שערוריית "תורה מסיני" מבית מדרשם של ישיבת חובבי תורה

פאריגע וואך האט אברהם גארדימער פובליצירט העכסט אנטאגעניסטיש ארטיקל בשייכות צו חובבי תורה וחכמיה, ביקורת המקרא ועוד. פונקט ווי די פריערדיגע ארטיקל וואס @יידל האט אויבן געלינקט, איז דער אויך אויף א מיסיע אונטער צו רייסן און נישט צו איבערווייזן.

איך האב געהאט א שטארקע אינטערעסע אין דער ארטיקל צוליב דעם וואס ער פארלייגט זיך שטארק אויף ראביי שמולי יאנקלאוויטש. איך קען אים נישט פערזענליך, און איך קען נישט מעיד זיין אויף זיין נאמנות און אפגעהיטנקייט בתורה ומצוות. אבער אויב קען מען אפמעסטן איינעם לויט זיינע כתבים, בין איך א שטארקע חסיד זיינער.

אין די ערשטע שטיקל באשולדיגט גארדימער ראביי שמולי יאנקלאוויטש, איינס פון די מערסטע influential רבנים אין אמעריקא לויט ניוזוויק, אז ער האלט אז מען דארף נישט קיין בנין בית המקדש השלישי.

Rabbi Shmuly Yanklowitz, who is a YCT graduate (probably its most famous one), International Rabbinic Fellowship (IRF) member, founder and president of Uri L’Tzedek, and is listed among “America’s Top Rabbis”, has argued elaborately against the notion of a future Binyan Beis Ha-Mikdash, explaining that a new Temple would be impractical and would thwart the progress made by Judaism in Golus.

Rabbi Yanklowitz further writes: The fantasy of returning to one centralized monolithic form of Judaism is not only wishful thinking. It’s also dismissive of two of the most important aspects of modern Jewish life: diversity and adaptability.

איך בין געווען שאקירט צו ליינען אזעלכע ווערטער! ווי אזוי דערוואגט זיך א איד, א ראביי נאך דערצו, אוועק צו מאכן די ביהמ"ק השלישי אויף וואס אידישע קינדער ווארטן שוין צוויי טויזנט יאר, און זאגן אז מיר דארפן עס נישט? זיך איך אויף די ארטיקל, איך ליין עס פון אנהייב ביזן ענדע, איין מאל און נאכאמאל, אבער איך זעה נישט אזא געדאנק בכלל, לא מינה ולא מקצתה. ער שרייבט זייער אינטערעסאנטע געדאנקן (וואס שטומען אגב גוט ע"פ קבלה וחסידות) אבער איך זעה נישט אז ער זאל שרייבן עפעס קעגן די ביהמ"ק השלישי. אדרבא, ס'זעהט מיר אויס אז ער איז גאר שטארק עקסייטעד דערויף. אפשר וואלט געווען א גוטע עצה ווען גארדימער ליינט ווען וואס יאנקלאוויטש האט קאמענטירט אויף זיין אייגענע ארטיקל.

I think the Rambam is very insightful that we must have the humility not to speculate what will be. We pray with the brilliant and inspiring liturgy the rabbis passed along to us but we remain in the dark as we yearn for a brighter future. We strengthen our resolve to live in the present and build a world worthy of Moshiach. The rest is in G-d's hands. Again, all I'm claiming is that the destruction ultimately led to important and crucial steps forward for the Jewish people and religion.

אבער פאר גארדימער אידאך נישט אינטערעסאנט דעם אמת.

דערנאך גייט גארדימער צום נעקסטע level מיטן טענה'ן אז יאנקלאוויטש איז א כופר צוליב דעם וואס ער גלייבט נישט בביאת המשיח.

Rabbi Yanklowitz’ denial of eschatological prophecies extends to the realm of belief in Moshiach. Rabbi Yanklowitz negates the concept of a real messiah and instead adopts the Reform/Conservative/Reconstructionist approach:

"We have made too many mistakes throughout history, thinking that the Messiah is a person or event. They are called Bar Kochva, Abulafia, Shabbatai Zvi, Jacob Frank, and certain Chassidic rebbes…At the end of the day, I would like to suggest that we are Moshiach-we are the ones we have been waiting for… Moshiach is the name of the value that we can do something that is truly magnificent."

[.....]

Whereas the traditional belief in Moshiach as a righteous and heroic person from the House of David who will lead our people out of Golus, complete Milchemes Amalek and oversee the rebuilding of the Beis Ha-Mikdash has been codified and expounded by the greatest of Talmudic authorities and has sustained countless generations of Jews throughout millenia of dispersion and persecution, with denial of the existence of a human Moshiach unanimously classified in Halacha as heretical belief.

דא בין איך שוין געווארן עכט שאקירט! זיין א כופר בביאת המשיח? דאס אידאך פון די י"ג עיקרים! אבער איך האב שוין נישט געטראסט גארדימער. איך האב אפגעליינט די ארטיקל, און וואונדער איבער וואונדער, נישטא קיין כפירה, נישטא קיין אפיקורסות. ווען איך שרייב ווען אפ די שטיקל אלץ א חסידישע מאמר, אדער אלץ א שטיקל שלה"ק וואלט איר זיך באלעקט די פינגער דערמיט. נו, מה נעשה אז ס'געשריבן געווארן דורך א ראביי וואס פארמאגט גראדע אויך א law degree, איז מקושר צו יח"ת, און קומט זיך נישט אויס מיט די RCA? ער ערקלערט דארט די טיפקייט פון אחכה לו בכל יום שיבא, ער איז מסביר וואס די גמרא פארציילט אז משיח האט געענטפערט ווען מ'האט אים געפרעגט ווען ער קומט, "היום", עיי"ש דברים מתוקים. אבער ער רעדט בכלל נישט איבער די נושא פון משיח אלץ א human being, וואס איז אן עקסטרע נושא פאר זיך.

דערנאך גייט גארדימער צום נעקסטע level, ער טענה'ט אז יאנקלאוויטש גלייבט נישט אין השגחה פרטית.

n fact, Rabbi Yanklowitz has also denied God’s Hashgacha P’ratis/Divine Providence in a classical sense, discarding the concept of God’s hands-on control of the universe in favor of a non-controlling, permeating spiritual force, writing that, "it is not necessarily the will of G-d that permeates all beings but holy energy and purpose".

עס קען זיך דאכטן פון דער איינע ליניע, אז יאנקלאוויטש איז א געהעריגע מאמין בעכו"ם. האב איך ווידער נאך געקוקט די ארטיקל, דאס מאל מוז איך אבער געבן גערעכט פאר גארדימער. נישט ווייל ס'איז אמת אז יאנקלאוויטש לייקענט טאקע השגחה פרטית, בכלל נישט! אפשר איז גארדימער פשוט נישט גענוג קלוג און געלערנט צו קענען פארשטיין אזעלכע ענינים.

יאנקלאוויטש האט געשריבן דער ארטיקל אינעם האפינגטאן פאוסט, און ער נוצט אסאך אקעדעמישע אויסדרוקן צוליב דעם וואס זיין אודיענס איז אן אינטעלעקטואלער, ממילא הייבט גארדימער בכלל נישט אן צו פארשטיין וואס דארט שטייט.

אינעם קורצע ארטיקל פרובירט יאנקלאוויטש צו ערקלערן ע"פ פנימיות, פארוואס מיר טארן נישט שעדיגן דאס ערד, און פארוואס מיר דארפן היטן אויף די וואוילזיין פון אנדערע בע"ח (כשיטת הרב קוק, ואולי גם הרמב"ם). גייט ער אריין און איז מסביר ווי אזוי גאט האט זיך מצמצם געווען און באשאפן די וועלט, וממילא דורך דעם קומט ער צו אז שעדיגן בע"ח איז שעדיגן גאט. דאס איז א נושא וואס ווערט ווידער שטארק מוסבר בספרי חסידות. שטעלט זיך אבער די קשיא, אויב איז אלעס גאט, הייסט אז גאט טוט אלעס שלעכטס וואס קומט פאר אויף דער וועלט? אויף דעם ארויף שרייבט ער די אויבן-דערמאנטע ליניע, פרובירנדיג מדחיק צו זיין און פארענטפערן א קושיא וואס די גרעסטע חכמי ישראל מוטשען זיך צו פארענטפערן. איך פארשטיי נישט אליינס די תירוץ, אבער עס האט זיכער גארנישט מיט פארלייקענען השגחה פרטית.

דערנאך נעמט עס גארדימער צום נעקסטע level, און ער פרובירט צו צייגן כאילו יאנקלאוויטש האלט אז ווען משיח וועט קומען וועלן די גוים לעבן מיט די אידן, זיי וועלן דינען ע"ז און די אידן וועלן דינען די בוכ"ע.

Rabbi Yanklowitz grossly misunderstands the rhetorical phraseology of the prophet Micha, thinking that Micha was advocating the practice of gentiles serving idols as part of a grand pluralistic religious vision:

“All the nations may walk in the name of their gods, but we will walk in the name of the Lord our G-d for ever and ever. (Micah 4: 2-5). Micah not only imagined but advocated for a messianic era, when everyone will walk in the name of their gods. This does not reduce the prophet’s commitment to the one G-d but he boldly continues to provide space for different relationships to that one G-d".

ווי אזוי גארדימער האט געקענט אזוי פאלש פארשטיין כאילו יאנקלאוויטש האלט אז די גוים וועלן דינען "idols" איז א מיסטעריע, ווען ער שרייבט קלאר ארויס אז "he boldly continues to provide space for different relationships to that one G-d", איז למעלה מהשגתי. כי כל העמים ילכו בשם אלהיהם, טייטשט ער (נישט בוכשטעבליך), אז א יעדער איינער וועט דינען די באשעפער לויט ווי ער פארשטייט גאט.

מ'דארף פארשטיין אז די הויפט נקודה אין דער ארטיקל איז נישט ע"ז און נישט ימות המשיח. יאנקלאוויטש רעקאמענדירט דא די פראגרעסיוו שיטה פון פלורליזם אין אידישקייט, קענען מקבל זיין און פארשטיין אז אנדערע האבן א רעכט צו פארשטיין אנדערש ווי מיר. ס'מעגליך אז מיר זענען גערעכט, ס'מעגליך אז זיי זענען גערעכט, לכאורה זענען ביידע גערעכט אין א געוויסע זין. אזוי ווי ער שרייבט ווייטער אינעם ארטיקל:

We must embrace our own human limitations and acknowledge that G-d and truth are far more complex than any one individual or faction can grasp alone.

ער נעמט דער נקודה א טריט ווייטער און ער פרובירט מיט דעם צו פארענטפערן די וואס זענען מסופק אין די origins פון די תורה (די ארגינעלע נושא האשכול). ער ציטירט הרב קוק:

There is denial that is like an affirmation of faith, and an affirmation of faith akin to denial. A person can affirm the doctrine of the Torah coming from “heaven,” but with the meaning of “heaven” so strange that nothing of true faith remains. And a person can deny Torah coming from “heaven” where the denial is based on what the person has absorbed of the meaning of “heaven” from people full of ludicrous thoughts. Such a person believes that the Torah comes from a source higher than that! Although that person may not have reached the point of truth, nonetheless this denial is to be considered akin to an affirmation of faith. “Torah from Heaven” is but an example for all affirmations of faith, regarding the relationship between their expression in language and their inner essence, the latter being the main desideratum of faith (Orot Ha’emunah, 25).

גארדימער גייט ווייטער אהן מיט זיין היציגע פעננע, ער רייסט אריין פערזענליך אין יאנקלאוויטש, די וואס קאנסידערן בכלל די ביקורת המקרא, אפאר אנדערע רבנים יוצאי יח"ת, און אלעס ארום חובבי תורה, לינקענדיג דערביי צו נאך אפאר העכסט אינטערעסאנטע ארטיקלן, איינס בנוגע ביקורת המקרא, און די שרייבער ברענגט בתוך דבריו רב קוק'ס מהלך אין רעקאנסיילען תורה מיט סייענס, עיי"ש.

איך האב מורא אז מענטשן וועלן מיינען אז איך בין פלוצלינג געווארן אן אפעלגעטיק פאר ראביי יאנקלאוויטש. איך וועל זיין honest אז איך גלייך שטארק זיינע ארטיקלן, זיי זענען איינס ביי איינס זייער thought provoking, לאגיש און העכסט פראגמאטיש. אבער נישט דאס איז מיין כוונה דא. איך קען נישט דולדן ווען מען רייסט איינעם/עפעס אונטער מיט פאלשקייט. ווילסט אויפווייזן אז זיין הסבר איז נישט ריכטיג, דאן זעץ דיך צום דעבאטע טישל. פארדריי נישט יענעמ'ס ווערטער, און נעם עס נישט ארויס פון קאנטעקסט.

בכלל האט גארדימער א געפערליכע vendetta אקעגן יח"ת. גוגל זיין נאמען וועט איר טרעפן אדער ארטיקלן וועגן קעז (ער איז אין די OU), אדער א שארפע ארטיקל אקעגן עפעס בשייכות צו יח"ת וחכמיה. ווען יאנקלאוויטש, פארבער, ווייס אדער לאפיטאן זאל ווען אפשרייבן און אפטייטשן א שטיקל עין יעקב אין די טיימס אוו איזראעל בלאג, וואלט גארדימער געפונען א וועג ארויסצודרינגען דערפון אז זיי זענען כופר בי"ג עיקרים.

עס קומט אים א גרויסע דאנק פארן צושטעלן אזוי פרייוויליג פארן פרומע ארטעדאקסישע עולם לינקס צו אזעלכע ארטיקלן מיט געוואלדיגע ראיונות. די זכות זאל אים ביישטיין.



.

@יאיר, איך פארשטיי זייער גוט די קריטיק אקעגן יח"ת וחכמיה בכלליות. למעשה זענען זיי זייער פראגרעסיוו און אפשר אביסל ahead of their time, און עס איז שווער פאר טראדיציאנאלע מענטשן צו אקצעפטירן ראדיקאלער טוישונגן. נאטורליך ברענגט עס אויף doubt און קריטיק. (though איך בין נישט זיכער אז גארדימער און די RCA זענען די וואס זאלן דיפענדן טראדיציע כמובן.) וואס רעגט מיר אויף איז ווען מען נוצט שטרויערנע-מאן ארגומענטן און סתם ליגנט.

אלעס וואס יאנקלאוויטש זאגט אין די ארטיקלן קען מען טרעפן מילה במילה אין פריערדיגע ספרים און ס'נישט קיין חדשות און אודאי נישט קיין כפירה. עס איז מעגליך אז יאנקלאוויטש האלט בעצם אז ס'נישט דא אזא זאך ווי משיח א געוויסע מאן א מלך וכו' נאר ענדערש א יעדער איינער האט א שטיקל משיח אין זיך. און דאס איז אן עקסטרע נושא אויב עס זענען דא מקורות'דיגע שיטות אזוי. אבער ער זאגט עס נישט כלל וכלל! ער זאגט יא אז א יעדער איינער האט א משיח אין זיך, אבער ער איז נישט שולל בכלל די ריכטיגע משיח. דא שטעקט גארדימער'ס בלאף!

לגבי די צווייטע נקודה, גארדימער שרייבט אז יאנקלאוויטש האלט אז בימות המשיח וועלן עובדי עבודה זרה, idol worshipers זיין אקצעפטבאר, דאס איז א ריכטיגע סילוף! יאנקלאוויטש זאגט אז אלע ביליפ'ס אין גאט ברוך הוא וועלן זיין אקצעפטבאר אבער נישט פעיגאניזם כמובן. זיין פוינט איז אז בימות המשיח וועט זיין די א. ג. מחול לצדיקים וואס וועט אריינעמען אין זיך אלע דאמיניאנס פון אידישקייט, פון נטורי קרתא ביז מזרחי, פארטנערשיפ און אפילו אולי קאנסערוויטיוו וכדומה, וכן גוי'אישע גלויבער בשם. מען קען זיך טענה'ן אויב ס'אמת, אבער צו insinuate'ן אז כאילו ער רעדט פון עבודה זרה אויך איז אן עוולה.

@געפילטע פיש, יאיר האט שוין געלייגט דיין לינק אויבן אויף דער בלאט.


.

@יאיר, כ'האב געליינט זיינע ווערטער מיט רואיג'קייט אפאר מאל, און איך מיין אז איך האב ארויס דעם ענין לאמיך נאך איין מאל פרובירן צו ערקלערן וואס איך פארשטיי, איינס אויף אמאל.

אין ספרי חסידות און לכאורה אין פריערדיגע ספרים אויך ווערט דערמאנט דאס ענין פון גאולה פרטית און אויך אז א יעדע מענטש האט אין זיך א ניצוץ פון נשמת משיח (what ever that means). די עבודה פון א יעדער איינער איז דאס ארויס צו ברענגן מן הכח אל הפועל דורך געוויסע מעשים און א געוויסע עבודה שאין כאן המקום להאריך אודותם. אין די ספרים איז אבער אויך משמע (שטייט בפירוש) אז ס'וועט זיין א עכטע פיזישע מלך המשיח, א עני רוכב על החמור מיט א קרוין, קאלירטע בעקישע וכו'. וואס וועט צוזאם נעמען אלע אידן (און אפשר גוים אויך).

די גאנצע ביאת המשיח וואס מיר ווייסן, אלע גאלדענע פרטים זענען דא צו מאכן אז אידן זאלן מצפה ומחכה זיין דערויף און האבן א דרייוו צו טון די אויבן-דערמאנטע עבודה. אויב וואלט נישט געווען קיין עכטע משיח וואלט מען די עבודה נישט געטון. אבער די עיקר איז אונזער עבודה און אונזערע הכנה, און נישט די אקטואלע ביאה פון משיח. ס'איז אזוי ווי די הבנה אין פעולת המצוות אז זיי זענען דא צו ברענגן דעם מענטש צו א געוויסע הכרה והבנה. איי וועסטו זאגן, אויב אזוי וועל איך אוועק נעמען די פעולה און נאר עוסק זיין אין די הכרה והבנה? די תירוץ איז אז אזוי ווי דו נעמסט אוועק די פעולת המצווה וועט שוין קיין הכרה והבנה נישט זיין. אבער קיינער קען דיך נישט זאגן אז די פעולות המצוות זענען וויכטיגער און די תכלית. די זעלבע איז בנוגע משיח וכנ"ל.

שטעלט זיך יעצט די שאלה אזוי, אויב איז קריעיטיד געווארן די גאנצע מושג המשיחי בכל פרטיה ודיקדוקיה נאר כדי עס זאל עקזיסטירן די צפייה לישועה, דאן אפשר וועט משיח קיינמאל למעשה נישט קומען? ווייל למעשה איינמאל וואס די צפייה קומט פאר אויפן גרויסן, און עס וועט אנגיין אפילו טריליאן יארן אויב משיח קומט נישט חלילה וחס, דאן דארף מען דאך נישט אז ער זאל למעשה קומען. ביי מצוות פעלט זיך עס אויס ווייל די כוונה והתבוננות קומט פאר בשעת ער טוט די פעולה. משא"כ פאר די צפייה למשיח און אלעס וואס עס ברענגט מיט מיט איר, פעלט ס"ה אויס א דמיון כאילו ער קומט.

יש לומר אז אזוי האלט ליבוביץ, ווייל אזוי איז משמע מדבריו כמה פעמים. אבער איך בין נישט זיכער אז ער האלט אזוי מחמת ב' סיבות. איינס, כמדומני אז ער שרייבט נישט אין ערגעץ ארויס ברחל בתך הקטנה אז עס גייט למעשה נישט זיין א פיזישע משיח, ער זאגט ס"ה אז די צפייה איז די עיקר מכוון. צווייטענס, לגבי פעולות המצוות מיינעך אז ער איז געווען עקסטרעם בעד אז די פעולה איז די עיקר, און דאס שטימט נאר אויב האלט ער אז משיח גייט קומען למעשה, וכנ"ל.

היוצא לנו מכל זה. עס איז לכו"ע זיכער פארהאן אן עבודה פון צפייה לישועה וואס גאט וויל פון אונז, און צוליב דעם האבן מיר אונזערע קריעיטעד אימעדזש איבער משיח. די שאלה איז נאר אויב סוכ"ס וועט למעשה זיין א פיזישע משיח איין טאג אדער נישט. ליבוביץ האלט לכאורה אז נישט, אבער ס'נישט קלאר. יאנקלאוויטש רעדט בכלל נישט פון די צווייטע טייל פון די משיח כללי, ער רעדט נאר פון די משיח פרטי. ווי אזוי קענסטו זאגן אז ווייל ער רעדט איבער די משיח פרטי צוליב דעם איז א ראיה אז ער האלט נישט פון משיח כללי? אסאך ספה"ק רעדן פון משיח פרטי און זיי האלטן קלאר אויך פון די משיח כללי.

(למעשה, איז דער מהלך אז די מושג "ביאת משיח" איז א קאלעקטיווע awakening פון די גאנצע וועלט, א yearning פאר געטליכקייט מער פארשטענדליך ווי די פיזישע ביאת משיח. וואס איז די גרויסע שמחה וגדולה אז עפעס א הייליגע איד קומט צו פארן אויף אן אייזל, און באגיסט אונז מיט הייליגע וואסער וואס מאכט אונז הייליג און קלוג? אבער אויב מיינט עס אז די גאנצע וועלט ארבייט זיך אליינס אויס צו עפעס א העכערע פארשטאנד, א הייליגע עקזיסטענץ דאס אידאך געוואלדיג!)

בנוגע די צווייטע נקודה, וואו זעסטו אז יאנקלאוויטש האלט אז די גוים וועלן ווייטער דינען ע"ז? אדרבא ער זאגט קלאר אז אלע וועלן דינען "אונזער" גאט. כי כל העמים ילכו איש בשם אלהיו מיינט אז אלע גוים און אידן וועלן ווערן ספיריטואל און ערליך, און אלע וועלן דינען גאט לויט זייער הבנה אין אים. געוויסע וועלן דינען די מאנאטעאיסטישע גאט, טייל וועלן דינען די פאנטעאיסטישע, און טייל די פאנענטעאיסטישע גאט. אין layman's term איז פשט אזוי: די עמים וועלן דינען די גאט פון יוזל, מוכאמאד, בודהא, שומרונים, שבתי צבי און שפינאזע, בשעת די אידן וועלן דינען די גאט פון אשכנז, ספרד, עדות המזרח, חסידים, בעלי מוסר, והחוקרים. ס'אלץ די זעלבע איינציגע גאט, ס'איז נאר אנדערע הבנות אין גאט מיט אנדערע בחינות ועבודות. יאנקלאוויטש שרייבט דאך קלאר אזוי אין זיין ארטיקל.

Micah not only imagined but advocated for a messianic era, when everyone will “walk in the name of their gods.” This does not reduce the prophet’s commitment to the one G-d but he boldly continues to provide space for different relationships to that one G-d.

באמת האלט איך אז לכאורה האלטן יאנקלאוויטש וחבריו מער לינקס ווי זיי שרייבן ארויס בפירוש, און ס'זייער מעגליך אז זיי זענען גערעכט פון געוויסע אספעקן. אבער מיין טענה צו גארדימער איז געווען אז ער לייגט אריין אין זייער ווערטער זאכן וואס זיי האבן קיינמאל נישט געשריבן. זיינע ארטיקלן צייגן אז ער האט דא an axe to grind, מלא נגיעות.

קופערניקוס האט געשריבן: (איך אליין זאג עפרא לפומיה אויף אזא דיעה שלא כך קיבלנו, איך זאג נאר וואס יענער זאגט)

@קופערניקוס, דארפסט נישט צולייגן דער דיסקלעימער, ס'איז זעלבסט פארשטענדליך אז דו קענסט עס נוצן אלץ א תירוץ - אין א פאל אז מען אטאקירט דיך פארן שרייבן אזעלכע זאכן - אפילו אויב האסטו עס נישט געשריבן.

אחד העם האט געשריבן:עס שמעקט נישט אביסעל פון שיטת הומעניזעם?

@אחד העם, שיטת הומעניזעם האט גראדע א גאר געשמאקע גערוך!

****************************************

בנוגע די מדובר דא צו עס איז צייט אז די "היימישע" געמיינדע זאל אדרעסירן די נושאים בתורה ויהדות וואס זענען אמאל געווען פארעכענט אלץ TABOO וויל איך אויך צולייגן מיין דעה. אמאל ווען עס איז געווען ווייניגער עקסעס צו די וועלט בכלליות און בפרט צו נאלעדזש האט געמאכט סענס צו פארדעקן די נושאים און נישט רעדן דערפון. די ראציאנאל דערפון איז געווען אז רוב רובו פונעם עולם איז סייווי נישט EXPOSED צו עס, און די פאר חכמים זענען קלוג גענוג צו קענען אליינס אויסגעפונען א וועג צו קענען באפרידיגן זייערע שאלות. (אזוי ווי עס איז נאכגעברענגט געווארן בשם די סאטמארער רב בנוגע לימוד המורה.) עס וואלט נישט געהאט קיין פשט צו איינשטעלן די אמונה פון די 99 פראצענט איגנארענט צוליב די איין פראצענט חכמים, וואס רוב פון זיי האבן זיך אליינס אן עצה געגעבן.

למעשה ווערט די וועלט מער און מער אפן, און אינפארמאציע ווערט אקסעסיבל צו א יעדע שמויגער LIKE IT OR NOT. א בחור'ל פאלט איין מאל בטעות אריין אין וויקיפידיע, איין לינק פירט צו נאך א לינק, שם תהא קברתו! עס איז נישט דא דארט קיין חכמה, עס איז נישט דא קיין הבחנה בין שקר לאמת, אבער עס איז דא דארט גענוג צו עפענען די קאפ. איך בין אליינס נאך נישט איבערצייגט אז "היינט" איז שוין די טאג וואס די "היימישע" געמיינדע זאל מאכן די גרויסע טויש און אנהייבן צו אדרעסירן די TABOO נושאים, אדער אפשר וועט זיך עס ערשט אויספעלן צו טון אין יאר 2031. איין זאך איז זיכער, ס'צייט פאר אן HONEST EVALUATION, עס איז צייט צו פרעגן די שאלה און דן זיין און אנערקענען אז די תורה איז טאקע מונח בקרן זוית, אבער די אינפארמאציע איז אויפן בימה, אויף די בילבאורדס אין טיימס סקווער, און ביי א יעדעם איינעם אין בוזעם טאש. דער תירוץ אז "נאר אפאר טראכטערס דארפן הסברים אויף די בריאה" וכדומה איז שוין נישט גילטיג.

די זעלבע האלט איך בנוגע די שאלה פון EDUCATION ביים היימישע עולם. מען קען נישט שעלטערן די קלוגע פון אינפארמאציע און עקספאוזשער צום וועלט אבער מען דארף זיי נישט שעלטערן ווייל זיי זענען קלוג! די פראבלעם איז אז מען קען שוין נישט שעלטערן די "נער'ישע" עולם, פאר זיי דארף מען עפענען די וועג און זיי ווייזן די ריכטיגע וועג צו נאלעדזש, און די גוטע פענסטער צום וועלט. הנלענ"ד כתבתי, והוא רחום יכפר.



.

אחד העם האט געשריבן:הוגה כפארשטיי נישט וואס די ביסט עפעס אזוי סענסעטיוו, גראדע בין איך א שטארקע שטיצער פון"הומניזם דתי", כבין נאר נייגעריג צו זיין שיטה האט א שייכות צו הומעניזם אדער ער נעמט עס פון א ספריטואלער פערספעקטיוו, פארשטייסט?? ווער נישט אזוי פארלוירען ווען א קשיא קוקט נישט אויס צו זיין לפי רוחך , קודם מאך קלאר וואס יענער פרעגט און נאכדעם אטאקיר

@אחד העם, ס'נאר געווען א ווערטל, גארנישט געמיינט, ואתכם הסליחה. בנוגע דיין שאלה, ס'מעגליך אז ליבוביץ איז געווען א יומעניסט מעגליך אז נישט, זיינע שיטות זענען זיכער נישט געווען באזירט דערויף. איך פארשטיי אבער נישט דיין שאלה בכלל, ווי קומט דער הבנה אין ביאת משיח צו יומעניזם? ליין מיין הסבר אינעם תגובה באלד נאך דיין שאלה.

קופערניקוס האט געשריבן: מען האט גע'אפפערט פארן גר"א, א מלאך אזוי ווי פארן בית יוסף אבער ער האט געזאגט ,"נאו טענקס" ווייל ער וויל אליין ארבעטן און פארשטיין אן קיין מלאך (פארשטייט זיך אז מיר דארפן ווען זאגן אז די "מלאך" איז נישט א גייסט מיט ווייסע פליגל נאר אזא סארט מעדיטאציע און אינערליכע פארשטאנד, אבער מען רעדט דאך.... )

ס'נישט דא אויבן א גרויסע אפיס בילדינג מיט cubicles פאר א יעדע מלאך, און ווען די באשעפער וויל שוקן א מלאך דייעלט ער זיין עקסטענטשען און לאזט אים א מעסעדזש, ס'נישט אזוי. נאר ווען די באשעפער שוקט איינעם א גוטע זאך דאס איז א מלאך. ווען ער שוקט איינעם א רפואה מיינט עס אז ער האט געשוקט מלאך רפאל, ווען דער מענטש באקומט א בשורה טובה האט אים גאט געשוקט אליהו הנביא. די זעלבע מיט דעם. די בית יוסף האט געלערנט מיט א מלאך מיינט נישט אז א יעדע נאכט איז ער געזעצן פארשפארט מיט א מענטש מיט א לאנגע ווייסע בארד און ווייסע קליידער און געלערנט צו די שיין פון א לעכט. עס מיינט אז ער האט עס פארשטאנען בלי קושי, א מתנה פון גאט. משא"כ די גר"א האט זיך יא געוואלט מתעמל זיין און לערנען.

יאיר האט געשריבן:ווען יאנקלאוויטש וואלט נישט געזאגט די ווערטער we are the ones we have been waiting for, וואלט מען נאך אפשר געקענט בדוחק גדול אריינלערנען אז ער פארלייקנט נישט דעם פיזישן משיח, אבער היות ער שרייבט די ווערטער, מיינט דאך עס קלאר אז די גאנצע השתוקקות וואס מיר האבן שוין צוויי טויזנט יאר איז בלויז פאר אונז אליין, אנו ולא אחר.

איך האב דאס שוין פריער פארענטפערט:

הוגה האט געשריבן:די גאנצע ביאת המשיח וואס מיר ווייסן, אלע גאלדענע פרטים זענען דא צו מאכן אז אידן זאלן מצפה ומחכה זיין דערויף און האבן א דרייוו צו טון די אויבן-דערמאנטע עבודה. אויב וואלט נישט געווען קיין עכטע משיח וואלט מען די עבודה נישט געטון. אבער די עיקר איז אונזער עבודה און אונזערע הכנה, און נישט די אקטואלע ביאה פון משיח.

יאיר האט געשריבן:בנוגע עבודה זרה: אויב די קריסטן וועלן ווייטער דינען ישו און די הינדוס וועלן דינען זייערע אפגעטער בימות המשיח, מיינט דאס אז עס וועלן ווייטער זיין עבודה זרות. נישט קיין חילוק וויפיל לומדות'ן דו וועסט אריינלערנען אז באמת איז דאס דער זעלבער גאט, ווייל אויב אזוי, דארף עבודה זרה ווערן מותר, ס'איז דאך אלץ דער זעלבער גאט!

עס איז אבער נישט קיין idols/עבודה זרה, און עס איז א מעלה אז די גאנצע וועלט וועט גלייבן אין גאט, אפגעזעהן אין וועלכע פארם. והא ראי' די גמרא טוט זיך אויף אז מ'האט געשחט'ן די יצרא דע"ז טראץ דעם וואס אנדערע רעליגיעס זענען געהעריג געבליבן. ועוד, א איד מעג דאך ע"פ הלכה אריינגיין אין א נישט אידישע בית תפלה ווילאנג ס'געפונט זיך נישט דארט קיין ע"ז.


.

קופערניקוס האט געשריבן:ווי יאיר זאגט קען מען עס גאנץ פיין אריינלערנען אין די ווערטער פון רמב"ם אז ישו און מוחמד זענען נאר געקומען "להכין דרך למלך המשיח" דורך פארשפרייטן מאנאטאאיזם אין די וועלט.

הארט פארן זמן האט מיין חבר מיר געשוקט א קאפי פון א ספר. (כמדומה לי, ספר שפת אמת.) וזה לשונו:

טעם שזכה לוט להיות עם אברהם אבינו ע"ה וגם זה גופא שזכה לצאת ממנו דוד ומשיח נראה כי היה בזכות הרן אביו. ואף שלא היה מס"נ בשלמות ולכך נשרף, אעפ"כ שריפתו היה בכלל קידוש השם ונשרף בעבור השי"ת ואין הקב"ה מקפח שכר כל בריה ולכן זכה לכל זה.

א יעדער ווייסט אז הרן איז נישט געווען קיין מאמין בשם, ער איז געווען אן עובד ע"ז, די איינציגסטע סיבה פארוואס ער האט זיך געלאזט אריינווארפן אין פייער איז צוליב דעם וואס ער האט געוואלט די אטענטשאן וואס אברהם האט באקומען. דאך, צוליב דעם וואס מען האט אים פארברענט למען כבוד שמו יתברך, זכה שיצא ממנו משיח בן דוד. נו, אעכו"כ די וואס האבן יא געמיינט כבוד שמו יתברך נאר זיי האבן זיך טועה געווען, אז זייער עבודה איז חשוב ומקובל פי כמה. ניין?

אגב, ווי אזוי לערנט מען (אין אונזער חדר) פשוט פשט אינעם פסוק "כי כל העמים ילכו איש בשם אלהיו"?


.

יישר כח @זבולון פארן ארויפברענגן דער געוואלדיגע אשכול. אה, נאסטאלגיע.

קאווע טרינקער האט געשריבן:@הוגה, זייער שיין.

זאג, איר הייבט יעצט אן דורך צו טוהן דעם נושא? כ'האפ אז רב כ"ץ איז גערעכט, און איר וועט זיכער צוריקגעקומען...

@קאווע טרינקער, כ'האב שוין לאנג געענדיגט. הרב כץ איז געוואלדיג גערעכט.


.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:דאס איז וויכטיגער יסודות פון אונזער לעבען, און קיינער ׳מעג׳ נישט זאגען וואס ס׳פאלט איהם איין. אדער ריכטיג אדער נישט ריכטיג, אדער אויפגעוויזען אדער נישט. דא איז נישט קיין ענין פון ׳מעגען׳ און זאגען געדאנקען פון בויך ארויס.

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

פארוואס מעג מען נישט? אויב איינער האט א געוויסע הבנה אין אן ענין און ער גלייבט אז דאס איז דער אמת, פארוואס מעג ער עס נישט זאגן? זענען פארהאן חלקים אין די תורה וואס זענען אפגעשלאסן פאר געוויסע חלקים פון כלל ישראל?

ס׳זעט מיר אלץ אויס ווי זייערע ווערזיע פון שאלעשידעס תורה׳ס.

איך האב אויך אזוי געפילט בנוגע א מערהייט פון ביקורת המקרא.

אגב, איך האב פערזענליך פארברענגט מיט ר' זאב פארבער, ער קומט מיר פאר צו זיין א גאר ערנסטע מענטש. די זעלבע פיל איך בנוגע ישעיה ליבוביץ. איך וואלט דיר פארגעשלאגן אז דו זאלסט דיך באקענען מיט מענטשן איידער דו ביסט מחליט ווי לייכטזיניג זיי זענען.


.

תורה ואמונה זענען נישט קיין פיזיקס. חז"ל זאגן שוין כפטיש יפוצץ סלע. אפילו ביי עקרי אמונה זענען דא אזויפיל שיטות און הבנות. יא, איינער פארשטייט עס איין וועג און דער אנדערע פארשטייט עס אנדערש. דו ווילסט גיין מיט די טיפיקל טראדישאנעל מהלך וואס מ'האט דיר געלערנט אין חדר? גוד פאר יו. יענער "מעג" אבער ווייטער גיין מיט די מהלך וואס קומט אים אויס צו זיין ריכטיג אן דעם וואס מ'זאל אים איינטיילן אז ער איז לייכטזיניג.

אפשר קענסטו עלאבירירן אויף וואס דו באזירסט דיין נעגאטיווע דזשאדזשמענט אויף פראפעסער ליבוביץ?


.