קאווע שטיבל • קלאסישע מוזיק

איך בין לעצטנס געווארן א ליבהאבער פון קלאסישע מוזיק. די אנגענעמע נאטן און די שלוות הנפש וואס גיסט זיך ארויס דערפון נעמען מיר איבער ביז די טיפענישן פון מיין נשמה. און א גרויסע מעלה איז אז עס נעמט נישט אוועק דעם קאפ פון טון סיי וואס. איך קען וואשן די געשיר, ליינען א בוך, און שרייבן אויף קאווע שטיבל בשעת די זיסע מעלאדיעס פילן אן דעם שטוב. אזוי ווי איך בין נאך א רויער אין דעם פעלד, וויל איך בעטן אז אלע וואס האבן עפעס א קענטעניס דערין זאלן מיטטיילן מיט'ן עולם זייערע ידיעות און מיינונגען דערין, און אויב מעגליך ארויפשטעלן קליפס פון רייכע שטיקלעך.
איך וועל אנהייבן מיט איין שטיקל וואס איז גאר בארימט און איז פארבליבן אלס איינע פון די שענסטע אין דעם פעלד פון קלאסישע מוזיק. עס רופט זיך די פיר סעזאנען, און עס באשטייט פון פיר קאנצערטן אקעגן די פיר סעזאנען פונעם יאר, ווינטער, פרילינג, זומער, און הערבסט. און עס איז געווארן קאמפאזירט דורך דעם איטאליענישן קאמפאזירער אנטאניא וויוואלדי, וועלכער האט געלעבט מיט ארום דריי הונדערט יאר צוריק. פאלגנד איז א יו טוב קליפ דערפון.

ס'דא א קלאסיקל ראדיא סטאנציע אין ניו יארק

זר זהב האט געשריבן:ס'דא א קלאסיקל ראדיא סטאנציע אין ניו יארק

ס'ארבעט ביי מיין דענטיסט

די קלאסישע מוזיק ראדיא סטאנציע אין ניו יארק איז אויף 105.9 FM.
די בארימטע פון זיי זענען בעטהאווען מוצארט באך מענדלסאהן ליסט שובערט וויוואלדי הענדעל און נאך
וואגנער איז זייער בארימט נאר ארומגענומען מיט קאנטארווערסי פירענדיג אנטיסעמיטישע קאמפיינען און איז געווען א ליבלינג ביי די נאציס די איזראלישע פילהארמאניק האט אים דערפאר באקיאטירט

moti107 האט געשריבן:

זר זהב האט געשריבן:ס'דא א קלאסיקל ראדיא סטאנציע אין ניו יארק

ס'ארבעט ביי מיין דענטיסט

די עיקר וויל איך וויסן וועלכע סטאנציע ארבעט ביי טאמבל סאס'ס דענטיסט

יאיר האט געשריבן:איך בין לעצטנס געווארן א ליבהאבער פון קלאסישע מוזיק. די אנגענעמע נאטן און די שלוות הנפש וואס גיסט זיך ארויס דערפון נעמען מיר איבער ביז די טיפענישן פון מיין נשמה. און א גרויסע מעלה איז אז עס נעמט נישט אוועק דעם קאפ פון טון סיי וואס. איך קען וואשן די געשיר, ליינען א בוך, און שרייבן אויף קאווע שטיבל בשעת די זיסע מעלאדיעס פילן אן דעם שטוב.

כ'בין נישט קיין גרויסע קענער, אבער די שלוות הנפש איז נאר ביי געוויסע שטיקלעך, און ביטהאווען און מאטצארט זענען בעיקר פון די סארט, אבער ס'דא שטיקלעך וואס צושטורמען די נשמה אזש מ'קען אויף גארנישט קאנצעטרירן, נאר מ'ווערט איבערגענומען פון די מוזיק און ס'ברענגט ארויס פון די כלים.

כ'האב א שטיק צייט פראבירט צו ארבעטן צו מיין פאנדארא סטאנציע פון קלאסישע מוזיק, אבער כ'האב גארנישט געקענט טוהן, ביי יעדע צווייטע שטיקל האט זיך די גאנצע אפגעשטעלט, די גאנצע קאנצעטרירונג איז פארגאנגען, אקיצור ס'נישט געווען קיין תכלית.

א דאנק דיר, יאיר, פאר'ן עפענען אזא וויכטיגער אשכול.

די ערשטע מאהל איך האב בכלל געהערט די סארט מוזיק איז טאקע געווען ביים דענטיסט... אודה ואבוש אז איך האב עס נישט געקענט דערליידן, נאך א מזל אז דער חובת הלבבות האט נישט גענומען פאר א משל א קעסטל נאטן וואס האבן זיך אויסגעגאסן און געשאפן א סימפאני פון מאזארט, ווייל אט דאס איז עס געווען אין מיינע אויערן, א געמויזעכטס פון נאטן - פערטלעך, אכטלעך און זעכצנטלעך פאלן אראפ און פליעהן דראסטיש צוריק ארויף נאר צו קענען פאלן נאך נידריגער, קיינע זאצן קען מען נישט ערווארטן - פאראגראפן אפגערעדט.

איך בין שוין אבער פאראויס געקומען, איך שפיר שוין אז עס ליגט אין דעם אן אור גדול - מרחוק הויה נראה לי, איך האב אבער נאכנישט די כלים עס אויפצוכאפן און ריכטיג אפלערנען, אפשר קען איינער פון די מלומדים דפה געבן א שיעור כללי פאר מתחילים.

דא האב איך געברענגט א שטיקל פון ביעטהאובען וואס דאכציך אז דער עולם קען.

פטור בלא מאזארט און ביעטהאובען א"א, דא האט איהר פון BBC א הערליך שטיקל ארבעט, דאס לעבן פון מאזארט און דאס לעבן פון ביעהאובען געמישט מיט אסאך פון זייערע קאמפאזיציעס.

ATUB @יאיר ATUB , א גרויסן שכוח, איך בין זיך ממש מחיה מיט קלאסישע מוזיק, אפילו כ'בין נישט אזא מבין אין דעם, די עיקר געשמאק פון דעם איז טאקע ווען די הערסט אפאר מאהל און די קענסט עס שוין, ס'איז ממש א נחת, איך ווער פשוט פארחלומט..
דא איז דא א שטיקל פון יונתן בארהאמס באקאנט אלץ דעם אונגערישען טאנץ דעם פיפטען, כ'ווייס נישט אויב ס'געהערט דא, אבער ס'איז הערליך שיין און גרינג.
m http://www.youtube.com/watch?v=3X9LvC9WkkQ m

די doina סטיל פון מוזיק איז אויך גאנץ אינטערעסאנט.

m http://www.youtube.com/watch?v=XKCVUbxpHjM m

m http://en.wikipedia.org/wiki/Doina m

הערט דאס צו מיט פארמאכטע אויגן. איר קענט "דערהערן" דאס דביקות...

אין נוי יארק איז דא א קלאסישע מוזיק סטיישאן WQXR

איך הער כסדר צו דערצו ווייל איך גלייב אז דאס איז וואס אונזערע זיידעס פלעגן הערן.

איך צינד עס אויך אן פאר מיינע קינדער כדי זיי זאלן זיך פארעקלען פון די היינטיגע פאפ מוזיק.

דא האט איר פליקס מענדלסאהנס פידל קאנצ'ערטא א זייער הארציג שטיקל ,אן אייניקל פונעם בארימטן אידישן פיליזאף און פארזאגער פון די אידישע בערלינער השכלה באוועגונג, דער פאטער זיינער א זוהן פון משה מענדעלסאהן האט זיך געטויפט צו קריסטנום נישט דוקא ווייל ער האט געוואלט נאנט ווערן צו יוזל'ן נאר אזוי ווי אנדערע , היינריך היינע און נאך, האט מען אלטץ יוד נישט געקענט קריגן א קאריער
http://www.youtube.com/watch?v=o1dBg__wsuo
איך פערזענליך האב זייער ליב באך, צוליב איר קאמפליקאציע די עיקר ווען מ'הייבט בכלל ליב האבן קלאסישע מוזיק איז ווען מהערט עס מערערע מאל אזוי אז די תנועות זינגט זיך מיט אין מח בשעת'ן הערן.

די קליפ ארבעט נישט

צום באדויערען לאזט ער זיך נישט ארויפלייגן.

פונקט היינט, אן ארטיקל אויף דעם טעמע. ATUB @יאיר ATUB

m http://www.tabletmag.com/scroll/142253/ ... n-my-rabbi m

פון בעטהאווען איז א חוב קדוש צו הערן די 9 סימפאניעס. די 3טע, 6טע 7טע און 9טע זענען די סמאע מעכטיגסטע.
דערנאך זיינע 5 פיאנא קאנצערטאוס, און זיין ווייאלין קאנצעראטו.

פון מאצארט זיינען פאראן 40 סימפאניעס, נישט אזעלכע קונסט ווי בעטהאווען, אבער זייער שיין מער פון היידען סטייל און קאנסטרוקציע.

עס איז קלאר אז איידער מ'הערט עס נישט עטליכע מאל, און מ'קען עס געהעריג רעגיסטרירן אין קאפ וועט זיך עס הערן ווי סתם צעדרייטע משונה'דיקע קולות (פאר דעם וועלכער איז קיין מבין נישט).

90 פראצענט היימישע אידן אדער מער פארשטייען בכלל נישט דערצו, און מיינען נעבעך אז MBD און שוועקי זענען שיין.

ווער ס'פארשטייט מער און מער, הייבט אויך אן הערן מער קאמפאזיטארן, און הייבט אן דעקענען אויפ'ן "קאנדאקטאר" וואס ער צילט.

פון די סאמע גרעסטע קאנדוקטארן זיינע באוואוסט, הערבערט וואן KARAJAN, דניאל בארענבים, לעני בערנשטיין און נאך.

דא האט איר א ווידיא קליפ פון א פראפעסאר גיבענדיג א לעקטור איבער קלאסישע מוזיק און איר היסטאריע ס'איז זייער אינפארמאטיוו הערט אין האט הנאה
http://www.youtube.com/watch?v=FDvSvUmok4

נהורא, דיין לינק ארבעט נישט.
------

פידלער האט געשריבן:פונקט היינט, אן ארטיקל אויף דעם טעמע. @יאיר

http://www.tabletmag.com/scroll/142253/ ... n-my-rabbi

נאטרוליסט האט געשריבן:פון די סאמע גרעסטע קאנדוקטארן זיינע באוואוסט, הערבערט וואן KARAJAN, דניאל בארענבים, לעני בערנשטיין און נאך.

אינטערעסאנט, פונקט די וואך איז דא אן אינטערוויו אין המודיע'ס ענין מאגאזין מיט א רוסישער איד, א תלמיד און צוהעלפער פונעם וועלט-בארימטן קאנדאקטער בערענשטיין.

ער איז געבוירן מאחורי מסך הברזל, שפעטער אין ניו יארק ביים ארבעטען מיט בערענשטיין האט ער זיך באקענט מיט ר' יואל כהן, ווען ער האט זיך געגרייט צו פארן קיין לונדון אויף א קאנטעסט האט איהם ר' יואל מיטגעגעבן א טעיפ פונעם ליובאוויטש'ער רבי ז"ל, נאכ'ן דורכהארעווען דעם קאנטעסט - די סעמי פיינעלס און דערנאך די פיינעלס איז ער ארויס דער געווינער, א טאג דערנאך האט ער זיך געטראפן - נאך לאנגע חדשים יגיעה - נישט האבן וואס צו טוהן, האט ער אנגעצינדען דעם טעיפ, אויפן טעיפ איז געווען ווי דער רבי זינגט מיט'ן עולם דעם צמאה לך נפשי פונעם בעל התניא, פלוצלינג האט ער אנגעהויבן וויינען ווי א קינד - דער קאנטראסט פון דעם ניגון'ס גלאטקייט האט איהם אינגאנצן צונומען, סוכ"ס איז ער געווארן א בעל תשובה און געמוזט אויפגעבן זיין קאריער צו קענען האלטן שבת, קעגן די עצה פון בערענשטיין וואס האט גע'טענה'עט אז ווען ער קאנדאקט שטייט ער במדרגת הכה"ג אין קודש הקדשים.

ווי דערמאנט אין פידלער'ס ארטיקל האט בערענשטיין בגאונותו אמאל קאנדאקטעד נאר מיט זיין פנים, דא האט איהר א קליפ.

דער וועג פון קאנדאקטן צווישן בערנשטיין און קאראיאן איז הימל און ערד. קאראיאן מיט זיין דייטשער פרעפעקציאניזם האט אויפגעשאקלט די וועלט מיט זיינע מייסטערפולע ווערק.

אך ווי קומט בערנשטיין אפילו נאענט צו אים. נאר בערנשטיין איז געווען דער ליבלונג פון ניו יארק, און גענוי ווי דער ארטיקל ציטירט איז לעני געווען א ליבלונג פון מענטשן, א צוגעלאזענער און באליבטער מענטש און האט אסאך קאנטריביוטירט פאר קלאסישע מוזיק.

פאר די אלע וואס ווינדערען זיך פון זיי קענען דעם אונגערישען טאנץ וואס כ'האב געברענגעט זאלן קוקען דא:
m http://www.youtube.com/watch?v=monaXOpmH1U m
פונעם באוואוסטען פילעם "דער דיקטאטאר" פון ר' צארלי צאפלין ע"ה..

יישר כוח יאיר פארן עפענען אן אשכול איבער דעם נושא. אגב איז אינטערעסאנט צו באמערקן אז קלאסישע מוזיק הייסט נישט קלאסיש וויבאלד עס איז מער קלאסיש און בוכשטאבליכן זין פון ווארט נאר וויבאלד רוב דערפון, און אזוי אויך דער סטיל, איז באשאפן געווארן אין די עפאכע וואס רופט זיך די קלאסישע עפאכע, ווען מען די מערב-וועלט קולטור האט אנגעהויבן נאכצומאכן די אידעען פון קלאסישן גריכלאנד. m http://en.wikipedia.org/wiki/Classicism m

גראדע זענען פאר'ן פארשידנע פעריאדן פון קלאסישע מוזיק.
די ערשטע תקופה איז באקאנט אונטער דעם נאמן "רענעסאנס". דאס איז די ערשטע תקופה. בערך אין 15'טן יאר הונדערט. די מוזיק איז נישט צום הערן. נישט צום שלונגען און נישט אויסשפייען.

די 2טע תקופה איז די "באראוק" פעריאדע. די באקאנט קאמפאזיטארן יאהאנוס באך, סעליארי, הענדעל (באקאנט מיט די פייער מוזיק און וואסער-מוזיק).

די 3טע תקופה איז די קלאסישע תקופה, היידען, מאצארט, בעטהאווען, שובערט, און נאך.

די 4טע תקופה איז די "ראמאנטישע" תקופה, די שפעטערדיקע ווי שומאן, פראנץ ליסט, שטראוס, וואגנער, ווארזשאק, שאפען, טשייקאווסקי.

נאטרוליסט, א דאנק פאר דיינע באלערנדע הגהות. אפשר הייבסטו אן צו געבן אביסל הדרכה און אפשאצונגען אויף אינדיווידואלע קאמפאזערס און זייערע ווערק. ווצב"ש הענדעל'ס "משיח" אא"וו. וישמעו רבים ויוסיפו לקח.

לבונה זכה האט געשריבן:נאטרוליסט, א דאנק פאר דיינע באלערנדע הגהות. אפשר הייבסטו אן צו געבן אביסל הדרכה און אפשאצונגען אויף אינדיווידואלע קאמפאזערס און זייערע ווערק. ווצב"ש הענדעל'ס "משיח" אא"וו. וישמעו רבים ויוסיפו לקח.

קודם האב איך געמאכט אזוכעניש אויף הענדלעס משיח, שיינע זאכען שיינע שטיקלעך, ישר כוח!
און ATUB @נאטרוליסט ATUB , ער זאגט גוט, אונז ווילן דברי הדרכה לכבוד יו"ט..

יאיר, א דאנק! איך האב מיך מחיה געווען. איך וועל קענען זאגן: יאיר אין קאווע שטיבל איז געווען די ערשטע וואס האט מיר אריינגעגעבן א טעם אין קאלאסישע מוזיק. ער האט מיר מקרב געווען צום רעבין אנטאניאו און צום קלאסישן דרך.

ביי מיין דענטיסט שפיהלט ענליכעס, אבער פראנצויזישע סטייל, און א פראנצויזישע גויטע זינגט.
מער סאקסיש.

לבונה זכה האט געשריבן:נאטרוליסט, א דאנק פאר דיינע באלערנדע הגהות. אפשר הייבסטו אן צו געבן אביסל הדרכה און אפשאצונגען אויף אינדיווידואלע קאמפאזערס און זייערע ווערק. ווצב"ש הענדעל'ס "משיח" אא"וו. וישמעו רבים ויוסיפו לקח.

הענדלע'ס "מעסייע" איז "קארעל" - פאר די קירכע. מ'דערקענט אויף אלע פון הענדל'ס קאמפאזיציעס אז דאס זענען די סאמע ערשטע דורך די הארנס וועלכע ווערן אממערסטן גענוצט.

הענדל זייענדיג א דייטש און שפילנדיג אין ענגלאנד טראגן אלע זיינע שטיקלעך ענגלישע נעמען, נישט די ארקעין-לאטיינישע און איטאליענער אנדאנטעי'ס, אלעגרא'ס און אלעגרעטאו אדער אדאזשיאו'ס, וועלכע מאכט דאס הערן און וויסן וואס מ'הערט לייכטער מיטצוהאלטן.

אויך איז הענדל'ס QUEEN OF SHEBA אויסערליש פאפולער איבער די וועלט, אלס א אויסנאם שיינער מארש.

הערט אים דא:
m http://mp3juices.com/search/the-arrival ... n-of-sheba m

זייענדיג דא א נייער מיטגליד, און א קלאסיקל-מוזיק ליבאהאבער פאר די גרעסערע טייל פון מיין לעבן, בעט איך צום ערשטן רשות פון די מיטגלידער פון דעם פארום, צי איך מעג אויסדרוקן מיינע מיינונגען און אנאליזן איבער קלאסישע מוזיק בכלל, און איבער געוויסע קאמפאזיציעס, קאפאזיטארן, דיריגענטן בפרט.

איך האף אז איך וועל איך נישט באלעסטיגן מיט אומנויטיגע אינפארמאציע איבער קלאסישע מוזיק, און אין פאל אז יא, לאזט מיר ביטע וויסן.

צום אלעם ערשטן, אזוי ווי יעצט קומט דאך א ניי יאר צום גוטן בעז"ה, און עס קומט אט דער פארכטיגער טאג יום כיפור, און דער "כל נדרי" פארנעמט א גאר-וויכטיג ארט אין דעם טאג, איז אינטרעסאנט צו צוגעבן אז עס עקזעסטירט א "KOL NIDRAI" אין די קלאסישע דזשענערא, פון דעם וועלט-בארימטן דייטשן קאמפאזיטאר מאקס ברוך.

דער מאקס ברוך איז קיין איד נישט געווען, און בכלל נישט געשטאמט פון אידישן אפטשאם, אבער דעם "כל נדרי" זיינעם רייסט די סטרינעס פון הארץ, און עס לאזט זיך קוים גלויבן אז דאס האט געמאכט אן ערל.

הערט דעם כל נדרי, און לאזט זיך הערן.

א דאנק:

די כל נדרי געשפילט אין די פאפאל ארקעסטרא, אינעם וואטיקאן ענסאמבעל:


צו הערן און דאונלאודן א שענערע ווערסיע געשפילט דורך די וועלט בארימטע טשעלאיסט, דופרעי:
כל נדרי, - מאקס ברוך


אדער דא:
צו הערן כל נדרי - קליקט דא

איינער פארשטייט צו דעם ניגון?
m http://youtu.be/hKK0GfdDv4s m

איך גיי ניסלעך דערפאר

שמייכעל דאס איז עפעס איינס און דער וועלט,
לעצטענס האב איך אנגעהוויבען נייגען אן אויער צו קלאסישע מוזיק, עס האט אינספרירט מיין גייסט, און איך האב צוביסלעך אנגעהויבען פארשטיין דברי מו"ר רבי גדליה נדל, אז קלאסישע מוזיק העלפט פארן מח, און עס ברענגט ארויס טיפע חלקים פינעם מח וואס פון סתם טראכטען דערגייט מען נישט, און ביי אים און שטוב פלעגט א גרויס חלק פון טאג ארבייטען די ראדיא אויף קלאסישע מוזיק

גלעד יו לייקד איט smartinof
איך מוז אבער זיין אמת׳דיג מיטן פאקט אז פאר מיר קלאסיק מוזיק איז גוט מיט א לימיט. איך קען הערן 20 מינוט - א האלבע שעה אבער דערנאך וועט שוין דער מח פארלאנגען א טשעינדזש אויף סינערי. איך בין א שטארקע חסיד פון ג׳אז אויכעט, איך גלייך ארומצוסוויטשן צווישן די ביידע. ס׳איז אזויווי זיס און זויער.. מ׳עסט פאטעיטא טשיפ ביז ווען דער מויל ווערט גענוג זאלציג נעמט מען א שטיקל ליקעריש צו פארצוקערן דעם מצב.. ווערטעך דער מויל אבער צו זיס, נעמט מען נאך אביסל פאטעיטא טשיפס וחוזר חלילה..

צדיקים האבן געזאגט אז ווער עס הערט אט די הייליגע תנועות פון באך וועט נישט שטארבן אן תשובה.
(מעשה שטן הצליח און איך קען נישט אריינברענגען דעם יו טוב קליפ אהער. דער וואס קען דאס טון איז מכובד).

ווער רעדט נאך אז מען לערנט עס בעיון...

דאס צו לערנען בעיון קען חלילה ברענגען א מיתת נשיקה.

האב איך טאקע געזעהן איינעם זיך אויסדרוקען:

Suddenly I was overcome with an almost uncontrollable urge to sob. Feelings that I could not name welled up and begged for release. It was beauty, it was contrition; it was loneliness and it was joy. In a way that I can never explain, it felt like the first time I had ever heard Bach's Mass in B Minor.

יא, דער גאנצער 2-3 שעה'דיגער שטיק איז א מייסטערווערק, און הייסט איינע פון די שטערקסטע ווערק פון באך.

דער זעלבסטמארד ליד איז געוואלדיג, נהורא נפישא.
עס דערמאנט מיר פון פאר עליס פון בעטהאווען, וועלכע איז איינע פון די מערסט באקאנטסטע קורצע קלאסישע שטיקלעך. עס איז טיף, קורץ, און מעלאנכאליש.

דער רוסישער קאמפאזיטאר וועמען איך האב לעצטנס אנטדעקט האט עפעס גאר הפלא'דיגע און מחודש'דיגע תנועות.

Benjamin Zander: The transformative power of classical music

יאיר האט געשריבן:דער זעלבסטמארד ליד איז געוואלדיג, נהורא נפישא.
עס דערמאנט מיר פון פאר עליס פון בעטהאווען, וועלכע איז איינע פון די מערסט באקאנטסטע קורצע קלאסישע שטיקלעך. עס איז טיף, קורץ, און מעלאנכאליש.

גאר שטארק, דער זעלבסטמארד זמר'ל, ס'דערמאנט מיר פון א קבלת פנים פארן חופה, די יזכיר לו אונטערטענער, די געפילן פון אט אט גייט זיך עס ענדיגן, דאס לעבן איז פאריבער, לאז ס'איבעריגע איבער פארן מלאך המות... ...מזל טוב!

נעכטען איז געוועהן די יארצייט פונעם וועלט בארימטן קאמפאזאר Ludwig van Beethoven ער איז געוועהן א ריז אין קלאסישע מוזיק און א קריטיש פיגור אין די איבערגאנג צווישן די קלאסישע און ראמאנטישע עראס אין וועסטערן מוזיק קולטור, ער פארבלייבט איינער פון די מערסט בארימטע און אינפלוענטיאל פיגורס פון אלע קאמפאזערס. רוב פון זיינע שטיקלעך האט ער קאמפאוזט גאר יונג נאך פאר די 26 יאר אלט ווען ער איז ליידער טויב געווארן אויף ביידע אויערן אבער אפילו נאכן זיין גענצליך טויב האט ער נאכאלץ קאמפאוזט נייע שטיקלעך מוזיק, אומגלויבלך!

BEETHOVEN - Symphony No. 5 - Leonard Bernstein
m https://www.youtube.com/watch?v=zM3y09RjKLs m
Beethoven-Fur Elise
m https://www.youtube.com/watch?v=k_UOuSklNL4 m
The Best of Beethoven
m https://www.youtube.com/watch?v=W-fFHeTX70Q m

א געשמאקער אינטעראקטיוו שיעור אויף די ערשטע מאוומענט פון בעיטהאווענ'ס פיפטע סימפאניע.

אויף יוטוב איז נאר דא עטליכע מינוט:

m https://m.youtube.com/playlist?list=PLh ... 2ICSuzslja m
א קורס אויף קלאסישע מוזיק.

וואי! הערליך! בעטהאווענ'ס ''פיפטע סימפאניע'' געשפילט אויף א גיטאר (Marcin Patrzalek).

טאראראראם! טאראראראם! טארארארא........

איך בין באקאנט געווארן מיט קלאסישע מוזיק דורכ'ן קוקן די פילם Amadeus, א פיקטיווע מעשה באזירט אויף דאס לעבנס געשיכטע פון אמאדעאוס מאוצארט. דא איז א זיס שטיקל פון יענעם פילם ווי סאליערי איז מסביר די געשמאק פון קלאסישע מוזיק, דא איז די sountrack פון די פילם, ס'איז בעיסיקלי א קאלעקציע פון מאוצארטס שענסטע קאמפאזיציעס וואס לדעתי איז ער געווען די שענסטע קלאסישע קאמפאזיטער, דיזע soundtrack איז לדעתי די סמעטענע פון קלאסישע מוזיק. איך ווער פשוט משוגע פאר מאוצארט, רוב פון זיינע קאמפאזיציעס גלייך איך טאקע נישט, אבער די וועלכע איך גלייך יא זענען ממש מעין עולם הבא. הער נאר אויס אזא שטיקל, ס'איז דאך איין שטיק שמחה און געפיל. ווער רעדט נאך פון זיין טערקישע מארש, איינער וואס דאס הארץ ווערט איהם נישט פול מיט שמחה און די אויגן פול מיט טרערן דערפון דארף חושש זיין צו ער האט א נשמה בכלל. וויוואלדי גלייך איך אויך, ער איז זייער לעבעדיג און פריש הגם נישט אזוי פרייליך ווי מאוצארט. באך און בעטהאובען גלייך איך נישט אזוי שטארק, הגם זיי האבן אויך איינצעלנע שיינע זאכן ווי צום ביישפיל די ode to joy פון בעטהאובען און "אלע מענטשן מוזן שטארבן" קול אישה פון באך.

פון די אנדערע קאמפאזיטער איז אויך דא שיינע זאכן, פון יאהאן שטראוס II גלייך איך דאס מערסטע די שיינע בלויע דאנאו, פון שאופען די grand valse brilliante, צדוק הכהן און די קעניגן פון שבא פון האנדעל, מענדלסאהנ'ס חתונה מארש, די כלה וואלס פון ניעלס גאדע. כ'האב זיכער אויסגעלאזט אפאר, אפשר וועל איך צוריקקומען ווען כ'על מיך דערמאנען נאך.

**פון רוסיני איז אויך דא א הערליך שטיקל וואס איז זייער באקאנט די "Largo Al Factotum", ס'דא א פאראדיע דערויף אין אידיש "שוויגאראו", ישראל אדלער האט געמאכט א גע'כשר'טע ווערסיע דערפון האט נישט קיין הענט און קיין פיס לדעתי.

אז מ'רעדט שוין פון מאוצארט און זיינע קאמפאזיציעס דארף מען וואוסן אז ס'דא א יסודות'דיגע חילוק צווישן איהם און די אנדערע קאמפאזיטער (בעיקר די צוויי אנדערע מערסט באקאנטע בעטהאובען און באך). בעת וואס בעטהאובען און באך האבן פארפאסט ערנסטע באזעסענע און קאמפליצירטע קאמפאזיציעס וואס מ'דארף זיין א מבין זיי צו פארשטיין איז אבער מאוצארט מער ווייניגער גלאט מיט א קינדישע לוסטיגקייט וואס איז נישטא זיינ'ס גלייכן. ווי ארתור מיללער זאגט: ".Mozart is happiness before it has gotten defined"

די חילוק קען מען אויך זעהן זייער שטארק ביי מאוצארט'ס וואריאציעס (א וואריאציע {variation or rhapsody in English} איז א קליינע פשוטע שטיקל פון איין פאל וואס מ'שפילט איבער אפאר מאל יעדעס מאל אויף אן אנדערן אופן, ס'פאנגט זיך אן פשוט נאכדעם מער לעבעדיג און קאמפליצירט). נעם למשל מאוצארט'ס וואריאציעס אויף twinkle twinkle little star, ער קען איבערשפילן די זעלבע שטיקל אפילו 12 מאל, יעדעס מאל אויף אן אנדערן אופן, און ער פארט נישט אוועק פונעם עצם ליד. ס'איז פשוט, שיין, גלאט, און איינגענעם פאר'ן אויער, ממש א גאונות צו מאכן אזאנס מיט אזא פשוט'ע טעמע. הער אבער אויס בעטהאובענ'ס וואריאציעס אויף rule Brittania, שוין ביים ערשטן וואריאציע פארט ער אוועק אין אומבאקאנטע טעריטאריע, איך הייב נישט אן האבן קיין אהנונג וואס דער מענטש וויל בכלל, פשוט גענומען א שיינעם ניגון און אינגאנצן צו'מזיק'ט.

אויסער זיין קינדערישע לוסט וואס מ'קען הערן אין זיין מוזיק האט מאוצארט בכלל געהאט היבש קינדערישקייט צו זיך (בכלל איז ער אוועק ביי די 35 אינגאנצן), כ'מיין אז ער איז דער איינציגסטער קלאסישע קאמפאזיטער וואס האט פארפאסט אזעלכע לידער ווי "לעק מיין טוכעס" אדער "ביזט א רעכטע אקס", איך רעד שוין נישט פון די בריוון צו זיין קוזינע וועלכע זענען פול מיט נארישע קינדישע אויסדרוקן וואס מ'דארף נישט נאכזאגן. נאך א קינדישע גאונות זיינער איז די ליד "Difficile lectu" וואס די ווערטער זענען אין לאטייניש און קלעבן נישט איינס צו צווייטן, די געדאנק דערפון איז אז ווען מ'זינגט עס שנעל אן זיך אפשטעלן צווישן די ווערטער קומט ארויס נארישע מיאוס'ע ווערטער אין דייטש און איטאליעניש. צ.ב. די ליד הייבט זיך אן "Difficile lectu mihi mars", איך קען נישט קיין לאטייניש אבער ווען מ'זינגט עס שנעל הערט זיך עס ווי איינס פון מאוצארט'ס באליעבסטע פראזעס "לעק דו מיך אים ארש" - לעק דו מיך אין טוכעס, אא"וו.

איינס פון די פאפולערסטע קלאסישע קאמפאזיציעס איז מאוצארט'ס "איין קליינע נאכטמוזיק", ס'איז אבער א גרויסע שאד אז דער עולם קען נאר די ערשטע לעבעדיגע טייל (movement) , ס'איז אבער כדאי אויסצוהערן דאס גאנצע סערענאדע, ס'איז צאמגעשטעלט פון פיר טיילן איינס שענער פונעם צווייטן.

ס'איז אינטרעסאנט צוצוצייכענען אז סייענטיסטן האבן אויסגעשטעלט די פראטין סטרוקטור פונעם סארס-קאוו 2 וויירוס אין צו (יאפאנעזישע סטייל) קלאסישע מוזיק, וואו די נאטן ווענדן זיך אין די שעיפ פון די פראטינס. דאס העלפט זיי דאס צו שטודירן און טרעפן פאטערנס און ביינדינג סייטס וכדומה.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:פון די אנדערע קאמפאזיטער איז אויך דא שיינע זאכן... די כלה וואלס פון ניעלס געהל.

נאכ'ן נישטערן אביסל האב איך געטראפן א קלארערע רעקארדירונג פון דעם וואלס (אונטער אן אנדערן נאמען), דאס הארץ גייט פשוט אויס פון מתיקות.

m https://youtu.be/aQHyW7M4yKE m

היינט האט WQXR געשפילט צווישן אנדערן די באקאנטע מעניועט אין G מעידשאר פון פעצאלד (וואס מ'פלעגט בטעות מייחס זיין צו באך), ס'איז געווען דאס ערשטע מאל וואס כ'האב עס געהערט שפילן דורך א גאנצע ארקעסטרע (נישט דורך א פיאנע סאולא), ס'האט עפעס אן עקסטערן געשמאק, הערט און האט הנאה.

m https://youtu.be/BDOn_FwmhlI m