מאנטאג אקטאבער 20, 2014 10:06 pm#229464
איה אלוקיך?! 'איה אלוהיך' פרעג איך!
"עס זיינען דא פאראן אידן וואס זייערע קינדער שרייען 'איה אלוקיך'!" האט דער סאטמארער רבי, הרב אהרן טייטלבוים, געשריגן דעם פארגאנגענעם הושענא רבה. ער האט געכליפעט ווי א קינד ווען ער האט דערציילט דעם עולם אז עס מערן זיך יוגנטלעכע וועלכע פרעגן פראגעס איבער אמונה, און קומען צו מסקנות וועלכע זיינען אים נישט אנגענעם צו הערן.
דער סאטמארער רבי איז גרייזיק ווען ער מיינט אז נאר די וואס זיינען אינגאנצן נישט גלויביק פרעגן 'איה אלוקיך'; איך, צום ביישפיל, פרעג אויך די פראגע, נאר כ'האב די חוצפה צו פרעגן דווקא 'איה אלוהיך' אויף דעם רבינס אלוהים אחרים. דעם אידישן גאט דין איך מיטן גאנצן הארץ, אבער כ'בין גענצלעך כופר אין דעם רבינס אפגאט – זיין עקזיסטענץ איז אמת פונקט ווי די עקזיסטענץ פון זעאוס, בעל און אשתרת.
סאטמארער רבי, איה אלוהיך? וואו איז אייער גאט? דער וואס גלייבט נישט אין אייער אפגאט וויל מעגלעך אויסטוישן אייער אלוהים אחרים פאר דעם 'אנוכי ה' אלוקיך'. ווייסט ער אבער נעבעך נישט פון קיין אלטערנאטיווע, בלייבט ער פארלוירן פון אלע וועלטן. עס איז צייט צו אונטערהייבן די וויעס פון איבער די אויגן, און אנערקענט אז אייער אפגאט אפעלירט נישט צו אלעמען.
נאר דאס איז דאך ליידער דאס ביטער געלעכטער: אייער גאט ווייסט נישט פון קיינע מעטאדן צו פראצעסירן פאקטן און זיך ספראווען מיט זיי. זיינע ווענט זיינען שוין געלעכערט פון אזויפיל גיין מיטן קאפ אין זיי אריין. וואס קען מען דען דערווארטן פון די וואס גלייבן אין אים?
דער סאטמארער רבי איז גרייזיק ווען ער מיינט אז נאר די וואס זיינען אינגאנצן נישט גלויביק פרעגן 'איה אלוקיך'; איך, צום ביישפיל, פרעג אויך די פראגע, נאר כ'האב די חוצפה צו פרעגן דווקא 'איה אלוהיך' אויף דעם רבינס אלוהים אחרים. דעם אידישן גאט דין איך מיטן גאנצן הארץ, אבער כ'בין גענצלעך כופר אין דעם רבינס אפגאט – זיין עקזיסטענץ איז אמת פונקט ווי די עקזיסטענץ פון זעאוס, בעל און אשתרת.
- איך גלייב אין א גאט פון אהבה וחמלה – נישט אין אן אפגאט וועמען מען דינט דורך ברוטאליזירן גאנצע געזעלשאפטן;
- איך גלייב אין א גאט פון שכל – נישט אין אן אפגאט וועמען מ'קען דינען נאר אויב מען סוספענדירט דעם לאגיק;
- איך גלייב אין א גאט פון אמת – נישט אין אן אפגאט אין וועמען מ'קען גלייבן נאר אויב מ'פאלגט נאך די מאנטרא פון יאזעף געבעלס;
- איך גלייב אין א גאט פון סימפאטיע – נישט אין אן אפגאט וואס זעט זיינע מענטשן ווי ליליפוט שפילצייג;
- איך גלייב אין א גאט פון צדק ומשפט – נישט אין אן אפגאט מיט וועמען וועלטלעכע גערעכטיקייט דראפעט זיך אויף די גראדע ווענט;
- איך גלייב אין א גאט מיט א מאראלישן יסוד – נישט אין אן אפגאט ביי וועמען יסודות פון עטיק זיינען געוואנדן אין וואס עס שטייט אין א ספר;
- איך גלייב אין א גאט פון פארשריט – נישט אין אן אפגאט ביי וועמען דער טונקלער אמאל איז פארהייליקט;
- איך גלייב אין א גאט פון התגלות – נישט אין אן אפגאט וועמענס אמת איז אנגעהאנגען אין אפשטאמיקייט;
- איך גלייב אין א גאט פון תורה – נישט אין אן אפגאט וואס זיין דינסט ווערט דיקטירט דורך אמונות טפילות אין דעם אדער יענעם בשר ודם;
- איך גלייב אין א גאט פון תוכן און אינטענסיטעט – נישט אין אן אפגאט פון לייכטזיניקייט און אויבערפלעכלעכקייט;
- איך גלייב אין א גאט פון ערנסטקייט – נישט אין אן אפגאט ביי וועמען אלץ ווערט פארענטפערט מיט געלעכטער און לעכערלעכקייט;
- איך גלייב אין א גאט פון דיאלאג – נישט אין אן אפגאט פון פאטאס און היפערבעל;
- איך גלייב אין א גאט פון פארשטאנד – נישט אין אן אפגאט ביי וועמען פינסטערניש איז די אייביקע קלימאט;
- איך גלייב אין א גאט פון אייביקייט און דויערהאפטיקייט – נישט אין אן אפגאט וואס דאס גלויבן אין אים איז שיקזאל און צופאל;
- איך גלייב אין א גאט פון לעזונגען – נישט אין אן אלמעכטיקער בת היענה.
סאטמארער רבי, איה אלוהיך? וואו איז אייער גאט? דער וואס גלייבט נישט אין אייער אפגאט וויל מעגלעך אויסטוישן אייער אלוהים אחרים פאר דעם 'אנוכי ה' אלוקיך'. ווייסט ער אבער נעבעך נישט פון קיין אלטערנאטיווע, בלייבט ער פארלוירן פון אלע וועלטן. עס איז צייט צו אונטערהייבן די וויעס פון איבער די אויגן, און אנערקענט אז אייער אפגאט אפעלירט נישט צו אלעמען.
נאר דאס איז דאך ליידער דאס ביטער געלעכטער: אייער גאט ווייסט נישט פון קיינע מעטאדן צו פראצעסירן פאקטן און זיך ספראווען מיט זיי. זיינע ווענט זיינען שוין געלעכערט פון אזויפיל גיין מיטן קאפ אין זיי אריין. וואס קען מען דען דערווארטן פון די וואס גלייבן אין אים?