פראגעס אויף שפראך און גראמאטיק

מען זאגט "ס'איז אכט אזייגער", פארוואס זאגט מען נישט אויך "ס'איז אכט דרייסיג אזייגער"?
די זעלבע פראגע האב איך אין דאס ענגליש'ע שפראך.

השערה,
ווייל איינמאל מ'איז מוסיף דער ציפער 30 איז שטארק בולט אז דער מדובר איז פון א זייגער (ווייל דער זייגער לויפט אויף 60ער), ממילא דער ווארט "אזייגער" קוקט שוין אויס למותר,
אבער אינה"נ ע"פ דיקדוק וואלט אפשר געווען פאסענד דער "אזייגער"
משא"כ בלויז 8, קען מיינען 8 דאלער, 8 דעגרי, וכו'

ואת"ל אז אפשר שטימט עס יא ע"פ דיקדוק, אבער מ'דארף צולייגן קאפ,
בעצם א נומער איז א "עדזשעקטיוו" דאס מיינט א ווארט וואס איז מצייר א "אבזשעקט",
דאס מיינט ווען איינער זאגט א נומער איז חובה עליו צו זאגן וואס דו ביסט מצייר,
דאס מיינט ווען מען זאגט 8, איז 8 וואס?
יעצט ווען איינער זאגט, 8, און נאכער איז ער מוסיף דער ווארט דרייסיג, איז טראץ וואס 30 איז דאך למעשה אויך א ציפער,
אבער בכגון דא איז דער 30 א פירוש פארן 8,
איז היות דער 30'ער ווערט שוין עטוואס געניצט פאר א פירוש קען עס שוין - ע"פ כללי הדיקדוק - עס אויך געניצט ווערן צו מצייר זיין די גאנצע סענטענס,
איך וואלט נישט סורפרייזד געווארן אז ס'דא א אבן עזרא מיט דער רעיון,
ודו"ק

זעט אויס אז "אזייגער", אדער o'clock מיינט ווען די זייגער קלאפט 3 (למשל), הייסט אז די ווייזער ווייזט פונקט אויפן דריי, און נישט פארדעם אדער נאכדעם.

כמעט איבעראל זעהט מען שטיין מי שנכנס אדר מרבין בשמחה, אבער אין געוויסע ערטער (למשל באבוב און נאך) שרייבט מען דווקא "מרבים". וואס איז ריכטיג?

די -ין ביים עק פון ווארט שטאמט פון אראמיש אזוי ווי מ'טרעפט אסאך מאל אין די גמרא, -ים איז על פי רוב די לשון המקרא.

אויב איז "ין" אראמיש, דאן פארוואס טאקע שרייבט מען "מרבין" ווען די גאנצע מימרא איז לשה"ק? בכלל יש לעיין אין וואס דו זאגסט, ווייל ווערטער ווי "נישואין" און "גירושין" זענען לשה"ק ווערטער און כ'זעה אז זיי ענדיגן זיך מיט א "ין".

אפטעמיסט האט געשריבן:אויב איז "ין" אראמיש, דאן פארוואס טאקע שרייבט מען "מרבין" ווען די גאנצע מימרא איז לשה"ק? בכלל יש לעיין אין וואס דו זאגסט, ווייל ווערטער ווי "נישואין" און "גירושין" זענען לשה"ק ווערטער און כ'זעה אז זיי ענדיגן זיך מיט א "ין".

דיין קשיא פ"וו מ'שרייבט אזוי איז אויף די גמרא. די לשון הגמרא אין תענית איז, משנכנס אדר מרבין בשמחה. די תשובה איז פשוט, גאנץ תלמוד בבלי איז א געמישעכטץ פון ארמיש מיט לשון קודש, פונקט ווי אונז רעדן היינט געמישט ענגליש לשה"ק מיט אידיש.

די וועטער נישואין וכדומה זענען נישט באמת ריינע ארגינעלע לשה"ק ווערטער. עס ווערט נישט דערמאנט אין תנ"ך. די חכמי המשנה האבן גענומען די שורש פון די ווערטער פון לשה"ק אבער די -ין איז אראמישע גראמאטיק.

וואס איז די ריכטיגע אויסדרוק אין אידיש אויף 'selfish'?

ברסלבער האט געשריבן:וואס איז די ריכטיגע אויסדרוק אין אידיש אויף 'selfish'?

נישט דא אזא זאך ביי אידן.
אידן זענען נישט סעלפיש.

ברסלבער האט געשריבן:וואס איז די ריכטיגע אויסדרוק אין אידיש אויף 'selfish'?

עגאיסטיש איז די נענסטע דוכט זיך.

בן תמליון האט געשריבן:עגאיסטיש איז די נענסטע דוכט זיך.

זעהט אויס גוט. אבער איך זוך מער א פשוט'ערע ווארט.

בן תמליון האט געשריבן:

ברסלבער האט געשריבן:וואס איז די ריכטיגע אויסדרוק אין אידיש אויף 'selfish'?

עגאיסטיש איז די נענסטע דוכט זיך.

עגאאיסטיסש איז א געמיינערע מדה ווי סעלפיש.

ווען איך שיק א קינד אין גראסערי קויפן א גוטע זאך פאר זיך און זיין שוועסטערל, אבער ער קויפט נאר פאר זיך, איז ער סעלפיש. אבער נישט קיין עגאאיסט.

אן עגאאיסט איז טייטש ווען ער וועט באגראבן אנדערע, כדי זיין כבוד זאל שטייגן. דאס איז אן עגאאיסט.

איך קלער אז אין די משנה וועט סעלפיש אפגעטייטשט אלץ "עין רע".

איך וואלט לכאורה געניצט דאס ווארט "אומפארגינער".

א קליין שטריכל (כזה: "-") הייסט אין ענגליש א hyphen, דערנאך דארף צו זיין א לענגערע שטריכל וואס ווערט אנגערופן א dash; פארוואס האב איך נישט דעם dash אויף מיין קיבארד? אין די מאגאזינען זעהט מען אסאך דעם dash, אבער דא, ביי אונז אין ק"ש, ניצט מען בלית ברירה צוויי hyphens (כזה: "--"). איך זוך שוין א לענגערע צייט דעם dash, אבער אן ערפאלג. וואס איז פשט? נישט יעדע קיבארד קומט דערמיט?

מען קען דאס מאכן מיטן דרוקן Alt+0151. (כזה: "—").
די קיבארד דארף זיין אויף ענגליש אז עס זאל ארבעטן.

ATUB @אפטעמיסט ATUB

אה, א גרויסן ייש"כ. אבער גייסט מיר זאגן אז יעדעס מאל א שרייבער אין א מאגאזין מאכט א dash איז עס אזא קאפ וויי?

אין ווארד ווערט א הייפון אוטאמאטיש קארעקטעד צו א דעהש, אויב מען שרייבט א ווארד מיט א ספעיס דערנאך.

כ'האב לעצטענס באמערקט אזאך וואס כ'האב קיינמאל נישט אין אכט גענומען, אז ווי באקאנט די העבראישע ווארט "כל" וואס מיינט אלעס, איעדע, אינגאנצען, וואס געוואנדן צו מרעדט צו א גוף שני נוכח (יחיד או רבים) זאגט מען דאן "כולך"(כל + אותך) "כולכם" (כל+ אתכם) ווידעראום פאר א גוף שני נסתר זאגט מען " כולו"(כל אותו) "כולם". (כל אותם)
האב איך באמערקט אז אין מאדערן העברעאיש זאגט מען בגוף ראשון " כולי"( כל+אותי) "לדוגמא אני כל כולי בעד המבצע".
וואס איך וואונדער זיך איז, צו טרעפט מען אויך אין פריערדיגע מקורות זיך באנוצן מיט די ווארט כולי ?

כ'וויל וויסן וויאזוי דריקט מען אויס מיטן אמת'ע נאמען פון א 'קאלערוואר' אויסברוך.
ס'דא א אויסדרוק 'פיל-דעי' אבער כ'מיין ס'נישט די ריכטיגע נאמען. אויף ענגליש צו סיי וועלכע שפראך אפילו אויף העברעיאיש

עס איז דא color war
און עס איז דא field day

וואס איז די חילוק, און וואס מיינט וואס

איך מיין מען זאגט עס 'נאך תשע באב'

פריילעך אויסברוך?

איך האב אלץ געוואוסט אז דער ווארט "מטוס" - אן עראפלאן אויף עברית - איז טאקע זייערס א ווארט שבדו מלבם.
אין תהלים, ווען דוד המלך ע"ה גיט א משל פון פליען, זינגט ער "מי יתן... אעופה ואשכונה". אעופה מיינט פליען, מלשון עוף.
בין איך איבערראשט געווארן דאס יאר ביי די קינות, זעהענדיג די פאלגענדע פיוט:

ביליג האט געשריבן:שאנק שראנק אדער שאפע ?

? ווי אזוי שרייבט מען ?

שאנק אדער שאפע

כוכב האט געשריבן:שאנק אדער שאפע

כוכב: ס'איז א רעגיאנאלע אויסדרוק. אין אונגארן/רומעניע זאגט מען..."שאנק"...אין פוילן/גאליציע זאגט מען ..."שאפע"...!

berlbalaguleh האט געשריבן:

כוכב האט געשריבן:שאנק אדער שאפע

כוכב: ס'איז א רעגיאנאלע אויסדרוק. אין אונגארן/רומעניע זאגט מען..."שאנק"...אין פוילן/גאליציע זאגט מען ..."שאפע"...!

ריכטיג, אזוי ווי שטוב און צימער.

פון ווי קומט שראנק ?
איך האב געזען אסאך אין אלטע אידיש געשריבעריי

ביליג האט געשריבן:פון ווי קומט שראנק ?
איך האב געזען אסאך אין אלטע אידיש געשריבעריי

ביליג: דאס איז מסתמא א שיבוש הלשון. אדער אפשר גאר א שיפור הלשון. מ'רופט עס אויף ענגליש א פיללער. אזוי ווי ס'דא מענטשן וועלכע זאגן נאך א יעדן 2'טן ווארט...לייק... אדער די איזראעלישע איינוואוינערס האבן ליעב צו זאגן ביי אן אינטערוויו נאך א יעדן ווארט...עעהה...כן...עה...איפה אתה גר...עה...בתל אביב...עה...יש לך עבודה...עעהה...כן...עעהה...ו-עעהה...!

אין אידיש איז דא סיילענט אותיות
אזוי ווי אין ענגליש? (למשל knife)

ביליג האט געשריבן:אין אידיש איז דא סיילענט אותיות
אזוי ווי אין ענגליש? (למשל knife)

ביליג: אויב דו מיינסט אותיות וועלכע זענען נישט געפינטלט. נאר פארן מיט מיט די אנדערע. דאס איז דא בשפע. אבער עכט סיילענט אותיות וועלכע מ'שרייבט נאר און מ'זאגט נישט ארויס. מייניך אז נישט. משא"כ אין ענגליש. נעם למשל דעם ווארט ..."קני"...דער קרי (היינטיגע צייטן) איז "ני". און דער כתיב איז "קני". ווייל אין אלט ענגליש, וועלכע שטאמט פון אנגלא-סאקסאניש, האט מען יא ארויסגעזאגט דעם "קוף". נאר מיט די צייט האט מען עס געלאזט פאללן. אבער די ספעללינג איז געבליבן די זעלבע. צו למשל אין פראנצויזיש איז דא זייער א סאך סיילענט לעטטערס אין כמעט א יעדן ווארט. נאר די חכמי הלשון (כ'ווייס נישט ווער זיי זענען) האב דאס אויסגערייניגט און ארויסענימען די מערסטע סיילענט לעטטערס. ס'איז נאך געבליבן. למשל דער ווארט ..."האספיטאל"...האט מען אמאל געשריבן מיט א סמך און ארויסגעזאגט אן א סמך. היינט. אין מאדערן פראנצויזיש ספעללט מען עס און מ'זאגט עס ארויס אן א סמך...!
אבער אין אידיש, וועלכע איז באזירט אויף דייטש (אוי וויי) זאגט מען ארויס אלע ווערטער אזוי מ'שרייבט זיי...! כנלפענ"ד. אדער אפשר גאר א גרויסער פראפעסאר זאגט עס. ווייל וואס א בעל עגלה זאגט איז דאך מלכתחילה נישט אינטרעסאנט. ביי געוויסע הויכגעשעצטע , זעלבסט-אויפגעקלערטע אינטעלעקטואלן...

ATUB @berlbalaguleh ATUB זייער א פיינע תשובה!

א קורצע הערה'לע:
זייער אפט ווען דער זעלבער אות קומט צוויי מאל נאכאנאנד רעדט מען אים ארויס נאר איינמאל, למשל: פארריכטן, אויפפירן, אויסשפילן
(וועגן דעם לעצטן ביישפיל: די קלאנגען ס' און ש' זענען אזוי ענליך, אז מע רעדט נאר ארויס דעם ש' [אוישפילן])

פאראן א צווייטער כלל פון אידישן ארויסרעד/הברה (ס'איז אביסל קאמפליצירט...) וואס צוליב אים רעדט מען ארויס די אלע ווערטער וואס הייבן זיך אן מיט "אפגע-" אזוי ווי זיי וואלטן געווען געשריבן "אגע-", למשל: "ניין אזייגער האב איך אפגעדאוונט" (געוויינליך: "אגעדאוונט" אז מע רעדט שנעל און נאטירליך, איא?)

מע דארף אויך דערמאנען דעם אלף אנהייב ווארט: איבער, אונגארן, אייז (דאס איז דאך דער "שטומער אלף")
(פאקטיש קומט דער שטומער אלף נישט נאר אנהייב ווארט, אבער אויך אנהייב שורש: "די פאראייניגטע שטאטן" רעדט מען ארויס "פארייניגטע". ס'קלינגט דאס זעלבע ווי "פאררייניגט", דהיינו, ריין-געמאכט)

און אין געוויסע דיאלעקטן איז דער קאנסאנאנט [ה] שטום. "מיר האבן" קלינגט ווי "מיר אבן"

שייטער-הויפן.

וואס איז די באדייט פונעם ווארט שייטער?

וואס מיינט ''געפלעגטער''?

רויטע וואנצעס האט געשריבן:שייטער-הויפן.

וואס איז די באדייט פונעם ווארט שייטער?

רויטע וואנצעס: ס'איז טאקע א מיסטעריע ביי א טייל פון די חכמי הלשון. (למשל איך)...ווייל די טרענסלעישן פון די סענטענס אין שפאניש/פארטוגעזיש...Auto Da Fe... is; An act of Faith...!...אן אקט פון גלויבן...א קידוש ה'...! עפרא לפומייהו. איך וואלט פאר זיי און זייערע פארשאלטענע גלחים אליינס אריינגעשטופט ערד אין זייער טמא'נעם פיסק. פאר'ן אדער נאכ'ן פארברענען זיי כליל...!

נאר ווי ס'זעהט אויס אז אויף אידיש/דייטש/טייטש, טוט דאס נישט באשרייבן די עצם פעולה. (די צד הרוחני.) נאר דעם פיזישן צוזאמשטעל (די אינגריעדיענטס) פון די ..."מאשין"...וועלכע מ'האט גענוצט צו פארברענען די אידן....)ס'זעהט אויס אז די דייטשע/נאצישע ענדזשיניערן, וועלכע האבן דעזיינט אוישוויץ זענען נאכנישט געבוירן ביי זייערע טמא'נע, עמלק'ישע מאמעס, ימש"ו...

גראף האט געשריבן:וואס מיינט ''געפלעגטער''?

א געפלעגטער איז איינער וואס ווערט געפלעגט. פלעגן מיינט צו זיך אפגעבן מיט איינעם/עפעס. "זי האט זארגפעלטיגט געפלעגט די בלומען זיי זאלן שיין וואקסן". ער האט גוט געפלעגט זיינע קינדער מיט זייערע באדערפענישן, אז עס זאל זיי גארנישט פעלן".

דו נענטסטע ווארט אין ענגליש פון וואס איך קען טראכטן אויף דו מינוט איז nurtured, קען זיין אנדערע וועלן האבן א בעסער ווארט.

יישר כח @גראף פאר די לייק וואס דו האסט געגעבן!

איך האב שוין עטליכע מאל באמערקט ווי איינער פרעגט עפעס פונעם עולם טרינקער'ס, אבער נאכדעם וואס א טרינקער האט פראבירט העלפן, באקומט ער נישט קיין לייק. דאונט געט מי ראנג, איך בין נישט אין קיין געיעג נאך לייק'ס, אבער אז יענער פראבירט דיר צו העלפן, ער נעמט אפאר סעקונדעס דיר צופרידן צושטעלן און שטילן דיין נייגער, נעם א מילי-סעקונדע, און געב א לייק, אפילו ער האט נישט צו געטראפן די ריכטיג תשובה.
די לייק איז נישט קיין צושטימונג צו יענעם, עס זאגט איך אנערקען דיין צייט און effort מיר צו ענטפערן it's appreciated.

נאכאמאל יישר כחך גראף.

החוקר האט געשריבן:

גראף האט געשריבן:וואס מיינט ''געפלעגטער''?

א געפלעגטער איז איינער וואס ווערט געפלעגט. פלעגן מיינט צו זיך אפגעבן מיט איינעם/עפעס. "זי האט זארגפעלטיגט געפלעגט די בלומען זיי זאלן שיין וואקסן". ער האט גוט געפלעגט זיינע קינדער מיט זייערע באדערפענישן, אז עס זאל זיי גארנישט פעלן".

דו נענטסטע ווארט אין ענגליש פון וואס איך קען טראכטן אויף דו מינוט איז nurtured, קען זיין אנדערע וועלן האבן א בעסער ווארט.

groomed, well taken care, well kept,

רויטע וואנצעס האט געשריבן:שייטער-הויפן.

וואס איז די באדייט פונעם ווארט שייטער?

Der Scheiterhaufen (Scheiter, alte Pluralform von Scheit, althochdeutsch scît „ Holzstück“) 
אין אידיש: שייטער איז די לשון רבים פון שייט, וואס באדייט א שטיק האלץ אויף אלט הויך דויטש.

מפוזרי האט געשריבן:

החוקר האט געשריבן:

גראף האט געשריבן:וואס מיינט ''געפלעגטער''?

א געפלעגטער איז איינער וואס ווערט געפלעגט. פלעגן מיינט צו זיך אפגעבן מיט איינעם/עפעס. "זי האט זארגפעלטיגט געפלעגט די בלומען זיי זאלן שיין וואקסן". ער האט גוט געפלעגט זיינע קינדער מיט זייערע באדערפענישן, אז עס זאל זיי גארנישט פעלן".

דו נענטסטע ווארט אין ענגליש פון וואס איך קען טראכטן אויף דו מינוט איז nurtured, קען זיין אנדערע וועלן האבן א בעסער ווארט.

groomed, well taken care, well kept,

מפוזרי: ניין. החוקר איז גערעכט. דאס ווארט ..."נורטשור'ד"...איז מער א שם הכולל. דאס קען ארויפגיין אויף קינדער, פלענטס און א גארטן פון גרינצייג. משא"כ דאס ווארט ..."גרומ'ד"...איז מער מצומצם אויף געוויסע ספעציפישע נושאים. למשל, אויף א פלענט, אדער א קינד וועלכעס איז ערצויגן געווארן פיזיש געזונט פאסט נישט צו נוצן דאס ווארט ..."גרומ'ד"... אבער נורטשור'ד יא...!

מפוזרי האט געשריבן:groomed, well taken care, well kept,

איך מיין אז groomed נישט ריכטיג אפגעטייטש'ט. לדוגמא, ווען איינער זארגט פאר אן אלטן זיידע/באבע'ס געזונט, איז groomed נישט די ריכטיגע ווארט, משא"כ געפלעגט איז שייך.

לדעתי איז די ריכטיגע איבערטייטש פון groomed ענדערש צופיצן, מסדר זיין, זויבערן וכדו'.

קנאק-יענקל האט געשריבן:קאווע שטובל VS קאווע שטיבל?

איין "שטוב", שרייבט מען מיט א וא"ו = שטוב.

פארוואס שטיבל, בלשון חיבה, שרייבט מען מיט א יוד'לע, קאווע שטיבל?

ATUB @קנאק-יענקל ATUB
די זעלבע זאך איז ביי 1 בוך, אסאך ביכער.
זעהט אויס אז אזוי גייט עס אין יודיש.

יודישע שרייבער: קודם כל וויל איך דיך באגריסן.נאכדעם וויל איך דיר מודיע זיין אז לויט די עכטע אידישע גראמאטיק איז דיין ניק(יטא) א לשון נקיבה....מ'זאגט דער יודישער שרייבער. און די יודישע שרייבערין. אויך דער נאמען טוט נישט באשרייבן אין וואספארא שפראך דו שרייבסט. ווייל דאמאלס וואלט געדארפט שטיין...דער אידיש שרייבער. אדער די אידיש שרייבערין...! משא"כ. (איך האף אז דו ווייסט וואס די ראשי תיבות מיינט) ווען ס'שטייט דער/די יודישער/ע שרייבער/ין גייט עס ארויף אויף דעם/די פערזאן וועלכע/ר שרייבט....

דערווייל האביך שוין פארגעסן וואס דיין אריגינאלע שאלה איז געווען...

ציבעלע-קיגל האט געשריבן:

אייז קריעם האט געשריבן:בנוגע דעם קעפל פונעם אשכול, סיי ווען מען רעדט פון איין הינט אדער אסאך הינט, זאגט מען הינט.
הונטן ניצט מען ווען מען שמייסט איינעם אויפן הונטן.

דאס איז א שטיקל טעות. בנוגע הינט, איז עס איין הונט מערערע הינט..
בנוגע ווי מען שמייסט, ביזטו גערעכט מען שמייסט אויפן הונטן

מענין לענין באותו ענין
l viewtopic.php?p=363719#p363719 l

berlbalaguleh האט געשריבן:יודישע שרייבער: קודם כל וויל איך דיך באגריסן.נאכדעם וויל איך דיר מודיע זיין אז לויט די עכטע אידישע גראמאטיק איז דיין ניק(יטא) א לשון נקיבה....מ'זאגט דער יודישער שרייבער. און די יודישע שרייבערין. אויך דער נאמען טוט נישט באשרייבן אין וואספארא שפראך דו שרייבסט. ווייל דאמאלס וואלט געדארפט שטיין...דער אידיש שרייבער. אדער די אידיש שרייבערין...! משא"כ. (איך האף אז דו ווייסט וואס די ראשי תיבות מיינט) ווען ס'שטייט דער/די יודישער/ע שרייבער/ין גייט עס ארויף אויף דעם/די פערזאן וועלכע/ר שרייבט....

דערווייל האביך שוין פארגעסן וואס דיין אריגינאלע שאלה איז געווען...

ATUB @berlbalaguleh ATUB , דען נישט אויף די אות ר האט עפרון געזאגט ביני ובינך מה-הוא?

יודישע שרייבער: אויב דו מיינסט די אות "ר". דעם סכום פון געלט וואס ער האט אומדירעקט, ברמיזה פארלאנגט שטימט נישט דער חשבון. ווייל ..ר'..איז בגימטריא 200. און ער האט דאך פארלאנגט 400 זילבערנע שקלים עובר לסוחר...!

עס איז אינטערעסאנט אז די ווארט "דלעת " איז באמת א לשון זכר, ווייל בלשון רבים ווערט עס דלועים

berlbalaguleh האט געשריבן:יודישע שרייבער: אויב דו מיינסט די אות "ר". דעם סכום פון געלט וואס ער האט אומדירעקט, ברמיזה פארלאנגט שטימט נישט דער חשבון. ווייל ..ר'..איז בגימטריא 200. און ער האט דאך פארלאנגט 400 זילבערנע שקלים עובר לסוחר...!

די ווארט גייט (איך געדענק נישט פון וועם) ביני, די מיטלסטע אות פון מיין נאמען (עפרון), ובינך, די מיטלסטע אות פון דיין נאמען (אברהם), וואס צוזאמען קומט עס אויס 400, מה היא, זיי מוחל און געבזשע אהער דאס געלט.
האסט פארשטאנען בערניא? אז נישט על איך נאכאמאל מיזן מסביר'ן... ATUB @berlbalaguleh ATUB