שאלה:
ביטע ענטפערן בכלליות איבער די ענין פון אוועקנעמען ביזנעס פון אנדערע אידן.
איך בין א סעילסמאן וואס איך גיי ארום צו ביזנעסער און סטאר’ס אז זיי זאלן נעמען מיין פראדוקט, לאמיר אנכאפן פאר א דוגמא אז איך שטעל צו טשעק’ס פאר ביזנעסער, וואס איז די הלכה צו מעג איך פארשלאגן פאר איינעם ער זאל נעמען זיינע טשעק’ס ביי מיר אינדערצייט וואס אטאטמאטיש גייט ער אויפהערן צו נעמען טשעק’ס ביי זיין ביז איצטיגע פראוויידער.
איך האב אנגעכאפט פאר א דוגמא טשעק’ס, אבער די זעלבע שאלה איז ביי איינעם וואס שטעלט צו אפיס סופליי’ס, טאנער’ס, אא”וו.
איינער א ת”ח האט מיך געזאגט אז אויב איך נעם נישט אוועק פון יענעם כדי חיותו איז דאס נישט קיין פראבלעים, וויל איך וויסן אביסל מער פרטים דערוועגן, וואס הייט כדי חיותו וכו.
יישר כח
(-)
תשובה:
ביי א פאל וואס דער לוקח האט שוין אפגעשמועסט מיט א צווייטן סעילסמאן צו קויפן ביי אים, און ביידע האבן שוין מסכים געווען, איז אסור צו קומען און אויסכאפען דעם ערשטן, ונקרא רשע.
אין א פאל וואס דער לוקח קויפט געווענליך די חפצים ביי איינעם, און מען וויל בעטן יענעם אז פון היינט און ווייטער זאל ער קומען צו אים און דורך דעם וועט ער מער נישט גיין צום ערשטן, איז א מחלוקה. אויב עס איז דא אסאך סרסורים וואס טראגן אן ביליגע פרייזן, איז די מנהג להקל, ווייל עס קען זיין אז א גוי וועט אים מציע זיין א ביליגערע פרייז און קיינער וועט נישט מרויח זיין.
אבער דאס איז נאר אין א פאל וואס דער קונה קויפט אלץ ביי דעם וואס איז מציע די ביליגסטע פרייז, אבער אויב ער איז נישט אינטערעסירט צו טוישן, צב”ש ער איז צופרידן יעצט מיט די סערוויס וכדומה, צו ווייל ער איז אים א חבר אדער קרוב, טאר מען נישט משתדל זיין אז ער זאל טוישן.
בכל אופן, אויב ווייסט מען אז א איד וועט שאדן האבן דורך דעם איז א מצוה מן המובחר נישט צו אויסכאפן יענעם.
די ענין פון כדי חיותו, איז נישט מעגליך צו וויסן, ולכן אין נראה לחלק.
תשובה אם הוא דבר שכבר רצה בעל הבית לקנות וכבר דיבר עם הסרסור הראשון לקנותו וכבר הסכימו על המחיר ובא איש ואומר שיקנהו אצלו הוי כעני המהפך החררה ובא אחר ונוטלו ונקרא רשע כמבואר בסי’ רל”ז ובזה ודאי שאסור לומר לבעל הבית שיקנה אצלו ועל ידי זה לא יקנה אצל הסרסור שהיה ראשון וכבר הסכימו ביניהם
אבל על דבר שהוא קונה אצל הסרסור הראשון תמיד ועל ידי השתלדותו לא יקנה אצל הסרסור הראשון מהיום והלאה אלא אצלו האי דינא דין מערופיא הוא דיש אוסרין בסי’ קנ”ו ויש בזה ד’ דיעות אם הבעל הבית הוא עכו”ם דשרי או להיפך הוא ישראל אמנם איך שיהיה מבואר בשו”ח מנחת יצחק ח”ב סי’ צ”ד דהמנהג להקל אפילו לכתחלה והטעם משום שיש הרבה סרסורים עכו”ם ואם לא יקנה אצלו אפשר שיקנה אצל העכו”ם ולא לו יהיה ולא לחברו ע”ש
ולכן נראה דאם הבעל הבית הוא שקונה מכל מציע לו בזול יכול הוא להציע אבל אם הבעל הבית יש לו אדם מיוחד שקונה אצלו הכל ואם יבא סתם איש לא יקנה אצלו כיון שיש לו כבר מי שמביא לו דברים אלו לקנותו אלא משום השתדלות של איש זה הוא קונה אצלו בזה תליא במחלוקת אי דנין דין מערופיא ולכתחלה אין כדאי להשתדל בזה שיקנהו מאתו
ובכל אופן אם יודע שיהודי אחר יפסיד על ידו איכא מצוה מן המובחר שלא להציע
ומה שחילק אם הוא כדי חיותו של חברו או לא דבר זה מן הנמנע לדעת מהו חיותו של חברו ולכן אין נראה לחלק