אינטערוויו מיט הגאון ר' יששכר כ"ץ - וועקער #14

לבי ובשרי האט געשריבן:שטארק הנאה געהאט פונעם קאלירפולן מאמר אינעם וועקער איבער דעם פילפארביגן דמות פון דעם יששכר כ"ץ שיחי' לאיושט"א.
א קליינע נקודה וואס עגבערט מיר און האט מיר געעגבערט ליינענדיג דעם אינפארמאטיוון ארטיקל;
וואס איז דער גרויסער שפרונג פון א בחור אין סאטמאר-בריסק ביז א רב וועלכע איז מתיר פרויען עולה לתורה צו זיין וכדומה וכיוצא? יתכן אז הרב כ"ץ טעמו ונימוקו עמו מיט זיין לעבנס שטייגער און פסקים, אבער וואס איז באדייט פון אזא מאדנעם קאנטראסט?...
מעגליך איז מיין עגבערונג געווארן ארויסגעברענגט און בארירט צווישן די שורות פונעם ארטיקל, אבער נאכאלס, צ"ב לענ"ד הרמה.

נ.ב תגובה איז געשריבן געווארן אן עיון אין וויקיפידיע און אינעם דיזן אשכול

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:איך האלט נאך אין מיטן ליינען, אבער טאמער איך שרייב גארנישט יעצט, וועל איך גארנישט שרייבען צום סוף.

א. עס איז אינטרעסאנט צו ליינען אז זיין זיך גט׳ן איז געקומען איידער זיין צווייפלען אין זיין געזעלשאפט און נישט פארקערט. אז איינער גט זיך, איז עס נישט מער ווי נארמאל אז ער זאל זיך נעמען איבערטראכטען זיין לעבן. ברגע מ׳האט נישט קיין רואיגע פלאץ אין די געזעלשאפט, דארף מען דאך עפעס זוכען. דאס איז נישט די אלגעמיינע אינטעלעקטואלע רייזע פון וואס ראובן האט געשריבען אין זיין ז׳ אדר דרשה, וואס א מענטש ווערט קלוגער מיט די צייט, אדער גלאט אזוי נעמט ער זיך טראכטען און עס ווערט אים שווער. דאס איז מער דער ווינער רב׳ס סארט קער, הגם אז ער איז נאך פרום.

ב. ער טוט זיך אלס אפ אז ער האט געלערנט אין בריסק, און דערווייל לא מיניה ולא מקצתיה. ישיבת מצויינים איז א ישיבה געווען אונטער דער פירערשאפט פון הרב ח"א טורצין און הרב א"ח קראסניצקי זצ"ל, מיט אן איינגעשטעלטע מגיד שיעור א תלמיד פון הרי"ד סאלאווייציג. גראדע האבען א פאר סאלאווייציגס געשיקט זייער קינדער אהין, אבער בריסק איז עס נישט.

די מכוון דערפון איז אז ער איז נישט דער מישאכץ פון בריסק מיט סאטמאר פארקערפערט אין א מאדערן ארטאדאקסישע ראביי.

ג. זיין משל פון למדות וואס ער זאגט זיין תלמידים איז אויך א ווייז אז ער איז נאכאלס א פארצייטישע אונגארישע און ער האט בכלל נישט געשמעקט אנדערע חרדישע וועלטען. זיין תשובות ליינען זיך טאקע ווי א היינטיגע אונגארישע רב, נישט עפעס ווייטער.

ואפשר שיחתי. זיין תשובה וועגען זייגען אין ביהמ"ד איז געווען א טיפיקעל תשובה פון סיי וועלכע רב אין ווסמב"ג, נישט עפעס אריגינעל צו גרונטליך אפגעלערנט א זאך. אין דער עולם הישיבות איז פסק הלכה געלאזט פאר די שוואכערע עלעמענט. דעריבער קומען נישט ארויס קיין סאך תשובות. אבער אין למדות האלט זיך יעדער א מ"ד, דעריבער קומט ארויס פיל נאנסענס אין דער געביט. יונגעלייטלעך מאכען די פיס נאס מיט א סקראבאווע שטיקל, אן הענט צו פיס, אבער מיט די ריכטיגע שפראך און קאוד ווערטער. ניין, חפצא און גברא זענען נישט קיין קאוד ווערטער, נאר מער א שטייגער ווי ׳מ׳זעט אפ די מעשה אין די חלות׳ וכדו׳. ביי אונגארישער שרייבט מען תשובות, און די שוואכע עלעמענט שרייבט שוואך. למשל, מיט פיל מראה מקומות וואס געבען גארנישט צו, אדער אראפ ברענגען די גאנצע גמרא מיט רש"י אן קיין שום חידוש. ווען מ׳פראבירט צו ענדליך זאגען די חידוש, איז עס גאר א קליינער און נישט אויפגעוויזען וכדו׳. אוודאי שרייבען געוויסע בעסערע תשובות, אבער די זיינען די שוואכערע. די תשובה אויף זייגען אין ביהמ"ד האט טאקע געזייגט אויף די שטייגער. אן אריכות אויף קושען אין ביהמ"ד, וואס איז סתם א רויטע העררינג וואס האט גארנישט צו טון מיט די שאלה (און סתם אזוי, דאס אוועק מאכען א רמ"א ווייל זיין מקור אין תשובות בנימין זאב ברענגט א כלבו וואס ער האט נישט געטראפען איז זינלאז און קטנות׳דיג, מילד גערעדט. אז עס נישט קיין כלבו, איז עס א רמ"א, וואס איז שלעכט דערמיט?). די נושא האט ער בכלל נישט בארירט און זיין נגיעה שטראלט ארויס פון יעדער ווארט זיינער.

און דאס איז די נעקסטע נקודה. ער גלויבט אין אזא ׳אינטואיציע׳ אין הלכה וואס בארעכטיגט זיין פארדרייען מקורות פאר זיין שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען. די ׳אינטואיציע׳ איז טאקע מערקבאר אין אסאך תשובות, אבער אין אגרות משה איז עס נישט פארהאנען, אחוץ ווען עס איז אן אפענעם שעת הדחק, אדער פארענטפערען מנהג ישראל, וואס איז נישט קיין אינטואיציע אדער נגיעה, נאר א לעגיטימע מהלך אין פסק קלאר אויסגעשריבען. אין מהרש"ם וועסטו עס נישט טרעפען און אזוי אויך אין נודע ביהודה. ווען מ׳נעמט אראפ די אלע בארעכטונגען וואס ער האט גענומען פאר זיך, האבען זיין תשובות ווייניג מיט וואס זיך צו דעקען.

בקיצור, ער זוכט צו טוישען אנגענומענע הלכה, און זיין הינטערגרטנד איז אלס א דף היומי מגיד שיעור.

ד. זיין בליק אויף די מעלות פון חרדים איז אויך גאנץ קינדעריש און אויבערפלעכליך. פארקויפען ד׳ מינים אין גאס איז נישט קיין יסוד אין חרדישיזם. איך בין נישט קיין קלענערע חרדי ווי סיי וועמען, און איך האב נישט קיין קינדער זכרונות פון שטילע געסער אום שבת נאכמיטאג, אדער גאס כפרות שלאגען. די חסרון פון מאדערן ארטאדאקס איז אז זיי נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג. דאס האט נישט מיט די חיצוניות פון שווארצע קליידער אדער מוזיק אין גאס ביי שמחת בית השואבה.

ה. זיין בחירה מעלה פון די מאדערן ארטאדאקס פעלט צו באמערקען די נקודה. בחירה איז נישט אייניג פאר יעדעם. דער יונגערמאן אין ווסמב"ג אדער בארא פארק האט א בחירה צו ער זאל אויפהייבען די קאפ אין מיטן לערנען צו זען ווער איז יעצט אריין געקומען, אדער צו ער זאל רעדען וואס ער דארף נישט. אויף א גרעסערע מדרגה האט איינער נסיונות אויף א פניה אין א מצוה. דאס אז אנדערע האבען בחירה אויף עבו"ז איז נישט קיין מעלה, ווי אויך לגבי שמירת שבת.

ו. די אויספיר אז עס איז א שאד און א שאנדע אז די געזעלשאפט האט אים אויסגעשפיגען, איז גראדע א שטארקע נקודה למחשבה, אבער איך זעי נישט אז די געזעלשאפט איז גענצליך שולדיג. ר׳ ישכר איז א יונגערמאן מיט גרויסע כוחות, אבער ווייניגער ווי ער מיינט און וויל. די אורות זענען גרעסער ווי די כלים. ער וואלט קיינמאל נישט באקומען עפעס א גרויסע פאסטן אין א ציבור וואס פארשטייט עכט צו לערנען, און נאר דאס האט אים געשמעקט. נאר אין דערויסען האט ער דאס געקענט טון.

ז. דאס וואס ער טענה׳ט אז ער איז בעיקר געטריבען דורך א שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען פון פרויען, האט ער בכלל נישט אויפגעוויזען. דאס אז פרויען זענען פטור פון תלמוד תורה איז א דרשה אין פסוק, דאס קען נישט הענגען אויף א קולטור. דאס אז היינט לערנען זיי יא גמרא, איז א שיטה פון הרב סאלאווייציק אבער איך ווער צו נערוועז פון מיין פאון דאס אויסצושרייבען. מיט גלייכבארעכטונגען האט עס נישט

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:ס'האט גארנישט מיט דאורייתא אדער דרבנן צוטון, דאס אז פרויען קענען עולה זיין לתורה איז א בפירושע גמרא, און דאס אז פרויען קענען נישט זאגן קיין עדות איז אויך א בפירושע גמרא.

גדליה האט געשריבן:רב ליטוואק,
כבין מסכים מיט טייל פון אייערע נקודות אבער איר מאכט עפעס א רושם כאילו אז בריסק (די ריכטיגע נישט די פאלשע) האט א מאנאפאלי אויף די תורה.

ז. דאס וואס ער טענה׳ט אז ער איז בעיקר געטריבען דורך א שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען פון פרויען, האט ער בכלל נישט אויפגעוויזען. דאס אז פרויען זענען פטור פון תלמוד תורה איז א דרשה אין פסוק, דאס קען נישט הענגען אויף א קולטור. דאס אז היינט לערנען זיי יא גמרא, איז א שיטה פון הרב סאלאווייציק אבער איך ווער צו נערוועז פון מיין פאון דאס אויסצושרייבען. מיט גלייכבארעכטונגען האט עס נישט

יששכר כץ האט געשריבן:רביה״ק,

זע דעם לינק ווי איך בין מאריך אביסל מער ווי דאס וועקער אינטערויאו ערלויבט: https://kavvanah.wordpress.com/2017/09/ ... rview/amp/

לאז מיר וויסן דיין מיינונג.

ונתנהתוקף האט געשריבן:#@%$&*, איר זאגט קלאר אז פרויען זענען "פטור" פין לימוד התורה, און ביי אונז איז עס אסור, א שטיקעל חילוק, און אוודאי האט עס מיט גלייכבארעכטיגונג, מיט וואס דען?

ונתנהתוקף האט געשריבן:

ז. דאס וואס ער טענה׳ט אז ער איז בעיקר געטריבען דורך א שיטה"ק פון גלייכבארעכטונגען פון פרויען, האט ער בכלל נישט אויפגעוויזען. דאס אז פרויען זענען פטור פון תלמוד תורה איז א דרשה אין פסוק, דאס קען נישט הענגען אויף א קולטור. דאס אז היינט לערנען זיי יא גמרא, איז א שיטה פון הרב סאלאווייציק אבער איך ווער צו נערוועז פון מיין פאון דאס אויסצושרייבען. מיט גלייכבארעכטונגען האט עס נישט

אחר נשיקת אחוריך הקדושה, איר זאגט קלאר אז פרויען זענען "פטור" פין לימוד התורה, און ביי אונז איז עס אסור, א שטיקעל חילוק, און אוודאי האט עס מיט גלייכבארעכטיגונג, מיט וואס דען?

יז אמרו חכמים, כל המלמד את בתו תורה, כאילו לימדה תפלות. במה דברים אמורים, בתורה שבעל פה. אבל תורה שבכתב, לא ילמד אותה לכתחילה; ואם לימדה, אינו כמלמדה תפלות.

ונתנהתוקף האט געשריבן:פונקט ווי רב סאלאווייטשיק האט געקענט לערנען מיט פרויען תורה פאר סיבות, קען רב כץ מתיר זיין צוליב סיבות פין גלייך בארעכטונג.
דאס איז אמאהל זיכער, אז חרדים וואס האבן מתיר געווען לערנען מיט פרויען, אבער מיט גבולים, די גבולים האבן נישט קיין יסוד אין הלכה, נאר מיט האלטען די פרויען אינדערויסן פין די פאלד.

Rav Ethan needs to embrace a robust egalitarianism which encompasses the entire Halakhic corpus, one that believes that every gender based distinction in Halakhah is sociological, not biological. According to Rav Ethan, whenever we encounter a gender based distinction, in Chazal or the Torah, it is not about women per se, but instead is referring to someone who is part of a trio of individuals “known to be adjunct or second-class citizens in the larger Greco-Roman world in which the Sages lived” (the other two being minors and slaves). It is not gender essentialist and would therefore not apply to the women of our time.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:ד. זיין בליק אויף די מעלות פון חרדים איז אויך גאנץ קינדעריש און אויבערפלעכליך. פארקויפען ד׳ מינים אין גאס איז נישט קיין יסוד אין חרדישיזם. איך בין נישט קיין קלענערע חרדי ווי סיי וועמען, און איך האב נישט קיין קינדער זכרונות פון שטילע געסער אום שבת נאכמיטאג, אדער גאס כפרות שלאגען. די חסרון פון מאדערן ארטאדאקס איז אז זיי נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג. דאס האט נישט מיט די חיצוניות פון שווארצע קליידער אדער מוזיק אין גאס ביי שמחת בית השואבה.

יששכר כץ האט געשריבן:"איז דא א סיבה אז בשר וחלב זאל זיין אסור?"

כלומר?

יעקב מענטש האט געשריבן: @ליטוואק.

איז די ציהל מיטן שרייבן א תשובה צו ווייזן גאונות? אדער איז עס צו מברר זיין א הלכה לאמיתו, לידע את המעשה אשר יעשה?

בכלל דיין גאנצע attitude ווי דער תחום פון שרייבן תשובות איז א 'פארמעסט' צווישן גדולים, קוקט עפעס נישט אויס תורה'דיג.

אבער דאס קען זיין א תוצאה פון מיינע אונגארישע גענעס.

פרייוויליג האט געשריבן:

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:ד. זיין בליק אויף די מעלות פון חרדים איז אויך גאנץ קינדעריש און אויבערפלעכליך. פארקויפען ד׳ מינים אין גאס איז נישט קיין יסוד אין חרדישיזם. איך בין נישט קיין קלענערע חרדי ווי סיי וועמען, און איך האב נישט קיין קינדער זכרונות פון שטילע געסער אום שבת נאכמיטאג, אדער גאס כפרות שלאגען. די חסרון פון מאדערן ארטאדאקס איז אז זיי נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג. דאס האט נישט מיט די חיצוניות פון שווארצע קליידער אדער מוזיק אין גאס ביי שמחת בית השואבה.

איך בין שטעקן געבליבן ביי די ווערטער. וואס מיינט נעמען אידישקייט גאר גאר גרינג? עס איז אזוי ווי זאגן אז די חסרון פון די חסידים אז זיי נעמען אן אידישקייט גאר גאר שווער. אידישקייט איז בלויז איבער הלכה. איז דאס אן הלכה? עס איז נישט גרינג אדער שווער, עס איז אן הלכה. איז דאס לפנים משורת הדין איז דאס ווייטער נישט קיין הלכה נאר השקפה. נעמט ער קולות פון יעדעם איז דאך ידוע וואס חז"ל זאגן. נעמט ער די הלכה וואס איז להיתר איז דאס ווייטער הלכה. נעמט ער אן געוויסע קולות להלכה איז דאס ווייטער להלכה. אידישקייט איז נישט איבער שווער אדער גרינג, גוט אדער שלעכט. עס איז איבער וואס חז"ל האבן געזאגט און וואלטן געזאגט.

עס איז דא אן אינטערנאציענאלע imbedded קראנקהייט ביי אידן פון סיי וועלכע קרייז, אז אידישייט איז איבער גרינגקייט אדער שווערקייט. אויב די הלכה פארבאט עפעס איז דאס א שווערע אידישייקט, אויב פארקערט איז דאס א גרינגער אידישקייט. אויב איינער טוט עפעס מיט לייכטזיניקייט אדער נגד הלכה איז דאס נישט קיין "גרינגער איד" נאר קעגן הלכה.

הלכה איז פאר יעדעם, איבעראל, ביי סיי וועמען, ווען אימער, לפי המצב ולפי הזמן, לפי הרוח ולפי השעה, עס ווענד זיך, עס טוישט זיך, עס איז אפהענגיק עס איז אומאפהענגיק, און עס varied. נישט דא קיין קל און עס איז נישט דא קיין גרינגקייט.

גדליה האט געשריבן:ר' יששכר'ס קערפער איז אויך ווארעם

יששכר כץ האט געשריבן:קאך לעפל,

״משכיל׳ישע אנשויאינגען״ ווי למשל?

איך האב געגעבן א קלאסישען הספד אבער האב מחליט עס צו געבן אין ענגליש כדי די פילע נישט אידיש רעדעו׳דיגע מענטשען וואס זענען דארט געווען זאלען וויסן וואס א גאלדענע נשמה מיין טאטע ז״ל איז געווען. אפאר פאנאטישע נארנים האבען מחליט געווען צו מאכן א טומעל אין געמאכט חרדישע אידן ללעג ולקלס.

איך האף צו דריקן דעם הספד אויב געדענקסטו די משכיל׳ישע רעיונות, זיי מוחל שער עס מיט מיר.

אישתישבי האט געשריבן:פרייוויליג, איך וויל נישט באסטען דיין באבעל, אבער עס איז נישטא אזוינע זאל ווי אהן נגיעות. ר' משה האט אויך געהאט נגיעות. זיין פסק אין מקוואות איז אויך נגיעות. זאכען וואס ער האט געוואלט מתיר זיין האט ער געטראפען וועגן, און פארקערט אויך, פלענטי זאכען וואס ער אסר'ט איז ער פאר'עקשנ'ט.
דער איינציגסטער חילוק קען זיין, אז ער זעלבסט האט נישט געוויסט אז ער האט נגיעות. לעומת דער חזון איש וואס איז מודה צו נגיעות און זאגט נאר אז מען דארף זיך ספראווען דערמיט.

לעיקוואד האט געשריבן: און טאמער קוקט ער סתם כאילו טרוקן אויף דער הלכה אין א פלאץ וואס עס דארף שולט זיין א געפיל מאכט ער א חורבן.

פרייוויליג האט געשריבן:

אישתישבי האט געשריבן:פרייוויליג, איך וויל נישט באסטען דיין באבעל, אבער עס איז נישטא אזוינע זאל ווי אהן נגיעות. ר' משה האט אויך געהאט נגיעות. זיין פסק אין מקוואות איז אויך נגיעות. זאכען וואס ער האט געוואלט מתיר זיין האט ער געטראפען וועגן, און פארקערט אויך, פלענטי זאכען וואס ער אסר'ט איז ער פאר'עקשנ'ט.
דער איינציגסטער חילוק קען זיין, אז ער זעלבסט האט נישט געוויסט אז ער האט נגיעות. לעומת דער חזון איש וואס איז מודה צו נגיעות און זאגט נאר אז מען דארף זיך ספראווען דערמיט.

דערפאר האב איך געשריבן "עס איז דא זייער ווייניג אזאנע פוסקים". אויף וויפיל נישט-בייעסט און אביעקטיוו א מענטש קען נאר זיין איז דא ווייניג פון דעם. א מענטש איז נישט קיין מלאך.

לעיקוואד האט געשריבן: און טאמער קוקט ער סתם כאילו טרוקן אויף דער הלכה אין א פלאץ וואס עס דארף שולט זיין א געפיל מאכט ער א חורבן.

פיין געזאגט. געפיל מוז זיין ביים פסק'נען. ווי שוין געשריבן אויבן: הלכה איז פאר יעדעם, איבעראל, ביי סיי וועמען, ווען אימער, לפי המצב ולפי הזמן, לפי הרוח ולפי השעה, עס ווענד זיך, עס טוישט זיך, עס איז אפהענגיק עס איז אומאפהענגיק, און עס varied.

@קאך_לעפל עס איז א סך מער עקלהאפטיג אראפצורייסן א לעבעדיגער א מענטש נאכדערצו ווען ער איז דא צווישן אונז, און ער שעמט זיך נישט ארויס צו שרייבן זיין נאמען, אנדערש ווי דו וואס באהאלט זיך אונטער א ניק.

אויסער געווענדליך האט געשריבן:געווענדליך שרייב איך נישט אנליין, אבער.........

איך האב נישט וואס אריין צו רעדן אין אזא נושא, אבער אלס א פראפעסיאנאלע לץ מוז איך זיך דינגען מיט ליטוואקס אפשאצונג אז ישכר כץ איז נישט קיין לץ. נאר א לץ קען שרייבען אזא זאץ ווי fools like Litvak and Koch lefel who resort to ad hominem attacks.

האלט אן ר׳ ישכר. אזעלכע ווי אונז זענען בני עוה"ב כמבואר בגמ׳. ברענגען א שמייכל אויף די לעפצען פון אידען איז נישט אוועק צו מאכען.

יששכר כץ האט געשריבן:Reb Gedalia,

There is no need for the administration to censor anything. I am used to it. When you have an open dialogue, there will always be a small percentage of fools like Litvak and Koch Lefel who offer ad hominem attacks in lieu of substance. It is the price you pay for the desire to be enriched by the ideas and knowledge of other people. With time you learn to block out the noise and only hear the substance. This conversation has so far been enlightening and extremely rewarding.If it means that I have in the process to put up with some childish non-sense, it is worth it. I am deeply appreciative of the rest of the feedback.

Sorry that I am writing in English. Yiddish takes me longer and I am little bit in a rush. Thanks for understanding
Ysoscher

גדליה האט געשריבן:

יששכר כץ האט געשריבן:Reb Gedalia,

There is no need for the administration to censor anything. I am used to it. When you have an open dialogue, there will always be a small percentage of fools like Litvak and Koch Lefel who offer ad hominem attacks in lieu of substance. It is the price you pay for the desire to be enriched by the ideas and knowledge of other people. With time you learn to block out the noise and only hear the substance. This conversation has so far been enlightening and extremely rewarding.If it means that I have in the process to put up with some childish non-sense, it is worth it. I am deeply appreciative of the rest of the feedback.

Sorry that I am writing in English. Yiddish takes me longer and I am little bit in a rush. Thanks for understanding
Ysoscher

יישר כחכם, וכבר אמרו חז"ל דענה כסיל כאוולתו נאמר בדברי תורה, וברש"י פירש דמיירי בהוצאת לעז, אז יפה עשית שענית כסילים כאיוולתם, ועכשיו יש לקיים כשם שמצוה וכו', והשומעים חרפתם ואינם משיבים וכו'.
עברתי על תשובתך בענין נשים כשלוחי ציבור לסליחות, וגם המענה שלך על דברי רב לינזער, ואעיר בקצרה לפום ריהטא, ואכתוב בלה"ק כדי שלא יבינו הילדים.
מה שהארכת אם מותר לומר י"ג מידות ביחידות, יפה כתבת אבל לא הבנתי מאי שייאטיה להכא, הרי המדובר פה היא שאשה תעבור לפני התיבה ותוציא הציבור ידי חובתן באמירת הסליחות, ובטח אם רוצה לומר הי"ג מידות ביחידות אין מי שיעכב בידה.
מה שפירשת בגמרא שהקב"ה נתעטף בטלית כש"ץ, ודייקת דלא כש"ץ ממש, נראה לי דחוקה. הכוונה פשוטה שהקב"ה שימש כשליח ציבור בשביל עם ישראל, ולכן לבש טלית כמו שליח ציבור, ועל דרך האמת ברור שרמזו בזה לאתלבשות רוחא ברוחא, וכמו שאמרו ששכינה מדברת מתוך וכו' והמשכיל יבין
מה שהערת בענין קול באשה, בחיד"א שציטטת כתוב לאמר שזה כשהם שרים ביחד עם האנשים, ולא נראה לי להתיר מזה לעבור לפני התיבה, ובפרט לסליחות שיש בזה חזנות ונעימה, ובאמת מסתמא דגמ' קידו' פרק בתרא משמע דגם בשאילת שלום אסור, ומקילים בזה, אך שתיגש לפני התיבה ותנעים הפיוטים, ברור שזה יביא לידי הרהור עבירה. וכל הפוסקים נקטו בסתמא דדבר שבקדושה חמיר יותר לענין ערוה. ובפרט בימינו אלה שנוהגים להביא כלי זמר לסליחות (עי' להלן), ויש חשש חמור שימי הסליחות יתהפכו לימי זימה.
לא ציינת שהאשה פטורה מן הטלית, ואע"פ שגם השליח ציבור פטור מטלית בגלל שעוד לילה, מ"מ הגברא מחוייב בטלית מצוייצת, ואינו דומה לאשה שלא נצטוותה כלל בגדילים תעשה לך. ועי' תרגום יונתן עה"פ לא יהיה כלי גבר וכו'.
מה שכתבת בענין המוציא מחבירו לגבי הלכה, זה באמת צריך דיון נפרד, איך אנו נגשים לפסיקת הלכה, והאם הכל סתמא מותר או הכל סתמא אסור, ויש בזה דיון. אך מה שכתבת בענין חזקה, צריך ישוב בזה כי הרי יש פה חזקת חיוב של הסליחות, ובאופן כזה כתבו האחרונים שהחזקה האחרת לא מועיל. ומה שהעיר הליטאי שאין ענין ממונות לכאן, לא נכון. הרי דינא דרוב נאמר לגבי פסק הלכה, ומשם נלמד לשאר איסורי תורה, וידוע קו' המרדכי למה לא נאמר כל קבוע לגבי סנהדרין, הרי שהשוה איסור והיתר לפסיקת הלכה, וצריך ישוב בזה.
בכלל נראה לי שהענין מסובך הרבה יותר מאיזה דיוק בהלכה זו או לומדות כזה, אנו מדברים עכשיו בשינוי הניכר בצורת ואופי התפילות. וגם אם יש להתיר לאיזה קהילה, (הגם שלא ידעתי איזה צורך יש בדבר) זה צריך להיות מתוך חרדת הדין ותוך הדגשה שמשנים צורת התפילה בשביל צורך פלונית אלמונית, שמאוד מבקשת לעבור לפני התיבה באשמורת הבוקר בימי הסליחות.
בענין סליחות כתפילה בציבור - בטח אין דינו כתפילה ממש, ואין זמנו מיוחד כמו בתפילה, כמו שביאר הגרמ"פ בענין אמירת סליחות בחצות הלילה, (ואין גוגל תחת ידי כעת). ויש לדון בחקירה הבריסקאית מה דינו של קריאת התורה בציבור, ואם יש להשוות ביניהם, אם חובת הסליחות על הציבור או על היחיד, גם האריכו למעניתם כמה אנשים באתר העולם היהודי שקורין אייוועלט למחות על אלו שנוהגים להביא כלי זמר לסליחות, שזה העברה על איסורי מיהאלוויץ שלא להתפלל עם כאהר, ודנו בזה אם סליחות דינו כתפילה או לאו. ולכאורה זה אותו דיון.
כל אלה מה שהעלו מחשבותי לפום ריהטא, וה' הטוב יכפר בעדי.

אישתישבי האט געשריבן:נישט א באט, נאר א גאון, ער ענטפערט א טענה פין אד הומינום, מיט אד הומינום, דהיינו, ר' יששכר איז א לץ מיט טענה'ן אז זיי זענען אד הומינום.

אין אמת איז קאך לעפעל א טיפיקעל שרייבער פין דער איד וואס רייסט ארונטער און מאכט חוזק, און שרייבט אויף ר' משה פיינשטיין וואס מען לערנט אויס אין סאטמאר, אז ער זעלבסט האט גע'פסק'נט אנדערש פאר מענטשן מיט סניקערס, וואס דאס איז שאנדפול.

חוץ מזה, דארפען די חרדים און ר' יששכר האקערס אפשמועסען צו ר' משה האט גע'פסק'נט לפי רוח בזמן, אדער אטענטישער הלכה. טאמער פסק'נט ער צו מענטשן מיט סניקערס אנדערש, איז ער פונקטליך ווי ר' יששכר וואס פסק'נט אויך נאר צו מענטשן מיט סניקערס.

ווייטער ר' ליטוואק האט א שיטה אז נאר אפאר יחידים קענען לערנען, חוץ ער און דער חזון איש איז דא גאר ווייניג מעתיקי השמועה, און ווען א איד האט געהארעוועט ש"ס פאר צען יאר, איז ער גארנישט מער ווי א דף היומי מגיד שיעור, און טאר נישט שרייבן תשובות להלכה, ווייל ער האט א מסורה איש מפי קיש ווי אזוי מען ברויך שרייבען א תשובה, נישט ווי דער מהרש"ג ווייל ער איז דאך א אונגארישער, ווייטער דער בית יצחק, איז א גאליציאנער, און דער אבני נזר א פוילישער. ווער יא? דער גרויסע חפץ חיים, האט געשריבן ביאור הלכה, דארט זעהט מען עכטע גאונות כידוע. ווייל ער איז דאך דער ליטוואק.

ר' ליטוואק, ביסט א בעל גרה וואס מען האט דיר איינגערעדט אז די קענסט לערנען, כמה פעמים האסטו אין ק"ש געברענגט זאכען פין שולחן ערוך וואס נאך אלע דיינע פוסטע בזיונות צו מיר האט יעדער איינער וואס פארשטייט א אידיש ספר געקענט זעהן אז די ווייסט נישט בחייכון, האסט אפשר פאטענציאל, אבער דארפסט קודם געבען א דף היומי שיעור פאר צען יאר.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:אולי מחמת הקיצור לא הבנתי, אבל איפוא דיברתי בענין ממונות?

ועוד, האם אתה מבין הדמיון בין הממע"ה ל׳תקדים פסיקתית׳? האם יש בכלל תקדים לזה?

Sent from my LG-K373 using Tapatalk

נהורא נפישא האט געשריבן:גם קריאת התורה שאומרים עם הטעמים ובנעימה מותר לאשה לקרות מצד הדין ולמה לא חששו משום קול אשה

קאך_לעפל האט געשריבן:

אישתישבי האט געשריבן:נישט א באט, נאר א גאון, ער ענטפערט א טענה פין אד הומינום, מיט אד הומינום, דהיינו, ר' יששכר איז א לץ מיט טענה'ן אז זיי זענען אד הומינום.

אין אמת איז קאך לעפעל א טיפיקעל שרייבער פין דער איד וואס רייסט ארונטער און מאכט חוזק, און שרייבט אויף ר' משה פיינשטיין וואס מען לערנט אויס אין סאטמאר, אז ער זעלבסט האט גע'פסק'נט אנדערש פאר מענטשן מיט סניקערס, וואס דאס איז שאנדפול.

חוץ מזה, דארפען די חרדים און ר' יששכר האקערס אפשמועסען צו ר' משה האט גע'פסק'נט לפי רוח בזמן, אדער אטענטישער הלכה. טאמער פסק'נט ער צו מענטשן מיט סניקערס אנדערש, איז ער פונקטליך ווי ר' יששכר וואס פסק'נט אויך נאר צו מענטשן מיט סניקערס.

ווייטער ר' ליטוואק האט א שיטה אז נאר אפאר יחידים קענען לערנען, חוץ ער און דער חזון איש איז דא גאר ווייניג מעתיקי השמועה, און ווען א איד האט געהארעוועט ש"ס פאר צען יאר, איז ער גארנישט מער ווי א דף היומי מגיד שיעור, און טאר נישט שרייבן תשובות להלכה, ווייל ער האט א מסורה איש מפי קיש ווי אזוי מען ברויך שרייבען א תשובה, נישט ווי דער מהרש"ג ווייל ער איז דאך א אונגארישער, ווייטער דער בית יצחק, איז א גאליציאנער, און דער אבני נזר א פוילישער. ווער יא? דער גרויסע חפץ חיים, האט געשריבן ביאור הלכה, דארט זעהט מען עכטע גאונות כידוע. ווייל ער איז דאך דער ליטוואק.

ר' ליטוואק, ביסט א בעל גרה וואס מען האט דיר איינגערעדט אז די קענסט לערנען, כמה פעמים האסטו אין ק"ש געברענגט זאכען פין שולחן ערוך וואס נאך אלע דיינע פוסטע בזיונות צו מיר האט יעדער איינער וואס פארשטייט א אידיש ספר געקענט זעהן אז די ווייסט נישט בחייכון, האסט אפשר פאטענציאל, אבער דארפסט קודם געבען א דף היומי שיעור פאר צען יאר.

לערנט ב''ה פיין אפ די זאך.

נ''ב איך בין מגלה דעת אז כ'האב קיינמאל נישט חלילה חוזק געמאכט פון אזא הייליגע צדיק ווי רבי משה.

ונתנהתוקף האט געשריבן:

קאך_לעפל האט געשריבן:

אישתישבי האט געשריבן:נישט א באט, נאר א גאון, ער ענטפערט א טענה פין אד הומינום, מיט אד הומינום, דהיינו, ר' יששכר איז א לץ מיט טענה'ן אז זיי זענען אד הומינום.

אין אמת איז קאך לעפעל א טיפיקעל שרייבער פין דער איד וואס רייסט ארונטער און מאכט חוזק, און שרייבט אויף ר' משה פיינשטיין וואס מען לערנט אויס אין סאטמאר, אז ער זעלבסט האט גע'פסק'נט אנדערש פאר מענטשן מיט סניקערס, וואס דאס איז שאנדפול.

חוץ מזה, דארפען די חרדים און ר' יששכר האקערס אפשמועסען צו ר' משה האט גע'פסק'נט לפי רוח בזמן, אדער אטענטישער הלכה. טאמער פסק'נט ער צו מענטשן מיט סניקערס אנדערש, איז ער פונקטליך ווי ר' יששכר וואס פסק'נט אויך נאר צו מענטשן מיט סניקערס.

ווייטער ר' ליטוואק האט א שיטה אז נאר אפאר יחידים קענען לערנען, חוץ ער און דער חזון איש איז דא גאר ווייניג מעתיקי השמועה, און ווען א איד האט געהארעוועט ש"ס פאר צען יאר, איז ער גארנישט מער ווי א דף היומי מגיד שיעור, און טאר נישט שרייבן תשובות להלכה, ווייל ער האט א מסורה איש מפי קיש ווי אזוי מען ברויך שרייבען א תשובה, נישט ווי דער מהרש"ג ווייל ער איז דאך א אונגארישער, ווייטער דער בית יצחק, איז א גאליציאנער, און דער אבני נזר א פוילישער. ווער יא? דער גרויסע חפץ חיים, האט געשריבן ביאור הלכה, דארט זעהט מען עכטע גאונות כידוע. ווייל ער איז דאך דער ליטוואק.

ר' ליטוואק, ביסט א בעל גרה וואס מען האט דיר איינגערעדט אז די קענסט לערנען, כמה פעמים האסטו אין ק"ש געברענגט זאכען פין שולחן ערוך וואס נאך אלע דיינע פוסטע בזיונות צו מיר האט יעדער איינער וואס פארשטייט א אידיש ספר געקענט זעהן אז די ווייסט נישט בחייכון, האסט אפשר פאטענציאל, אבער דארפסט קודם געבען א דף היומי שיעור פאר צען יאר.

לערנט ב''ה פיין אפ די זאך.

נ''ב איך בין מגלה דעת אז כ'האב קיינמאל נישט חלילה חוזק געמאכט פון אזא הייליגע צדיק ווי רבי משה.

אפילו ווען די שווערסט בנקיטת חפצא ביסטו א ליגנער, אלץ א סאטמערע מיט א לויזע פיסק האסטו אים זיכער גערופען מייקעל פיינשטיין ווי מען האט דיר געלערנט.

גדליה האט געשריבן:כפי מה שאני מבין, חזקת היתר דפה הוא שמעולם לא נאסר במפורש על אשה לעבור לפני התיבה לסליחות, ועל האוסר להביא ראיה, לא על המתיר. (אולי אין זה כוונת ר' יששכר, אז שיבוא ויפרש דבריו).
ועל זה השבתי שיש פה חזקת חיוב לצאת חובת הסליחות, ולכן המתיר הוא המוציא הדבר מחזקתו, כי מעולם לא שמענו שאשה תשמש כש"צ בימי סליחות, כדבריך.

קאך_לעפל האט געשריבן: באנוצן מיט זרע ממלכתי
/

נהורא נפישא האט געשריבן:גם קריאת התורה שאומרים עם הטעמים ובנעימה מותר לאשה לקרות מצד הדין ולמה לא חששו משום קול אשה