגען צו ווערן שוואכער און ווייניגער צו רעדן.

נאצי דאקומענט פונעם ברך משה זצ''ל

קיינמאל געזען, יישר כוח פארן ברענגן.

צווישן די אויגן, נאז, האר וכו' שטייט אז mund האט ער געהאט א קליינע. וואס איז דאס?

מויל

יעדע זאל זיכן זיין זיידע


Sent from my iPhone using Tapatalk

יעצט וועט מען זיך שוין נישט דארפן ברעכן קאפ ווי אזוי וואלט אויסגעקוקט אן אפגעפארענע טייטלבוים..


Sent from my iPhone using Tapatalk

נעגעל וואסער האט געשריבן:צווישן די אויגן, נאז, האר וכו' שטייט אז mund האט ער געהאט א קליינע. וואס איז דאס?

חתם סופר האט געשריבן:מויל

די ירושה פון די קליין מויל איז נאכנישט פארטיילט געווארן פאר אלע קינדער.

דא קען מען זעען די ארגיניעלע דאקיומענטן:
m https://collections.arolsen-archives.or ... le/7261911 m

יאפ ווי ערווארטעט האבען די נארישע אייוועלטיסטן שוין געמעקט דעם בילד אוו אפילו דעם לינק. יעצט קען מען ווייטער שפינען וועלכע געבעקס די סאטמורים ווילן און דער רא''ט קען זיך צולאזן דאס פיסקל.

א איד נעבאך געפאנגן ביי די נאציס. אפגעגאלט און אנטבלויזט, הונגעריג און קראנק. פארלוירן א רעבעצן א צדיקות מיט 3 געלונגענע קינדער, פארלוירן זיין גאנצע געמיינדע, קומען דא א פאר פאסקודניאקעס, לופטיגע ניקים וואס געבן אין אלגעמיין גארנישט צו צום שטיבל, בלויז זייער טיפשות און שמאל-קעפיקייט - און טרייבן אקטאוועס פון אים... סארא שאנדע.

בלויז ווייל ער האט געהייסן טייטעלבוים און ער האט פיינט געהאט די ציונים מיט די בני יואל.

אינטערעסאנט אז דער לעגאנדארער סאטמאר האסער מרן ארי נוהם האט זיך נאך נישט באוויזן אויפן האריזאנט מיט זיינע קליגע קאמענטארן אויפן אנטדעקטען בילד. ער איז נאך ווארשיינליך פארנומען צו עסן בילקעס אין סקולען...פילייכט וועט ער דא באלד אריינקריכן....

קאך לעפל, וואס קאכסטו אזוי, מען מעג מאכן א ווערטל, און איך מיין חס וחלילה גארנישט פערזענליך, איך בין שטארק מעריץ דעם ברך משה זצ״ל און קוק אסאך אין זיין ספר על התורה, קיינער מיינט חס ושלום גארנישט אויף אים, עס איז נאר אונטערסאנט צו זעהן דעם עצי חיים׳ס זוהן אן בארד און פיאות און איך רעדט וועגן דעם עצם בילד בלי קשר כלל פארוואס ער איז צוגעקומען צו דעם און וואס ער איז דארט אדורך, מען דארף קענען מאכן א טיילונג


Sent from my iPhone using Tapatalk

פארוואס האט זיך נישט געהערט די זעלבע קול מחאה ביים ׳אנטדעקונג׳ פון די בילד פון דער בעלזער רב אן א בארד?

גראדע, זעי איך נישט די בזיון, און לכאורה דארף מען האלטען די בילדער למזכרת.

נאר דער אייזעל מיט א פיסק פון א ביב השופכין האט געמאכט א גאנצע טאראראם און ער איז געווען דער עעעעערשטעער צו רעדן דער סארט שטותים, און זיין אלע וויידלעך קענען זיך אדער אפשאקלען פון איהם, אדער ווערן אנגעשפריצט, וכדברי ר׳ סענדער המפורסמים.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

קאך_לעפל האט געשריבן:א איד נעבאך געפאנגן ביי די נאציס. אפגעגאלט און אנטבלויזט, הונגעריג און קראנק. פארלוירן א רעבעצן א צדיקות מיט 3 געלונגענע קינדער, פארלוירן זיין גאנצע געמיינדע, קומען דא א פאר פאסקודניאקעס, לופטיגע ניקים וואס געבן אין אלגעמיין גארנישט צו צום שטיבל, בלויז זייער טיפשות און שמאל-קעפיקייט - און טרייבן אקטאוועס פון אים... סארא שאנדע.

בלויז ווייל ער האט געהייסן טייטעלבוים און ער האט פיינט געהאט די ציונים מיט די בני יואל.

אינטערעסאנט אז דער לעגאנדארער סאטמאר האסער מרן ארי נוהם האט זיך נאך נישט באוויזן אויפן האריזאנט מיט זיינע קליגע קאמענטארן אויפן אנטדעקטען בילד. ער איז נאך ווארשיינליך פארנומען צו עסן בילקעס אין סקולען...פילייכט וועט ער דא באלד אריינקריכן....

צר לי עליך אחי.

קודם כל, לאמיר באסטן דיין באבל. כ'האלט ווי העניך האט געשריבן אין זיין אשכול. די בילד איז קודש קדשים, אזויווי דאס בילד פון דער קדוש ה' מבעלזא וואס איז געראטעוועט געווארן פון די נאצישע רשעים און ס'איז פאראייביגט געווארן דער חותם ה' מיטן בילד וואו ער גייט אן א בארד. כבר כתבנו אין יענעם טרויעריגן אשכול פון דעם פי האתון ממאנרא, אז לדעתי ליגט דעם צלם אלוקים דווקא אין אזא בילד. דאס ווייזט ווי א איד איז אריבער די ביטערע צרות עד הסוף, און איז פארט פארבליבן אן ערליכער איד (און אפילו אויב נישט, ווייזט עס אויפן ליידן צוליב זיין א טייל פונעם אידישן פאלק), און דא ליגט דער צלם אלוקים.

צו חוזק מאכן פונעם ברך באזירט אויף דעם בילד איז רשעות און געמיינהייט, נישט בעסער פון די מאה שערים'ניקעס וואס מאכן ליצנות פונעם ביטערן האלאקאוסט מיטן נאכשרייען סאלדאטן "נאציס", א נאמען וואס איז רעזערווירט פאר די דייטשע בעסטיאלן וואס האבן גע'שחט'ן די זיידעס פון די מאה שערימ'ניקעס און די איזראעלישע סאלדאטן ביינאנזאם.

דער בילד פונעם ברך דארף ברענגען טרערן אין די אויגן, און עס דארף אריינגעלייגט ווערן אין א ראם, צוזאמען מיט די בילדער פון אנדערע אידן וואס זענען אדורך דעם קריג און זענען געבליבן מאמינים בה' און האבן מיט איבערמענטשליכע כוחות איבערגעפלאנצט אידישקייט נאכן חורבן.



און בנוגע מיין שיינעם טיטל "לעגענדארער סאטמאר האסער", וואס ס'גייט מיך נישט אן וואס דו קלערסט, אבער אזויפיל קען איך דיר יא זאגן פשוט להניח את דעתך - אויב אזא זאך איז מעגליך - אז כ'האב גאנץ קנאפ מיטן ברך איינגעשטויסן, חוץ פון דעם וואס ער איז געווען אן איידעלע נשמה וואס וואלט נישט באדארפט ווערן רבי, און זיין רביסטעווע האט אים ליידער צוגרונד געלייגט. כ'האלט אז ער איז געווען זייער א געשמאקע איד, א פשטן און היבשער ענוותן, א יודע ספר און יודע וואס טוט זיך אויפן וועלט, אבער סאטמאר איז נישט געווען געאייגנט פאר אים.
מיין שנאה צום קרית יואלן צדיק איז נישט צוליב דעם וואס ער איז איינע פון די אדמור"י סאטמאר, נאר צוליב זיין מהות. ער איז ביי מיר פונקט אזא צדיק און ערליכער איד ווי זיין שוואגער פון שוואנצונעס, וואס האט טעראריזירט זיין אייגענע עולם גענוג לאנג ביז די מהפיכה האט אים געמאכט עטוואס מער איינרוען. ווידער, גארנישט מיט סאטמאר איינגעשטויסן.
דער הייליגער סאטמארער רב ר' יואליש, איז געווען אן אויסגעארבעטע איד, און טראץ זיינע שיטות מיט וואס רוב כלל ישראל איז נישט איינשטימיג, ווערט ער נישט אפגעפרעגט בשום קנה מידה, און כ'האלט פון אים עולם ומלואו.
אלזא, כ'זע נישט מיט וואס איך בין א סאטמאר האסער.
אויב דו האסט נישט די מעגליכקייט צו פאנאנדערטיילן צווישן די דריי אידן וואס האבן פארנומען דעם אדמורות שטעלע אין סאטמאר, איז עס דיין פראבלעם, נישט מיינע.



און אז כ'האב דיר שוין אויפן ליין, לאמיך דיר שטארק באדאנקען פאר דיינע אנאליזן איבערן ווייסע הויז, טראמפ, דעמאקראטן, א.א.וו. איך לייען עס תמידין כסדרן און איך האב באמת גאר שטארק הנאה דערפון, סיי פון דיין שפראך, סיי פון דיין אנאליז, און סיי פון דיינע מסקנות. כ'מאך נישט חוזק, נאר כ'מיין עס ערנסט. א גרויסן דאנק מעומק הלב.