"ארטסקראל" און צענזור בפירוש רשב"ם על התורה

דער רשב"ם איז באקאנט פאר פארשידענע פשטים וואס ער ברענגט אין זיין פירוש וואס זענען נישט אין איינקלאנג מיט דברי חז"ל. אבער דער רשב"ם האט געהאלטן אז טראץ די דרשות חז"ל, בלייבט פשוט פשט דער ריכטיגער פשט, הגם די דרשות חז"ל און די הלכות וועלכע ווערן ארויסגעלערנט פון זיי זענען אויך אמת.

אין פרשת בראשית געפונען זיך עטליכע שטיקלעך פון רשב"ם וועלכע זענען לכאורה נישט אין איינקלאנג מיט די דברי חז"ל, און געוויסע חרדים האבן דעריבער מחליט געווען אז מ'דארף צענזורירן די שטיקלעך. איך מיין אז דער ערשטער וואס האט דאס געטון איז געווען הוצאת "המאור", און דערנאך האבן אנדערע נאכגעפאלגט. "עוז והדר" האט לעצטנס ארויסגעגעבן א נייעם חומש מקראות גדולות, און האט אויך צענזורירט די שטיקלעך.

די צענזור בדברי הרשב"ם איז שוין איבער צוואנציג יאר אלט, און עבר ושנה נעשה לו כהיתר. אבער ווי לאנג דאס איז געווען נאר ביי די ריין חרדישע דרוק-הייזער האט דאס נישט אזוי אויפגעברענגט דעם אויפברויז ווי ווען "ארטסקראל" האט לעצטנס מחליט געווען צו גיין אין די זעלבע פיסטריט און אויך מצנזר זיין די קאנטראווערסיאלע שטיקלעך פון זייער נייעם חומש מקראות גדולות וואס איז ערשינען דאס יאר.

פראפעסאר מארק שפירא האט געשריבן צו ארטסקראל איבער דער געוואלדיגער חוצפה צו בארירן די ווערטער פון אחד מגדולי הראשונים, און ארטסקראל האט געענטפערט. אין א פרישן פאוסט אין "ספרים בלאג" האט דער גאון בחכמה ותורה צענומען ארטסקראל אויף אן אופן ווי קיינער האט קיינמאל נישט געטון פאר דעם, אזש, ווען איך וואלט געווען פון די ארטסקראל מוציאי לאור וואלט איך מיך געשעמט ארויסצושטעקן מיין פנים אין דער גאס.

ניין, איך רעד מיך נישט איין אז שערמאן און זלאטאוויץ, די בעלי-בתים פון ארטסקראל, שעמען זיך ארויסצוגיין אין דער גאס. עס איז ליידער כמעט נישט דא פון וועמען זיך צו שעמען. דער חרדישער זלזול צו אמת איז ליידער אזוי איינגעריסן, אז עס איז צו גלייבן אז עולם-גולם כאפט ניטאמאל וואס דא גייט פאר, און פארוואס דאס איז וויכטיג. אבער מענטשן וואס האלטן די פשוט'ע יסודות פון אמת, אויפריכטיגקייט און ערליכקייט פאר חשוב – וואס טייל ארטסקראל אנגעשטעלטע רעכנען זיך זיכער פאר אזעלכע – ווערן דערשטוינט און שאקירט פון שפירא'ס אויפדעקונגען איבער ארטסקראל.

שפירא'ס אויפדעקונגען זענען א סך, און כ'וועל נאר אויסרעכענען עטליכע: ארטסקראל נוצט די ארבעט פון אנדערע (ווי מוסד הרב קוק) אן געבן דעם פארדינטן קרעדיט; ארטסקראל פלאגיאירט פון אנדערע אן דערמאנען אז זיי האבן בכלל גענוצט יענעמ'ס ווערק; ארטסקראל זאגט ליגנט ווען מ'כאפט זיי ביי א טעות, אנשטאט מודה זיין; ארטסקראל - פונקט ווי די עקסטרעמע חרדים - איז אליין מחליט וועלכע גדול'ישע דעות זענען זיי מחייב; טעותים אין ניקוד און אנדייטונגען איבער שקר אין דעם אקאדעמישן פראצעס.

איבער דעם צענזור בדברי הרשב"ם ווייזט שפירא אן די לעכערליכקייט און שקר פון ארטסקראל'ס סטעיטמענט, און ווייזט אן אן איראנישער פאקט וואס באשטעטיגט אז "רעאליטעט איז מער משונה'דיג ווי פיקציע": דער ערשטער וואס האט באהויפטעט אז די שטיקלעך אין רשב"ם אין פרשת בראשית זענען אפיקורסיש איז געווען הרב יהודה נחשוני אין 1981. אין 1988 האט ארטסקראל איבערגעזעצט נחשוני'ס ספר, און זייענדיג אומבאקוועם מיט דער באהויפטונג אויף אחד מגדולי הראשונים האבן זיי עס צענזורירט! 26 יאר שפעטער האט ארטסקראל מחליט געווען צו אדאפטירן די זעלבע שיטה, און געגאנגען ווייטער מיט'ן דירעקט שולח יד זיין בדברי הרשב"ם!

עס איז גאנץ ברור אז די סיבה פארוואס ארטסקראל איז גרייט צו טון אזעלכע שריט איז ווייל זיי ווילן נישט אז די עקסטרעמע חרדים זאלן מאכן מחאות קעגן זיי און דאדורך פארלירן קאסטומערס. דאס איז אויך די סיבה פארוואס ארטסקראל האט געטוישט די צורה פון זייער קמץ, טראץ די לעכערליכקייט פון די טענות קעגן דער אלטער צורה. דאס וואס-אמאל ווילדערע עקסטרעמיזם פון חרדים בארירט אונז אין יעדן תחום. מעסיגע דארף לאזן הערן זייער שטימע איידער עס וועט זיין שפעטער ווי עס איז יעצט.

כ'האב אנגעגרייט א טוץ לינקס צו באגלייטן דעם ארטיקל, אבער יעצט האב איך נישט די מעגליכקייט זיי צוצולייגן. וועל איך מיך באגעניגן מיט א לינק צו מארק שפירא'ס לעצטן מאמר:
m http://seforim.blogspot.com/2015/01/art ... ments.html m

די פלא מיט די גאנצע סומאטוכע וועגן דעם רשב''ם אין בראשית (וואס.דאס איז.די עיקר וואס מען האט ארויסגענימן) וואס כאילו ער האלט אז דער טאג הייבט זיך נישט אן מיט דער נאכט, איז אז דער רשב''ם אליין שרייבט קלאר. אין פר' בראשית אז א טאג איז פין צאה''כ ביז צאה''כ אין פסוק פסוק יד שרייבט ער והיו לאותות ולמועדים ולימים "שהרי מצאת הכוכבים עד צאת הכוכבים יום אחד". עכ"ל. נאר ער איז מסביר דעם מונח יום פון ששת ימי בראשית אז עס הייבט זיך אן בייטאג. אבער לגבי אלעס אנדערש האלט ער אויך אז הליילה הולך אחר היום,

דאס צייגט אז חוץ די חוצפה פון צענזורירן דברי גדולינו כאילו עושה בתוך.שלו ליגט דא גלאט א גרויס מאס אומקאפעטענץ

מען דארף נישט פארמעקן צי מען פארשטייט יא צי נישט, עס איז נישט דיין חיבור, אז די ווילסט דריק עס נישט ,
יש אומרים אז די באקאנטע אגרת השבת פונעם אבן עזרא האט ער געשריבן קעגן הרשב''ם אבער לאור דברי הנ''ל בתגובתי הקודמת איז עס נישט מסתבר

מארק שפירא ברענגט א תש"ס מחאה פון יהושע מונדשיין קעגן דעם פענאמען.

ייש"כ ראובן פאר'ן ברענגען די אינפארמאציע.
עס איז זיכער א געפערליכע חוצפה צו טוישן די ווערטער פון רשב"ם, אבער איך מיין אז שפירא טרייבט היבש איבער מיט'ן עס אראפלייגן כאילו ארטסקרול האט געשניטן רעכטס און לינקס. די אנדערע דוגמאות וואס ער ברענגט זענען היבש נאריש (אין איינעם האט ארטסקרול געשריבן המפרש אנשטאט המפרשו, אין אן אנדערן האבן זיי בטעות נישט געפינטלט ריכטיג). די רעדע איז נאר איבער דעם קאנטראווערסיעלן שטיקל, וואס איז גענוג א גרויסע עולה פאר זיך. מ'דארף עס נישט מגזם זיין.

יאיר, האסטו געליינט די לעצטע פוטנאוט? די פלאגיריזם פון סאנצינא איז נאך ערגער אין א זין פון די צענזור אין רשב"ם.

מארק'ס רעגונג איז נישט אזוי ווייט אויף די צענזור. עס איז אויף די יונילעטעראל החלטה פון ארטסקרול מחליט צו זיין - נגד כמה וכמה גדולים וחוקרים - אז דער שטיקל איז נישט פונעם רשב"ם!

די זייטיגע עוולות, כגון אננעמען אן אבן-עזרא קייגן א רשב"ם, איז קליינגעלט נעבן אזא עוולה ווי מחליט זיין על דעת עצמם אז "ניין, מ'צענזורירט עס נישט, מען לייגט עס נאר נישט אריין ווייל ער האט עס נישט געשריבען..."

שטעלט זיך די אלטע קשיא, אז דו ביזט שוין יא א חכם א חוקר דייקן, וואס ביסטו פארנומען אנאלזירען עד דק א חיבור וואס האט לכתחילה נישט געמיינט די חכמים ווי דיר?

אין די וועלט איז אנגענומען א חילוק פון פאפולערע ספרים און אקאדעמישע ספרים. יעדער אקאדעמיקער ווייסט אז אין יעדער פאפולערע ביך איז דא אן א שיעור גרייזן און סתם שטותים, און מאכט זיך לכתחילה נישט צוטוהן דאס צו קריטיקירען על פי רוב, עס איז א דבר פשוט און א שאד די צייט, דער עולם וואס קויפט די ביכער וויל נישט וויסען פונקטליך און די חכמים ווייסען שוין ווי צו זוכען.

עס איז הויך צייט שפירא זאל כאפען אז ארטסקרול און רוב מער חרדישע הוצאות זענען פאפולערע הוצאות, נישט אקאדעמישער, און עס גייט זיי אן אין די לינקע פאה די מחקר. זיי זענען דא פאר ביזנעס אדער פראפאגאנדע נישט פאר סקאלערשיפ, פאר די חכמים זענען דא ספרים געאייגענט פאר זיי.

די הייליגע מערכה קעגן צענזורירען ראשונים רעדט נישט צו מיר, סארי כ'בין נישט אזא פרומער. אויב שפירא מיינט עס ערנסט אזא פרומקייט די מערכות זיינע איז ער א גרעסער תמים ווי רוב חרדים.

לעיקוואוד, א מקראות גדולות חומש איז נישט ממש א צושטעל צו א פאפולערע ביך.

ווי יאיר זאגט, מ'קען זיך נישט ארומשפילן מיט א ספר יסוד, אפילו אויב עס איז נאר א פאפולערע הוצאה. שטעל זיך פאר איינער פאטשקעט מיט דיקענס.

נישט צו דריקען שטיקלעך פון א ספר מוז נישט זיין ווייל מ'האלט אז ער האט עס נישט געשריבן, מ'דרדקט נישט זאכן וואס זענען קאנטערווירשול

יאיר האט געשריבן:לעיקוואוד, א מקראות גדולות חומש איז נישט ממש א צושטעל צו א פאפולערע ביך.

דאס האט מיט דער קויריאזער פאקט אז ביי היימישע אידען האלט זיך יעדער א חכם און לערנט חומש מיט מפרשים. פאקט בלייבט אבער אז דאס איז פאפולער און נישט אקאדעמיש. די תלמידי חכמים וואס וויסען וואס טוהט זיך לערנען פון ערנסטע הוצאות ווי תורת חיים פון מוסד הרב קוק (כמעט אקאדעמיש) אדער דער חומש פון בר אילן. קיינער טראכט נישט אז די המאור חומש אדער ארטסקרול גמרא אדער בכלל די אלע הוצאות נפוצות אין בתי מדרשים. אמת עס איז אויף א הויכע לעוועל בעצם אבער מען לערנט עס נישט אזוי.

נאך אלעס זעהט מיר דא אויס ווי שפירא איז אויף עפעס א רעליגיעזער קרויסייד וואס איך האב נישט קיין השגה דערין.

ראובן האט געשריבן:ווי יאיר זאגט, מ'קען זיך נישט ארומשפילן מיט א ספר יסוד, אפילו אויב עס איז נאר א פאפולערע הוצאה. שטעל זיך פאר איינער פאטשקעט מיט דיקענס.

מעשים בכל יום אז מען טוהט אזוי. יעדער סקאלער ווייסט דיר צו זאגען זיך נישט סומך זיין אויף פאפולערע עדישינס פון קלעסיקס.
א מינוט אויף גוגל האט מיר געוויזען דאס למשל m http://www.nytimes.com/2011/01/05/books ... .html?_r=0 m
טאקע נישט קיין ראיה ווייל ער האט טענות.. אבער עכ"פ די טענות איז שוין אזא סעמי-רעליגיעזע טענה נישט קיין אקאדעמישער.

ירח בן יומו האט געשריבן:נישט צו דריקען שטיקלעך פון א ספר מוז נישט זיין ווייל מ'האלט אז ער האט עס נישט געשריבן, מ'דרדקט נישט זאכן וואס זענען קאנטערווירשול

לייען די אנטווארט פון ארטסקרול, אויף מארק'ס בלאג. זיי שטרייכן בפירוש אונטער אז די סיבה פאר'ן צענזור איז ווייל לדעתם איז דאס שטיקל נישט פון דער רשב"ם, ווארום ווי וואלט דער רשב"ם געקענט שרייבען עפעס אויף וואס דער אבן עזרא דרוקט זיך אויס "מינות"?

@לעיקוואד די טענה איז לאו דוקא פין א חוקר'שע אין אקעדעמישע פונקט, עס איז פשוט נישט גערעכט אין יושר צי פאטשקענען אין יענעמס חיבור וואס ער האט געשריבן פארן ציבור די רשב''ם האט יא געוואלט עס דער ציבור זאל עס זען ווער ביסטו צי שניידן אז די ווילסט דוקא דריק עס בכלל נישט אבער דריקן אין ציריקהאלטן שטיקלעך פונעם ציבור איז א חוצפה,

ליינענדיג אביסל אויף זיין סייט, איז מיר אויפגענומען א אינטרעסאנטע מעשה וואס איך האב לעצטנס געהערט פון איינעם, וואס איך טראכט וואלט געווען אינטרעסאנט פאר מיילעכ'ן.
קען מיר דא איינער אישי'ען זיין אימעיל?

יאיר האט געשריבן:ייש"כ ראובן פאר'ן ברענגען די אינפארמאציע.
עס איז זיכער א געפערליכע חוצפה צו טוישן די ווערטער פון רשב"ם, אבער איך מיין אז שפירא טרייבט היבש איבער מיט'ן עס אראפלייגן כאילו ארטסקרול האט געשניטן רעכטס און לינקס. די אנדערע דוגמאות וואס ער ברענגט זענען היבש נאריש (אין איינעם האט ארטסקרול געשריבן המפרש אנשטאט המפרשו, אין אן אנדערן האבן זיי בטעות נישט געפינטלט ריכטיג). די רעדע איז נאר איבער דעם קאנטראווערסיעלן שטיקל, וואס איז גענוג א גרויסע עולה פאר זיך. מ'דארף עס נישט מגזם זיין.

יאיר: ייש"כ. אבער ס'זענען פאראן צוויי קאטעגאריעס פון השמטות וואס ארטסקרול באגייט. איינס, איז פשוט'ע טעותים און נישט גענוג נאכפארשן דעם ריכטיגן פשט. דאס קענמען נאך מוחל זיין.אבער די צווייט קאטעגאריע איז א סך ערגער. און פון דעם רעדט ראובן, בשם פראפ' מארק שפירא. דאס איז במזיד משמיט זיין און צענזורירן א צווייטן'ס פירוש און צושניידן עס לויט ווי דער מצב פון פאיליטיקל קארעקטנעסס פארלאנגט. ד.מ. זיך בייגן צו טעראר, וואס קומט מערסטנס אין אונזערע צייטן פון די אזוי גערופענע קנאים...!

איך אליין האב באמערקט צוויי טעותים פון די ערשטע קאטעגאריע. (מענטשליכע טעותים. און אן עצלות נאכצוגיין או9ן אויספארשן גרונטליך דעם ריכטיגן פשט.(

איינס: אין די גמ' אין מס' בבא מציעא. וואס זיי (ארטסקול) האבן שוין פארראכטן. אבער אין די ערשטע אויסגאבעס פון די ענגליש-איבערגעזעצטע גמרות איז געשטאנען ביי דעם מאמר וואו די גמ' זאגט אז א רוכל פון אן אנדער שטאט טאר נישט קומען פארקויפן זיין סחורה אין דעם שטאט. אויסער. א ת"ח מעג יא. פרעגט די גמ' "רבא, וועלכער איז דאך געווען א ת"ח האט יא איינגעהאלטן די הלכה. און נישט פארקויפט סחורה אין א פרעמדע שטאט. ענטפערט די גמ' אז רבא האט געטון "לפנים משורת הדין"...האט דער ארט-סקרול איבערגעטייטשט אויף ענגליש...לפנים משורת הדין...Within the (limit) Law...! וואס איז נישט דער ריכטיגער פשט. זיי האבן עס שוין פארראכטן אין א שפעטערדיגע דרוק...איך האב עס געוויזן פאר הגאון הרב וויינער שליט"א וועלכער איז דאמלס געווען א רב אין א ביהמ"ד אין פלעטבוש...!

דער צווייטער טעות איז אין חומש פ' ויגש ביי דעם פסוק "וישמע בית פרעה" און דעם פי' רש"י און רש"י ברענגט דעם בלע"ז מישנד"ה...וויל דער ארטסקרול מפרש זיין אז דער ווארט מיינט אין אלט פראנצויזיש א הויז...דאס איז דאך אבער א טעות. ווייל לויט דעם קומט אויס פונקט פארקערט ווי דער פי' רש"י. (עיין תגובתי באשכול "די בלעז"ן פון רש"י...על פ' ויגש...( ...!

שיינער מאמר (ערשטע טייל) פון הרב יצחק זילבער פון מאנסי, וואס גיט אביסל מער פרטים איבער דער השתלשלות הדברים.

איז דאס א פרישע מאמר? מנחם זילבר איז דאך א עורך אין ארטסקרול ש"ס?

אנטשולדיגט פארמישט מנחם מיט יצחק...

שיינע play word כותרת פון רב זילבער.... הצנזורות המתחדשות בכל יום....

קאווע טרינקער האט געשריבן:שיינע play word כותרת פון רב זילבער.... הצנזורות המתחדשות בכל יום....

מיין אנטעננע איז אויסגעלאשן היינט, איך כאפ נישט. ווי שטעקט די שיינקייט פון די לשון?

אגב, רש"י הקדוש זאגט טאקע די וואך, פרשת וארא, אז ער גייט מיט פשטות המקרא, און דרוקט זיך אויס אויף די דרשני המקרא "די דרש'ענערס קענען דרש'ענען..." מיט א קענטליכע גרינגשעצונג צו דרשות לעומת פשט.

"והדרש תדרש" מיינט נישט קיין גרינגשעצונג נאר ענדערש אז זיי באלאנגען אין אנדער סארט קאטעגאריע.
גראדע רש"י איז דוקא יא א פירוש ע"פ דרוש.

די אלע וואס רעגן זיך דא אדרעסירן נישט ארטסקראול'ס הויפט ענטפער, "עס איז נישט געווען אין די אריגינאלע מאנוסקריפט פון די רשב"ם".
די פשט וואס זיי האבן 'צענזורירט' איז פון א שפעטערע בלאט, וואס מען האט עטריביוטעד צום רשב"ם, אבער אויב איז עס לפי די איבן עזרא אפיקורסות האבן זיי יעדע רעכט צו אויסלאזן דעם קאנטרעוועסיאלער שטיקל, פשוט ווייל עס ערשיינט נישט אין די אריגינאלע מאנוסקריפט!
זיי מעגן אננעמען אז עס איז טאקע נישט פון דעם רשב"ם.
(אין אן אקאדעמישן ווערק קומט פארשטייט זיך יא א אפהאנדלונג איבער דעם פשט, מיט אן ערקלערונג אויף עטליכע אופנים, אבער נישט אין א פאפולארע ווערק וואס זאל ווערן די נייער 'סטאנדארט').
· Rashbam’s commentary was first printed in
1705, based on the only existing manuscript of his virtually complete commentary on the Chumash. That manuscript began with Parashas Vayeira.

· Subsequent editions were based on that 1705 printing.

· In 1882, David Rosin published a new annotated edition of Rashbam’s commentary.

· The new edition also included a commentary on the Parshiyos Bereishis, Noach, and Lech-Lecha based on comments culled by Rosin from Rashbam’s other writings as well as selections from other works that cite Rashbam. Additionally, this 1882 edition included material taken from a newly-discovered manuscript containing one page of commentary ascribed to Rashbam, on only the first chapter of Bereishis ending in the middle of verse 1:31.

· This manuscript fragment includes an exegesis that appears several times – an exegesis that Ibn Ezra, in his famous Iggeres HaShabbos, vehemently condemns, stating, that it had been put forth by “minim” (heretics). Furthermore, a later exegesis in the same manuscript page (on verse 14) directly contradicts that earlier exegesis.
קינדיש דאס צו רופן "צענזור" מיט א סטרעיט פעיס.

פישל'ע העררינג האט געשריבן:

קאווע טרינקער האט געשריבן:שיינע play word כותרת פון רב זילבער.... הצנזורות המתחדשות בכל יום....

מיין אנטעננע איז אויסגעלאשן היינט, איך כאפ נישט. ווי שטעקט די שיינקייט פון די לשון?

אין די שטיקל פון פרשת וישב זאגט רשב"ם אז רש"י האט אים מודה געווען, וואלט ער ווען געהאט צייט, וואלט ער געשריבן א נייע פירוש לפי הפשטות המתחדשים בכל יום....

ישראל קאפקע,

די ראשונים ברענגן עס בשם דער רשב"ם, די אחרונים קאכן דערין בשם דער רשב"ם, און נאר חכמי ארטסקרול פארשטייען אז עס איז נישט פונעם רשב"ם? היום אומר לו קח קטע זה מן הספר ומחר אומר לו קח פיסקא זו מן הספר עד שאומר לו וכו'.

ATUB @@ישראל קאפקע ATUB
דא האסטע א כת''י פונעם פירוש הרשב''ם אין עס האט אויך דער פירוש אויף בראשית
רשב''ם כת''י מינכן

ישראל קאפקע האט געשריבן:די אלע וואס רעגן זיך דא אדרעסירן נישט ארטסקראול'ס הויפט ענטפער, "עס איז נישט געווען אין די אריגינאלע מאנוסקריפט פון די רשב"ם".
די פשט וואס זיי האבן 'צענזורירט' איז פון א שפעטערע בלאט, וואס מען האט עטריביוטעד צום רשב"ם, אבער אויב איז עס לפי די איבן עזרא אפיקורסות האבן זיי יעדע רעכט צו אויסלאזן דעם קאנטרעוועסיאלער שטיקל, פשוט ווייל עס ערשיינט נישט אין די אריגינאלע מאנוסקריפט!

ווען זיי וואלטן פשוט גענומען דעם אלטן דרוק פון רשב"ם וואלסטו געהאט א זאכליכע טענה, אבער זיי האבן דאך יא אריינגעשטעלט דעם איבריגן חלק פון דעם נייעם מאנוסקריפט, גלייך ווי אלע היינטיגע חומשים. בלויז דער שטיקל וואס איז זיי נישט געפאלן האבן זיי ארויסגענומען. פארשטייט זיך מיט'ן תירוץ אז תלמיד טועה כתבו. אויב דאס איז נישט צענזור, ווייס איך נישט וואס איז יא.

די טענה אז "אלע גדולים האלטן אנדערש" קוקט מיר אויס אביסל מוזר, ווען דאס וואלט געווען לחומרא וואלטן א טוץ ליבעראלן זיך ארויפגעכאפט אז מ'מעג אננעמען לויט עיני השכל וכו'. עכ''פ פאר מארק ש. זיך צו קאכן אינעם אל תטוש תורת אביך אלס א סיבה נישט צו טוישן, איז אביסעלע איראניש.

פישל'ע העררינג האט געשריבן:ישראל קאפקע,

די ראשונים ברענגן עס בשם דער רשב"ם, די אחרונים קאכן דערין בשם דער רשב"ם, און נאר חכמי ארטסקרול פארשטייען אז עס איז נישט פונעם רשב"ם? היום אומר לו קח קטע זה מן הספר ומחר אומר לו קח פיסקא זו מן הספר עד שאומר לו וכו'.

וועלכע ראשונים ברענגען עס נאך בשם די רשב"ם?

שרייבט גאנץ קלאר 'that has been discussed and dealt with for well over a century' (ד.מ. זינט די 1882 ראזען אויפלאגע) סאו אפגעזען וואס ר' דוד צבי האפפמאנן און ר' יעקב קאמינעצקי און great biblical scholar Cassuto אפינירן, און ר' יהושיע מאנדשיין שרייבט איז עס נישט געווען א חלק פון די אריגינאלע טעקסט (עס פאר עז ווי נאו, פון די 1705 מאנוסקריפט, וואס איז געווען די אנגענומענע טעקסט).

@גראדער, די דאונלאוד (פראבירט צוויי מאל) איז געווען אומסוקסעפול, סאו איך קען נישט רעאגירן.

@יאיר, זיי מעגן (און דארפן) נאשן פון יעדן, כדאי עס זאל זיין א דבר השלם, וואס די ראזען אויפלאגע האט געטון איז זיי האבן געמאכט א ליקוט פון די רשב"ם'ס שטיקער וואס אנבאלאנגט פרשת בראשית-וירא (היינטצוטאגס א סטאנדארט אין 'ליקוט' ספרים), אויסער דעם האט מען געפונען אן איינצעלנע בלאט א פירוש אויף בראשית אויף עטליכע פסוקים, וואס די ראזען אויפלאגע האט עטריביוטעד צום רשב"ם,
ארטסקראול האט יעדע רעכט אנצונעמען אז עס איז נישט פון די רשב"ם, זאל עס זיין ווייל די איבן עזרא שרייבט אז עס איז אפיקורסות, אבער צענזור איז עס נישט, אין די פשוטן זין פונעם ווארט.

ישראל, אויף דעם האב איך שוין געענטפערט אז ארטסקרול האט יא גענומען די אנדערע חלקים פון יענעם איינציגן בלאט, איז דאך פשט אז זיי נעמען אן אז עס קומט יא פון רשב"ם.

קאווע טרינקער האט געשריבן:

פישל'ע העררינג האט געשריבן:

קאווע טרינקער האט געשריבן:שיינע play word כותרת פון רב זילבער.... הצנזורות המתחדשות בכל יום....

מיין אנטעננע איז אויסגעלאשן היינט, איך כאפ נישט. ווי שטעקט די שיינקייט פון די לשון?

אין די שטיקל פון פרשת וישב זאגט רשב"ם אז רש"י האט אים מודה געווען, וואלט ער ווען געהאט צייט, וואלט ער געשריבן א נייע פירוש לפי הפשטות המתחדשים בכל יום....

אדער מיינט ער דער מאמר 'צרות מתחדשות בכל יום'.

מען ברויך טאקע אריין קלערען, איז עס אן עוולה צו צענזורירען אלטע ספרים וואס שרייבען זאכען וואס איז קלאר אז עס גייט נישט איינקלאנג מיט היינטיגע חרידיזים אדער נישט.

לכאורה, וואס איז שלעכט?

מען דארף פארשטיין אז עס דא מושגים וואס ווערען די עיקרי הדת לאורך הדורות, זאכען וואס אמאהל זענען נישט געוועהן די עיקרי הדת, זענען היינט יא, און פארקערט אויך, זאכען וואס אמאהל האט מען זיך אין דעם געקאכט זענען געווארען אויסגעקאכט, און היינט אינטרעסירט נישט קיינעם.

למשל בראשית החסידות, האבען זיך ביידע זייטען געקאכט וואס מיינט דער צמצום פין אריז"ל, כפשוטו אדער נישט, און איינער האט געהאלטען אז דער אנדערע איז אן אפיקורס, וכן לענין מלא כל הארץ כבודו, היינט אינטרעסירט נישט קיינעם, נישט חסידים נישט ליטאים צו כפשוטו צו פארקערט, אז מען רעדט פין צמצום הייבט רוב עולם אהן צו געהניצען.

איז ווען מען זאל היינט דריקען ביי חסידים א ספר פין א גרויסע חסידישע רבי פין אמאהל, ווי ער שרייבט קלאהר אז צמצום איז כפשוטו, וואלט נישט געוועהן קיין שום רצון פין דער דריקער דאס צו צענזורירען, ווייל קיינער קוקט נישט אויף דעם. משא"כ מען זאל היינט דריקען א ספר פין אן אמאהליגער רבי, ווי ער זאגט אז מען ברויך גיין ארבעטען און נישט פארברענגען א גאנצע טאג קוועשטען די באנק (העי, ווארט נאר, דער סור מרע פין זידיטשובער גייט מען נאך צענזורירען אויב האט מען נאך נישט), ווערט דאס א פראבלעם, מען "קען" פשוט נישט לאזען דער "המון עם" לערנען אין ספרים וואס שרייבען פארקערט פין אונזערע יסודי הדת, און אוועק מאכען דער זידעטשובער קאן מען אויך נישט, איז וואס טוט מען דא? מען "מוז" פשוט אויסמעקען די פאר שורות און פטור אן עסק.

איי די היפאקריסי שרייט דאך ביזען הימעל!! אפשר טויש דיינע עיקרי הדת, אדער אפשר זעה איין די דריקער אז אונזערע יסודות זענען א באנטש פין אויפגעמאכטע שטותים וואס אפאר בעל עגלה'ס האבען מחליט געוועהן פאר יסודי הדת?

דער תירוץ איז דער דריקער גלייבט נאך ווייניגער פין דיר. דער דריקער לאזט נישט אויס ווייל ער האלט אזוי צו אזוי, עס גייט אים אהן איין זאך, געלט און כבוד. זיין ספר זאל זיין אהנגענומען דורך וואס מער מענטשען.

און מען קען דאס נאר טוהן דורך נאכגעבען וואס מער אנדערע שיטות פין אנדערע משוגעים.

אמאהל איז ארטסקרול געוועהן מיט דער מהלך פין גיין מיט'ן אמת, האבען זיי געליטען דערפאר אז פארשידענע גדולים האבען געזוכט אויף זיי צו האקען ווען מען האט געקענט. דער גאנצע קמץ פרשה האט געהאט מיט די קמץ א לאך אין פאטעטע, די מוחים האבען פשוט געוואלט מרחיק זיין ארטסקראל פין היימישען עולם, האבען זיי זיך אנגעהאנגען אין קמץ.

ארטסקרול האט אבער אין די לעצטע יארען שווער געארבעט צו לעקען אלע גדולים פין אלע קרייזען צו ווערען ביי זיי אנגענומען, און זיי פירען א שווערע פי אר קאמפיין אויף דעם. זיי גייען צו רבי'ס רבנים און מאכען מסיבה'לעך ווי און ווען זיי קענען.

ממילא ווען זיי זעהן זיך דריקען א חומש וואס פארשידענע האבען שוין געדריקט, און זיי ווילען גאר שטארק אז דער חרידי וואס לערנט חומרש"י יעדעס וואך זאל קויפען זייער חומש און דאס זאל ווערען זיין חומש, וועלען זיי מאכען א קמץ, דיליטען אפאר נישט וויכטיגער רשב"ם'ס וכו' וכו'.

מען קען נישט האבען קיין טענות אויף ארטסקרול ווען זייער קאסטעמער בעיס פארלאנגט עס.

ווען אני הקטן בין דער אייגענטימער פין ארטסקרול וואלט איך מן הסתם נישט געטוהן אנדרעש. דאס מאכט עס נישט מער גערעכט, אבער כ'פארשטיי זיי גוט.

וואספארא טומעל? איך וויל וויסען ווי א חרדי את דבר השם קען יא דריקען א ספר וואס די אבן עזרא שרייבט אז ער האט ערענסט געהאלטען ביים מחלל שבת זיין און צופליקען די מעניוסקריפט פון די פירוש הרשב"ם (ווער ווייסט, אפשר די איינציגע קאפי) און עס מבער זיין שבת פון די וועלט כדאי קיין אנדערע ייד זאל עס נישט מער זעען!

ווי קען א חרדי הירא את דבר השם,  דריקען א שטיקער פון א ספר וואס די גרויסע אבן עזרא שרייבט "גם הסופר הכותב אותו בפירוש התורה זרועו יבוש תיבש ועין ימינו כהה תכהה".

א קשיא אויף א חרדים וואס צענזירען דויטשע טשענסלער ענדזשעלע מערקעל פון א בילד וואס איז, כמין ימא לטיגנא, נעכטען פארשפרייט געווארן איבער די גאנצע וועלט ווייל חרידם האבן מורא פון מחשבות זרות.. ווי אזוי קענען אדער מעגן זיי דריקען א שטיקער פון א פירוש וואס די גרויסע א"א שרייבט "והמאמין בפירוש הקשה השה יקום ה' נקמת השבת מממו"

איך ווייס נישט פארוואס די פרידיגע דריקערס האבן נישט מורה געהאט! ס'איז א דבר פשוט אז א חרדישע דרוק הויז קען עס נישט דריקען. און על פי מנהג חרידם מדור דור, שבשתא כיוון דעל על, ווען מ'צענזורט מאכט מען א שווייג. ווי פלעגט די באבע זאגען, "מ'טאר נישט זאגען קיין ליגענט,אבער נישט גאנצע אמת דארף מען אויסזאגען"

שר התורה מארק שפירא זאל מיר מוחל זיין, איך פארשטיי נישט זיין גרויס וואונדער און סקאנדאל.

לו יהא אז די אבן עזרא מיינט טאקע די שטיקל רשב״ם מיט זיין איגרת שבת. דאן די לשון ״גם הסופר הכותב אותו בפירוש התורה זרועו יבוש תיבש ועין ימינו כהה תכהה" גייט ארויף אויפן מחבר פון די פירוש, דהיינו אז ס׳איז דא א פראבלעם מיט אים אליינס. ממילא היתכן א חרידישע איד זאל בכלל דרוקען אדער לערנען די פירוש??? פארוואס עפעס צענזורן?

סופר הכותב אותו בפירוש התורה מיינט די בחור די זעצער. נישט די מחבר. ווי מארק שרייבט;
He only curses the one who reads it aloud and the scribe who writes it. If Ibn Ezra was directing his comment against some heretic, we would expect him to curse this person,

עס זעהט מיך אויס גאנץ א געקוועטשטע תורה פון שפירא דאס. לכאורה די גראדע פשט איז סופר טייטש די מחבר פון די פירוש נישט א מעתיק.
בכל אופן די טענה בלייבט. אפיק אבן עזרא ועייל רשב"ם ווי קען א חרדישע איד אויסמעקן א שטיקל רשב"ם ווייל דער אב"ג דינגט זיך? ווער איז דער מכריע צווישען אב"ע און רשב"ם?

הוי..ווען זיי וואלטן ווען געוואוסט וואס שטייט אלס געקונצלט אין אבן עזרא. אוי האט ער געהאט א ווייטן בליק.

דער אגרת השבת בכלל מאכט נישט קיין סענס, נישט די גאנצע רעש וועגן אזא פירוש וואס יעדער ווייסט אז ביידע סיי די רשב"ם און סיי די אב"ע זענען כסדר מפרש פסוקים שלא אליבא דהלכתא איז וואס איז שווער פונקט דער נושא. און נישט אז דער ראציאנלער אב"ע זאל שרייבען וועגן אזוינע חלומות ודמיונות.
מוז מען זאגען אדער ער האט עס נישט געשריבען אדער ער האט עס געמיינט סתם אלץ א וויץ.

לעיקוואד האט געשריבן:עס זעהט מיך אויס גאנץ א געקוועטשטע תורה פון שפירא דאס. לכאורה די גראדע פשט איז סופר טייטש די מחבר פון די פירוש נישט א מעתיק.
בכל אופן די טענה בלייבט. אפיק אבן עזרא ועייל רשב"ם ווי קען א חרדישע איד אויסמעקן א שטיקל רשב"ם ווייל דער אב"ג דינגט זיך? ווער איז דער מכריע צווישען אב"ע און רשב"ם?

לפענ"ד איז די גאנצע דעבאטע נישט אויף די ריכטיגע רעלסן (טרעק,בלע"ז). לויט ווי קאפקע ברענגט א ציטאט אז דער קאנטראווערסיאלער פשט אין רשב"ם קומט פון אן אייניציג בלעטל וואס מ'האט געטראפן. און ס'איז נישט געווארן אויטענטיזירט אז דער מחבר איז דער רשב"ם. בלייבט דאך אלעס ביים אלטן. איז דאך ארטסקראלל יא גערעכט געווען ווען זיי האבן עס אויסגעלאזט. וכבודו של הרשב"ם במקומו מונח. ווייל ס'איז דא עטליכע למדנים וועלכע האלטן אז ס'איז יא פון רשב"ם, איז נאכנישט גענוג מכריע צו זיין...!

און אז די אבן עזרא זאגט איז וואס?

ווייסט וואס נאך די אבן עזרא זאגט?

ווער זאגט אונז קליינע מוחות ווער איז מער גערעכט?

לעיקוואד האט געשריבן:דער אגרת השבת בכלל מאכט נישט קיין סענס, נישט די גאנצע רעש וועגן אזא פירוש וואס יעדער ווייסט אז ביידע סיי די רשב"ם און סיי די אב"ע זענען כסדר מפרש פסוקים שלא אליבא דהלכתא איז וואס איז שווער פונקט דער נושא. און נישט אז דער ראציאנלער אב"ע זאל שרייבען וועגן אזוינע חלומות ודמיונות.
מוז מען זאגען אדער ער האט עס נישט געשריבען אדער ער האט עס געמיינט סתם אלץ א וויץ.

דער אב''ע אויף עטליכע פלעצער פירט א מערכה מיט די וואס שרייבן נגד חז''ל, לכאורה דארף מען מחלק זיין צווישן מפרש זיין פסוקים שלא כחז''ל אפי' עס האט נפק''מ להלכה שלא כהלכתא, וואס דאס האט דער אב''ע געטון, משא''כ אננעמען א זאך וואס איז פארקערט ווי קבלת חז''ל ממשה ווי דער נושא פון הלילה הולך אחר היום וואס חז'ל האבן מקבל געוען אז נאכט איז דער אנהייב אין דער מפרש נעמט אן פארקערט דאס האט ער אויך נישט פארטראגן

לדעתי איז דער אבן עזרא מכוון אויף.אן אנדערע פירוש וואס האט געשריבען אז שבת דארף מען האלטען פין אינדערפרי ביז זונטאג אינדערפרי. . היעלה על הדעת אז דער רשב"ם האט אזוי געהאלטען?

המשך פון הרב זילבער'ס מאמר. מאדנע ווי ער דערמאנט נישט שפירא.

מתעמק אויף פורום אוצה''ח נעמט זיך אן פאר ארטסקרול,

לכאורה לדעת ארטסקרול דארף מען אויך מצנזר זיין דער דברי יציב וואס האלט אז עונת ת"ח בליל שבת מיינט מוצאי שבת, ווייל לפי דבריו קומט דאך אויס אז שבת הייבט זיך אהן אינדערפרי און ענדיגט זיך זונטאג אינדערפרי, וזהו דעת מינין כאמור. וצע"ג.

גראדעמעכעלע האט געשריבן:

לעיקוואד האט געשריבן:דער אגרת השבת בכלל מאכט נישט קיין סענס, נישט די גאנצע רעש וועגן אזא פירוש וואס יעדער ווייסט אז ביידע סיי די רשב"ם און סיי די אב"ע זענען כסדר מפרש פסוקים שלא אליבא דהלכתא איז וואס איז שווער פונקט דער נושא. און נישט אז דער ראציאנלער אב"ע זאל שרייבען וועגן אזוינע חלומות ודמיונות.
מוז מען זאגען אדער ער האט עס נישט געשריבען אדער ער האט עס געמיינט סתם אלץ א וויץ.

דער אב''ע אויף עטליכע פלעצער פירט א מערכה מיט די וואס שרייבן נגד חז''ל, לכאורה דארף מען מחלק זיין צווישן מפרש זיין פסוקים שלא כחז''ל אפי' עס האט נפק''מ להלכה שלא כהלכתא, וואס דאס האט דער אב''ע געטון, משא''כ אננעמען א זאך וואס איז פארקערט ווי קבלת חז''ל ממשה ווי דער נושא פון הלילה הולך אחר היום וואס חז'ל האבן מקבל געוען אז נאכט איז דער אנהייב אין דער מפרש נעמט אן פארקערט דאס האט ער אויך נישט פארטראגן

דיין פשרה שטימט נישט מיט דעם וואס די אבן עזרא איז מתיר גילוח הזקן, און לערנט פשט אז דוקא על המת טאר מען עס נישט מגלח זיין. (עיין בפירושו בפרשת קדושים ובפרשת אמור )