קאווע שטיבל • קלאסישע מוזיק

א צעהן טויזנט קעפיגע קאפעליע זינגט די ענדע פון בעטהאווענ'ס ניינטע סימפאניע, אין "Alle Menschen werden Bruder" באקריגט א נייע באדייט.

-----------------------------

די ניינטע סימפאניע געזינגען און אידיש ביי Jewish People's Philharmonic Chorus.

ברידער!

װײסע, ברױנע, שװארצע, געלבע —
מישט די פארבן אױס צוזאמען!
אַלע מענטשן זײנען ברידער…
פון אײן טאַטן, פון אײן מאַמען!

אױך — אײן גאָט האָט זײ באַשאַפן,
און — אײן פאָטערלאַנד די װעלט —
אלע מענטשן זײנען ברידער,
דאָס איז אײנמאָל פעסטגעשטעלט!

אלע מענטשן זײנען ברידער,
שװארצע, װײסע, ברױנע, געלבע…
אַנדערש זײנען נאָר די פאַרבן,
די נאַטור איז — די זעלבע:

אומעטום דאָס זעלבע פּראַלן,
כ׳האָב עס טױזנט מאָל געהערט!
און פון זאָגן ביז צו טראָגן —
איז פון הימל ביז צו דר׳ערד!

אלע מענטשן זײנען ברידער:
געלבע, ברױנע, שװאַרצע, װײסע…
פעלקער, ראַסן און קלימאַטן —
ס׳איז אן אױסגעקלערטע מעשה.

אומעטום דער זעלבער מוסר,
אומעטום דאָס זעלבע לײַגן —
מיטן מױל דער גאנצער עולם,
די פּאָליטיקער מיט שװײַגן!

אלע מענטשן זײנען ברידער!
און — זײ שפּילן זיך אין פלישקעס,
די נשמות זײנען װערעמלעך —
אינעם טאַבעק פון די שישקעס...

(איבערגעזעצט דארוך יצחק לייביש פרץ ז''ל גענימען פון opensiddur)

נעכטן צוועלף אזייגער מיטאג האב איך אנגעצינדן WQXR, אויסצוהערן זייער פראגראם "Midday Mozart" וואו זיי טוען אויפשפילן יעדן טאג א שטיקל פון מאצארט, כמנהגי מידי פעם, ווי אנטוישט בין איך געווארן ווען אנשטאט אנפאנגען אום צוועלף אזייגער ווי יעדן טאג האבן זיי געענדיגט צוועלף אזייגער און איך בין געבליבן אן אנגעפאטשטער. שוין, וואס איז געווען איז א חסרון לא יוכל להמנות, אבער פטור בלי כלום אי אפשר, האב איך צאמגעשטעלט אן אויפשפילליסטע פון מיינע באליעבסטע שטיקלעך פון קלאסישע מוזיק, כאטש אביסל אנצופילן דעם שרעקליכן חלל וואס איז ליידער געשעהן יענעם טאג אין די עולמות העליונים און אין די גאנצע בריאה דורך זייער פאררעכענונג, הערט און האט הנאה, און האט אויך אינזין אז ס'זאל זיין א תיקון נורא ואיום שיתקבל לרחמים ולרצון לפני אדון כל, און ס'זאל ווערן א שמחה אין אלע עולמות. (דאס אויפשפילליסטע אויף גוגל דרייוו.)

נעכטן האב איך אנגעטראפן א הערליך שטיקל פון מאצארט, ס׳איז אן אריינפיר וואס ער האט געשריבן ביי די אכצן יאר פאר די איטאליענישע אפרע ״La finta giardiniera", (וואס ער האט שפעטער איבערגעזעצט אויף דייטש), צינדט דאס אן ביי די חנוכה לעכט און איר וועט זעהן אז די אור הגנוז איז שוין גארנישט אזוי גנוז, כי קרוב אליך הדבר מאוד..

m https://youtu.be/AR7BbDTkOJs m

ווי אויך האב איך עס ארויפגעלייגט אויף מיין אויבנדערמאנטע שפילליסטע אויף גוגל דרייוו. m https://drive.google.com/drive/folders/ ... sp=sharing m

לעצטנס האב איך אנטדעקט א הערליכע שפילליסטע פון איבער פיהר שעה פרייליכע קלאסישע מוזיק (ס׳דא נאך יוטובס מיט דעם און ענליכע טיטלען אבער נישט אלע זענען צו מיין טעם), אלס תמנע טוב מבעליו האב איך געפילט פאר וויכטיג דאס מיטצוטיילן.

ווי אויך האב איך מיך לעצטנס אנגעשטויסן אין א מאדנעם שטיקל מאצארט, עפעס א שטיקל אינמיטן הערט זיך ווי קלעזמער?!

אַז מע רעדט פון קלאַסיש און קלעזמער, איז כדאַי צו דערמאַנען צװיי אונגאַרישע גדולים אין קלאַסישע מוזיק װעלכע זענען באַקאַנט פאַרן בויען אויף פאָלק-מוזיק; פערענץ (פראַנץ) ליסט, [קורצלעך דערמאַנט אויבן אין דעם אשכול דורך נאטרוליסט], און אויף אַ גרעסערן פארנעם בעילאָ באָרטוק - Béla Bartók װעלכער איז אויך באַקאַנט פאַרן משלב זיין שיחות עופות ושרצים אין זיינע װערק

פון ליסט איז באַרימט די Hungarian Rhapsody No.2, m https://www.youtube.com/watch?v=goeOUTRy2es m , איינע פון מיינע באַליבסטע קלאַסישע שטיקלעך, אַ הערלעכע קאָמפּאָזיציע, יעדעס נאָט ממש אויסצוקושן... (הגם עכטע מבינים װעלן אפשר זאָגן אַז ס'מעגלעך נישט עכט אין די קלאַסישע קאַטעגאָריע...)

דאָ צו הערן פאַר די װאָס האָבן נישט יו-טוב, פיער װערסיעס: m https://en.wikipedia.org/wiki/Hungarian ... No._2#Form m

א זיסע קליפ ווי אזוי מאצארט, בעטהאווען, שאפען, און באך וואלטן געשפילט די וועטל באקאנטע ניגון Happy birthday to you.
און א געוויסע זין קען מען דערעהערן מער פון דעם קליינעם קליפ די חילוקים אין סטייל פון די אויבענדערמאנטע קאמפעזירערס, ווי פון א פאר שעה שיעורים אויף די נושא.

כ'זעה גאָרנישט, סע ליידיג...

כ'שטעל זעך פאָר אַז איר מיינט דאָס: m https://www.youtube.com/watch?v=S75gYhODS0M m
שיין אַראָפּגעלייגט, זייער טאַלאַנטפול! און גאַנץ אַקוראַט
מאָוצאַרט אָנגעטרינקען

---------------------
לכבוד פּורים: דער איז קאָמיש און אונטערהאַלטבאַר, רוקט אריין הוסן, טייפּרייטער אין די קאָמפּאָזיציע...
Rainer Hersch
m https://www.youtube.com/watch?v=BLXwpGCn2KQ m

א צוויי יעריג קינד ווערט עמאושינעל פון א שטיקל בעטהאווען און פארגייט אין א געוויין. m https://youtu.be/DHUnLY1_PvM m

איך ווייס נישט: איך ווער מער איבערגענומען פון א ווארעמען, לעבעדיגן, חסיד'ישן ניגון ווי פון בעטהאווען אדער די אנדערע דייטשע (ימ"ש) קאמפאוזערס...!

איך ווארט נאר אז דער פסוק און נביאות וואס בלעם האט געזאגט פאר בלק..."מה יעשה העם הזה לעמך באחרית הימים"... מיינט מען ליטעראללי. אדער איז עס כ'תולה קיללתו באחרים. אז בלעם האט איהם פאראויסגעזאגט (פאר בלק) וואס די דייטשן, ימ"ש וועללן טון צו די אידן. אדער מיינט עס אז אונז וועללן נאך דערלעבן א זיסע נקמה אין דעם דייטשן פאלק.

מיינע פאנטאזיעס לויפן זייער ווילד וואס איך וועלל אלץ טון פאר די דייטשן, (אפילו די גוטע) ימ"ש. ווען איך וועלל נאר האבן די געלעגנהייט...!
טעיק דהאט, שבת אחים...!

נאך אפאר ענינים איבער די נושא:

א. לעצטנס האב איך מיך אנגעשטויסן אין א געפערליך אונטערגעשעצטע קאמפאזיציע פון מאצארט, ס׳הייסט זעקס דייטשע טענץ, די קאטאלאג איז K. 509. ס׳איז שווער צו כאפן וואו איין טאנץ ענדיגט זיך און די צווייטע פאנגט זיך אן ווייל זיי פארן אריין איינס אינעם צווייטן, אנדערש ווי אלע אנדערע טענץ קאמפאזיציעס וואו ס׳דא א שטיקל הפסק צווישן איין טאנץ און דעם אנדערן. אנדערע האבן אנגעמערקט אז ס׳שווער צו טאנצן דערצו ווייל ס׳איז צו שנעל האב איך דא געטראפן א שטייטערע ווערסיע, אויף צו הערן קען די שנעלערע ווערסיע זיין מער געשמאק.

ב. לעצטנס האב איך באמערקט אז וויוואלדי׳ס שטערקסטע קאמפאזיציעס (פאר מיין טעיסט עכ״פ) זענען די violin concertos ווי אויך די string concertos.

ג. כ׳האב מיך אמאל אפגערעדט דא אויף בעטהאווען, לעצטנס אבער איז מיר אויסגעקומען אויסצוהערן זיין אכטע סימפאניע, וואס זאל איך זאגן, כ׳האב מיך קיינמאל נישט גע׳חלומ׳ט אז איך וועל אמאל פארגיסן טרערן אויף א שטיקל בעטהאווען... ס׳איז עפעס נישט נארמאל, בעיקר די ערשטע און דריטע שטיקלעך.

וואס נאך? שטראוס׳ שאץ וואלס איז אויך נישט אוועקצומאכן.

I not only love Mozart - I worship him! - Pyotr Tchaikovsky

הערליכע טיעפע תנועות פון פארטייצישע עגיפטן

m https://youtu.be/GI6dOS5ncFc m

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:נאך אפאר ענינים איבער די נושא:

א. לעצטנס האב איך מיך אנגעשטויסן אין א געפערליך אונטערגעשעצטע קאמפאזיציע פון מאצארט, ס׳הייסט זעקס דייטשע טענץ, די קאטאלאג איז K. 509. ס׳איז שווער צו כאפן וואו איין טאנץ ענדיגט זיך און די צווייטע פאנגט זיך אן ווייל זיי פארן אריין איינס אינעם צווייטן, אנדערש ווי אלע אנדערע טענץ קאמפאזיציעס וואו ס׳דא א שטיקל הפסק צווישן איין טאנץ און דעם אנדערן. אנדערע האבן אנגעמערקט אז ס׳שווער צו טאנצן דערצו ווייל ס׳איז צו שנעל האב איך דא געטראפן א שטייטערע ווערסיע, אויף צו הערן קען די שנעלערע ווערסיע זיין מער געשמאק.

ב. לעצטנס האב איך באמערקט אז וויוואלדי׳ס שטערקסטע קאמפאזיציעס (פאר מיין טעיסט עכ״פ) זענען די violin concertos ווי אויך די string concertos.

ג. כ׳האב מיך אמאל אפגערעדט דא אויף בעטהאווען, לעצטנס אבער איז מיר אויסגעקומען אויסצוהערן זיין אכטע סימפאניע, וואס זאל איך זאגן, כ׳האב מיך קיינמאל נישט גע׳חלומ׳ט אז איך וועל אמאל פארגיסן טרערן אויף א שטיקל בעטהאווען... ס׳איז עפעס נישט נארמאל, בעיקר די ערשטע און דריטע שטיקלעך.

וואס נאך? שטראוס׳ שאץ וואלס איז אויך נישט אוועקצומאכן.

I not only love Mozart - I worship him! - Pyotr Tchaikovsky

רביה"ק זי"ע: ווי איידער נתפעל צו ווערן פון א קאמפאזיציע פון מאצארט אדער בעיטהאווען וואלט איך ענדערש געוואלט אז זיי (די גרויסע קאמפאוזערס) זאללן אויפשטיין פון זייער קבר און שרייען און מוסר זאגן פאר זייערע פאלקס מענטשן וואס זיי האבן אלץ געטון אקעגן די אידן...!
דאס הערט מען נישט. מ'הערט נאר וואספארא קולטורעל און געבילדעט פאלק די דייטשן (ימ"ש) זענען... פון דעם פאקט אז זיי האבן ארויסגעגעבן נאציס און דאס גאנצע פאלק (אדער רוב רובו) איז מיטגעגאנגען מיט זיי. פון דעם רעדט מען נישט...! אדרבה. זיי זענען נאך געווארן מוסר זאגערס. זיי זאגן פאר די רעגירונג אין ארץ ישראל מוסר פאר באהאנדלען די אראבערס שלעכט. און מיט דעם בארעכטיגן זיי די נייע שנאת ישראל...!

והעולה על כולן. אז אונז נארישע אידעלעך גיי מיר מיט מיט זיי מיט כל'ערליי תירוצים מינים ממינים שונים...! שיטה. נטורי קרתא. קנאות. אנטי ציוניזם...!

מאצארט און בעטהאווען זענען געווען קיינע פילאזאפן אדער דעה-זאגער, זיי האבן פארפאסט שיינע מעלאדיעס און ליעדער און פאר זייערע מיינונגען האט זיי קיינער געפרעגט. פון די דייטשע פילאזאפן זענען דווקא געווען אזעלכע וואס האבן שוין מוסר געזאגט אין זייערע צייטן, פרידריך ניעטשע צ.ב. האט געשריבן איבער׳ן דייטשע הימנע דויטשלאנד איבער אלעס אז ״איך פארכט זיך אז דאס איז געווען די ענדע פון דייטשע פילאזאפיע״, און ווען זיין שוועסטער האט געהייראט אן אויסגערופענער אנטיסעמיט האט ער זיך אנטזאגט פון באטייליגן ביי די חתונה.

רביה"ק זי"ע: איך ווילל נישט פארדרייען די טעמע פונ'ם אשכול דא. אבער מיין טענה איז אז בשעת איך האב מיך פארעקלט פון דעם דייטשן פאלק האביך מיך אויך פארעקלט פון זייער קולטור.

איך ווייס נישט אויב דו האסט געזעהן די סצענע אין דעם וואונדערבארן פילם פון סטיווען ספיעלבערג, ..."שינדלער'ס ליסט"...! דארט איז דא א סצענע ווי די דייטשע נאציס, ימ"ש האלטן אינמיטן פארטרייבן די אידן פון קראקא אין געטא אריין מיט די גרעסטע אכזריות. מיט 4 פיסיגע הונט. און ס'טוטציך דארט א גרויס בילעריי. און אינמיטן דעם גאנצן טומל איז א נאצי אפיציר אדורכגעגאנגען אין א אידיש הויז. און ר'האט באמערקט א פיאנא. האט ער זיך נישט געקענט איינהאלטן און ר'האטציך אראפגעזעצט שפיעלן א שטיקל פון איינע פון באך'ס קאמפאזיציעס....!

די היינטיגע טאג איז געווען אביסל שווער פאר מיר, צוליב פראוואטע סיבה'ס.

מיין הויז איז ליידיג, און שוואך באלאכטן.
איך האב מיר ארויפגעזעצט אויף מיין בעטל.
אנגעצונדן דער פאלגענדע פידל-מוזיק.

  60 minutes with the sad violin

יוש, דאס האט מיר צעריסן אויף שטיקער!

עס איז אויסטערליש טיף, און טראגט מיר פערזענליך גאר ווייט.
דער מוזיק איז טאקע שטארק ווייטאגליך, אבער ווארפט דא דארט שטראלן פון האפן.



Sent from my SM-A125F using Tapatalk

טאקע שיין און הארציג, איז עס אגאנצע צייט די זעלבע ניגון? און פון ווי איז דע מקור? עס איז מיר באקאנט פון ערגעץ. כקען מיר נישט דערמאנן פון ווי

מקור? איך האב געזוכט בערך אזאלכע ווערטער , (פרובירנדיג טיפער אריינגיין אינעם מצב, כדי צו דערטאפן מיינע שפירונגען) און דאס ווינדערליך אנגעטראפן.

איך ווייס נישט אויב עס טוישט זיך ניגונים.
ווייל איך האב דאס געלאזט לויפן, און זיך פארזינקען אין מחשבות.

Sent from my SM-A125F using Tapatalk

ברוינשטיין האט געשריבן:די היינטיגע טאג איז געווען אביסל שווער פאר מיר, צוליב פראוואטע סיבה'ס.

מיין הויז איז ליידיג, און שוואך באלאכטן.
איך האב מיר ארויפגעזעצט אויף מיין בעטל.
אנגעצונדן דער פאלגענדע פידל-מוזיק.

  60 minutes with the sad violin

יוש, דאס האט מיר צעריסן אויף שטיקער!

עס איז אויסטערליש טיף, און טראגט מיר פערזענליך גאר ווייט.
דער מוזיק איז טאקע שטארק ווייטאגליך, אבער ווארפט דא דארט שטראלן פון האפן.



Sent from my SM-A125F using Tapatalk

ברוינשטיין: ווען איך האב א שווערע טאג צוליעב פריוואטע סיבות, אז די קאר סטארט,נישט. אדער ווילל נישט סטאפן ווען מ'הייסט איהר. אדער צוליעב פאבליק סיבות...חיים ולדר. דאמאלס גיי איך ארויף אויף קאווע שטיבל און האק אריין תגובות און אשכולות, וויפיהל ס'גייט אריין...!

berlbalaguleh האט געשריבן:

ברוינשטיין האט געשריבן:די היינטיגע טאג איז געווען אביסל שווער פאר מיר, צוליב פראוואטע סיבה'ס.

מיין הויז איז ליידיג, און שוואך באלאכטן.
איך האב מיר ארויפגעזעצט אויף מיין בעטל.
אנגעצונדן דער פאלגענדע פידל-מוזיק.

  60 minutes with the sad violin

יוש, דאס האט מיר צעריסן אויף שטיקער!

עס איז אויסטערליש טיף, און טראגט מיר פערזענליך גאר ווייט.
דער מוזיק איז טאקע שטארק ווייטאגליך, אבער ווארפט דא דארט שטראלן פון האפן.



Sent from my SM-A125F using Tapatalk

ברוינשטיין: ווען איך האב א שווערע טאג צוליעב פריוואטע סיבות, אז די קאר סטארט,נישט. אדער ווילל נישט סטאפן ווען מ'הייסט איהר. אדער צוליעב פאבליק סיבות...חיים ולדר. דאמאלס גיי איך ארויף אויף קאווע שטיבל און האק אריין תגובות און אשכולות, וויפיהל ס'גייט אריין...!

און די אנדערע טעג, וואס איז דעמאלטס די סיבה פון תגובות ואשכולות האקעריי?

נאר, שינוי וסת חולה מעיים...

ברוינשטיין האט געשריבן:די היינטיגע טאג איז געווען אביסל שווער פאר מיר, צוליב פראוואטע סיבה'ס.

מיין הויז איז ליידיג, און שוואך באלאכטן.
איך האב מיר ארויפגעזעצט אויף מיין בעטל.
אנגעצונדן דער פאלגענדע פידל-מוזיק.

  60 minutes with the sad violin

יוש, דאס האט מיר צעריסן אויף שטיקער!

עס איז אויסטערליש טיף, און טראגט מיר פערזענליך גאר ווייט.
דער מוזיק איז טאקע שטארק ווייטאגליך, אבער ווארפט דא דארט שטראלן פון האפן.



Sent from my SM-A125F using Tapatalk

Wow דאס איז גוט. ייש"כ.

כהאב עס איבער געהערט נעכטן מסתמא 20 מאל, סעהאט מיר אריינגעשלעפט אין עפעס א וועלט וואס איך האב פשוט נישט געוואלט ארויסגיין פון דארט, מיין פאון האט געקלינגן מעסעדזשעס זענען אריינגעקומען איך זיץ ווי פארגליווערט און היפנאטיזירט, איך זיץ אין מיין קאר מיט פארמאכטע אויגן און איך פיהל ווי איך שוועב הויעך אין די ליפטן און איך קוק אראפ אויף מיין לעבן פון טויזנט מייל אוועק, יוש איז דעיס גוט געווען.

Wow, הערליך. מיין הארץ איז צוגאנגען.

ברוינשטיין האט געשריבן:די היינטיגע טאג איז געווען אביסל שווער פאר מיר, צוליב פראוואטע סיבה'ס.

מיין הויז איז ליידיג, און שוואך באלאכטן.
איך האב מיר ארויפגעזעצט אויף מיין בעטל.
אנגעצונדן דער פאלגענדע פידל-מוזיק.

  60 minutes with the sad violin

יוש, דאס האט מיר צעריסן אויף שטיקער!

עס איז אויסטערליש טיף, און טראגט מיר פערזענליך גאר ווייט.
דער מוזיק איז טאקע שטארק ווייטאגליך, אבער ווארפט דא דארט שטראלן פון האפן.



Sent from my SM-A125F using Tapatalk

טאקע זייער ווארעם און הארציג,

א גרויסן שכח פארן צוברענגען,

צו זיך צו געבן א פרייליכן הייב אויף פונעם שווערן טאג,
ווען די ענדיגסט הערן דעם פידל, געב א הער אויס דעם פרייליכן קלאסישן ליד

m https://youtu.be/sf9CtbLGzgw m

צוויי שיינע שטיקלעך וואס איך האב אנגעטראפן
m https://youtu.be/zQ94Q4k3mZQ m

m https://youtu.be/VJoiHoQ3XhE m