רבי ברוך ממונקאטש

איסר האטלקי האט געשריבן:ער קומט אראפ מארגן אי"ה צו די שמחת החתונה בבית בנו כ"ק אדמו"ר ממונקאטש שליט"א.

(אויב לאזט אים דער זון נישט אריין צום חתונה זאל מען אלארמירן ליפא, ביים קומענדיגן שני וחמישי וועט ער קעיר נעמען דערפון...).

יהודי פשוט האט געשריבן:ארי נוהם: איך ווייס נישט צו די ווייסט אבער ביי די מלחמה זענען געוועהן נאך אסאך וואס האבן מכ׳לומר׳שט איינגעזעהן אז זייערע פריערדיגע השקפות זענען נישט געוועהן קיין גוטע, צווישן זיי זענען געוועהן אזעלכע וואס האבן איין געזעהן אז די גאנצע אידישקייט איז נישט גערעכט און זיי האבן נאך די מלחמה אפגעלאזט תורה און מצוות, פאר מיר זאגט דאס גארנישט, אפשר פאר דיר יא, אויב די רעכענסט דיך מיט די השקפות וואס מען האט אוועק געווארן נאך די מלחמה, דעמאלטס ווארף אוועק די גאנצע אידישקייט און פטור א געשעפט.
חוץ פון דעם ביסטו א שטיקל עם הארץ אז דע ווייסט בכלל נישט אז ר׳ ברוכ׳ל ז״ל האט הישט געטוישט קיין שום השקפות דורך אויס די מלחמה ער האט געהאט די זעלבע השקפה פארדעם ווי נאכדעם, נאר איין חילוק אז דורך אויס די מלחמה האט ער געזעהן וויפיל געלט די ציונים ימ״ש האבן גע׳לקח׳נט וואס מען וואלט געקענט מיט דעם ראטעוועהן נאך טויזענטער אידן, אזוי ווי ער האט אליינס מעיד געוועהן.
לגבי טייכטאל, א מורא׳דיגע חכמה צו ברענגען איינס פון הונדערטער תלמידים פון הגה״ק בעל מנחת אלעזר מ׳מונקאטש, פארוואס רעדסטו נישט פון די אנדערע הונדערטע וואס זענען געבליבן געטריי צום בוכ״ע און צו די ריינע אמונה????

תנחום האט געשריבן:@מירער בחור
ס'איז א פשוטע זאך, מונקאטשער רב האט נישט געהאט קיין פראבלעם מיט שלש שבועות מ'זעהט נישט קיין איין ווארט וועגן ש"ש און זיינע בריוון אין תיקון עולם, ער האט נאר געהאט א פראבלעם מיט די פרייע לעבן און דאס איז שוין נישט גילטיג היינט

ריכטיג האט געשריבן:ארי נוהם, איך זעה נישט פארוואס די בראנדסדארפער טענה איז נעריש, און פארוואס ער מיט ר' ברוכל זענען מחייב את כולם. לענ"ד קען מען פונקט אזוי זאגן פארקערט, פארן קריג זענען זייערע מיינונגען געווען אביעקטיוו, די צרות פונעם קריג האט זיי געמאכט האבן נגיעות.

בן אדם האט געשריבן:יעדער מענטש האט אייביג צרות, דאס מיינט אז ער איז פיל מיט נגיעלעך. און פון דער יוגנט, וואס עלטער מ'ווערט קומט אלץ צו פארשידענע צרות, דאס מיינט אז א מענטש האט נישט קיין נארמאלע דיעה, ווייל ער איז אייביג אינספארירט פון צרות?

ריכטיג האט געשריבן:נניח, אבער דא האט ער דאך ביידע מיינונגען געזאגט עפ"י תורה, איז וויאזוי ווייסטו - יהודי פשוט (ווערטער שפיל, איך מיין נישט דירעקט דיר) וואס איז נישט דער גרעסטער למדן - וועלעכע מיינונג איז די אמת'ע דעת תורה אביעקטיווערהייט, און וועלעכע איז מיט נגיעות?

יהודי פשוט האט געשריבן:דאס וויל איך שוין נישט אויס זאגן...

סקרן האט געשריבן:מרבותך האסטו זיך געלערנט שעלטן אויך אפשר זענען יענע רבי'ס נישט באגלייבט?

יהודי פשוט האט געשריבן:ואני הקטן אומר אז די דעה וואס איז די מערסטע אביעקטיוו איז די דעה וואס שטימט די מערסטע מיט א חסידי'שע רבי

יהודי פשוט האט געשריבן:

סקרן האט געשריבן:מרבותך האסטו זיך געלערנט שעלטן אויך אפשר זענען יענע רבי'ס נישט באגלייבט?

מען זאגט נאך א ווארט פון ר׳ משה׳לע וויזניצ׳ער אויפן פסוק ויאמינו בשם ובמשה עבדו, ווי ווייסט מען אויב איינער האט אמונה אין בוכ״ע, מען קוקט צו ער גלייבט אין משה עבדו

יהודי פשוט האט געשריבן:ווען ער האט מחבר געוועהן בינת נבונים איז ער שוין נישט געוועהן קיין רבי

יהודי פשוט האט געשריבן:עס איז יעצט ערשינען א פרישע ספר פון ר׳ ברוכ׳ל ז״ל

יהודי פשוט האט געשריבן:עס איז יעצט ערשינען א פרישע ספר פון ר׳ ברוכ׳ל ז״ל

יהודי פשוט האט געשריבן:איך בין כמעט זיכער אז די האסט א טעות אבער איך וועל מברר זיין

יהודי פשוט האט געשריבן:דעם תנובות ברוך האב איך, איך מיין אז דער ספר פון וואס די רעדסט איז בינת נבונים וואס קוקט אויס די זעלבע ווי דאס

סקרן האט געשריבן:ארויפגעברענגט לכבוד די יארצייט היינט

שרייבער האט געשריבן:דאס אז ער האט געזאגט פארקערט ווי בעלז האט אים זיכער נישט אראפגעברענגט, איך מיין וואס איז געווען די רילעישאן פון מונקאטש מיט בעלז?
ווען ער בלייבט אין וומסב"ג וואלט ער אויסגעקוקט ווי קלז"ב, קיינער האט נישט געקענט איינפאקן סאטמאר ווייל קיינער האט נישט געהאט אזעלכע טעראריסטן ווי זיי

ארי נוהם האט געשריבן:כווייס נישט פארוואס, אבער ר' ברוך'ל געט מיר די טשילס...
אין א גוטע וועג.


צווישן אלע ארגומענטען, האב איך ווייניג וואס געפונען מזאל זיך מתייחס זיין צום פאלגענדען פונקט: ר' ברוך'ל וואלט זיכער געווען א וועלטס רבי אויב די צווייטע וועלט מלחמה וואלט נישט אויסגעבראכען. די האלעקאוסט האט אים צושאסען פיזיש און גייסטיש, און וויפיל ער זאל נאר האבן געליינט און גענאשט און זיך אויפגעקלערט נאך בעפאר די קריג - כפי השמועה, וואלט ער ווייטער געצויגען די מונקאטשע חסידות נאר אן די מנחת אלעזר'ס ווילד-קנאישע שטריכן. סוף דבר וואלט ער אוועק אלץ צדיק יסוד עולם, גאר א מתנגד צום מדינה הציונות און אפילו די אגודה, און שלום על ישראל.

מה עשה הקב"ה? צוגעשיקט א חורבן, וואס האט חרוב געמאכט זיין אלטע השקפה, און אים אויפגעקלערט און געמאכט אז ער זאל גענצליך טוישען זיין מיינד סעט. די תוצאה איז געווען פאטאל, מ'האט אים צוגרינד געלייגט, צוגענומען די רביסטעווע, זיין זון דער היינטיגער רבי איז געווען צוקריגט מיט עם, און ער איז פארבליבען מיט זיין בינת נבונים.


אבער סגעווען נאך אזא פארשוין ביים קריג, געהייסן האט ער הרב טייכטאל, און אויך ער איז געווען א תלמיד פונעם מנחת אלעזר מיט אלע שיטות. ביים קריג האט ער געזען די בראך פון זיינע אמאליגע שיטות, און טאקע זענדיג די טויט פאר די אויגען האט ער געטוישט זיין מיינונג און עס נאך באוויזען צו פובליצירען אין א ספר מיטן נאמען אם הבנים שמחה. ער איז גע'הרג'עט געווארן ביים קריג, אבער זיינע קינדער האבן איבערגעלעבט.

ער האט געהאט מזל צו שטארבן ביים קריג, אזוי האבן זיינע אייניקלעך - צווישן זיי דער שארפער קנאי ר' מאיר בראנדסדארפער פון די עדה - עם געקענט פושט ולובש צורה זיין. מיטן שטענדיגען נארישן טענה פון מקען נישט דן זיין א איד בשעת צרה, האט מען פארטושט די מוחות און ער האט נישט געמיזט פארשווארצט ווערן לעולמי עד, נאר בלייבן א היימישער אפילו ווען ר' ברוך'ל איז געווארן א שייגעץ פארן טוישן דעה.


וכאן הבן שואל, פארוואס פאלט קיינעם נישט איין, אז ר' ברוך'ל והרב טייכטאל מחייבים את כולם? אפשר טאקע ווייל זיי זענען געקומען פון די שארפסטע קנאות און זיך אפגעשאקלט דערפון ביים קריג, איז עס א סימן אז זייער צווייטער דעה איז מער ריכטיג? אנשטאט זיי פארענטפערן, דארפען מיר זיך פארענטפערן.

יהודי פשוט האט געשריבן:ארי נוהם: איך ווייס נישט צו די ווייסט אבער ביי די מלחמה זענען געוועהן נאך אסאך וואס האבן מכ׳לומר׳שט איינגעזעהן אז זייערע פריערדיגע השקפות זענען נישט געוועהן קיין גוטע, צווישן זיי זענען געוועהן אזעלכע וואס האבן איין געזעהן אז די גאנצע אידישקייט איז נישט גערעכט און זיי האבן נאך די מלחמה אפגעלאזט תורה און מצוות, פאר מיר זאגט דאס גארנישט, אפשר פאר דיר יא, אויב די רעכענסט דיך מיט די השקפות וואס מען האט אוועק געווארן נאך די מלחמה, דעמאלטס ווארף אוועק די גאנצע אידישקייט און פטור א געשעפט.
חוץ פון דעם ביסטו א שטיקל עם הארץ אז דע ווייסט בכלל נישט אז ר׳ ברוכ׳ל ז״ל האט הישט געטוישט קיין שום השקפות דורך אויס די מלחמה ער האט געהאט די זעלבע השקפה פארדעם ווי נאכדעם, נאר איין חילוק אז דורך אויס די מלחמה האט ער געזעהן וויפיל געלט די ציונים ימ״ש האבן גע׳לקח׳נט וואס מען וואלט געקענט מיט דעם ראטעוועהן נאך טויזענטער אידן, אזוי ווי ער האט אליינס מעיד געוועהן.
לגבי טייכטאל, א מורא׳דיגע חכמה צו ברענגען איינס פון הונדערטער תלמידים פון הגה״ק בעל מנחת אלעזר מ׳מונקאטש, פארוואס רעדסטו נישט פון די אנדערע הונדערטע וואס זענען געבליבן געטריי צום בוכ״ע און צו די ריינע אמונה????

תנחום האט געשריבן:@מירער בחור
ס'איז א פשוטע זאך, מונקאטשער רב האט נישט געהאט קיין פראבלעם מיט שלש שבועות מ'זעהט נישט קיין איין ווארט וועגן ש"ש און זיינע בריוון אין תיקון עולם, ער האט נאר געהאט א פראבלעם מיט די פרייע לעבן און דאס איז שוין נישט גילטיג היינט

אישתישבי האט געשריבן:איז דא נאך וואס האלטען דער איסור פין שלש שבועות חוץ סאטמאר והגלילות?

קל וחומר האט געשריבן:חב"ד האט נישט מיט שלש שבועות.

זיי זענען זיך מתבסס אויף א רמב"ם

ברוך שפינוזה האט געשריבן:

יהודי פשוט האט געשריבן:ארי נוהם: איך ווייס נישט צו די ווייסט אבער ביי די מלחמה זענען געוועהן נאך אסאך וואס האבן מכ׳לומר׳שט איינגעזעהן אז זייערע פריערדיגע השקפות זענען נישט געוועהן קיין גוטע, צווישן זיי זענען געוועהן אזעלכע וואס האבן איין געזעהן אז די גאנצע אידישקייט איז נישט גערעכט און זיי האבן נאך די מלחמה אפגעלאזט תורה און מצוות, פאר מיר זאגט דאס גארנישט, אפשר פאר דיר יא, אויב די רעכענסט דיך מיט די השקפות וואס מען האט אוועק געווארן נאך די מלחמה, דעמאלטס ווארף אוועק די גאנצע אידישקייט און פטור א געשעפט.
חוץ פון דעם ביסטו א שטיקל עם הארץ אז דע ווייסט בכלל נישט אז ר׳ ברוכ׳ל ז״ל האט הישט געטוישט קיין שום השקפות דורך אויס די מלחמה ער האט געהאט די זעלבע השקפה פארדעם ווי נאכדעם, נאר איין חילוק אז דורך אויס די מלחמה האט ער געזעהן וויפיל געלט די ציונים ימ״ש האבן גע׳לקח׳נט וואס מען וואלט געקענט מיט דעם ראטעוועהן נאך טויזענטער אידן, אזוי ווי ער האט אליינס מעיד געוועהן.
לגבי טייכטאל, א מורא׳דיגע חכמה צו ברענגען איינס פון הונדערטער תלמידים פון הגה״ק בעל מנחת אלעזר מ׳מונקאטש, פארוואס רעדסטו נישט פון די אנדערע הונדערטע וואס זענען געבליבן געטריי צום בוכ״ע און צו די ריינע אמונה????

"די ריינע אמונה" איך ווייס נישט צו לאכן צי וויינען. על כל פנים, אויב דו האסט עס געמיינט ערנסט דארפסטו א גרויסן דאקטער.