דף יומי

וואס האט דער מלגלג געטוהן שלעכט?

אישתישבי האט געשריבן:וואס האט דער מלגלג געטוהן שלעכט?

אין היינטיגע חרידישע אטמעספערע אפשר פארשטייט מען עס נישט. אבער פשוט פאר אפלאכן פון יענעם ווייל יענער האלט אנדערש אין הלכה ווי דיר איז ראנג...

---------
הוציאו משנתן.. ער האט זיי ביידע געווארפן פון ישיבה זיי האבן נישט דורך געלעבט די זמן..

לימא כתנאי
מקשין העולם, בר קפרא איז א תלמיד דרבי. זיינע תלמידים זענען זיכער נישט קיין תנאים. בכלל די לשון איז חריג צו נוצן אויף בני בלי שם וואס ווערן דערמאנט לגנאי. ס'פעלט דא. די גמרא האט געזאלט ברענגען עפעס א משנה, און דערנאך די מעשה מיט תלמידי בר קפרא, אז זיי זענען בתנאי קמפלגי, נאר די צוויי שטיקלעך זענען צושמאלצן געווארן.

זעצט די גמרא, לעולם האלטן ביידע אז שלקות שהכל. דאס איז לפי מסורת בנימין בר יפת וכמנהג ארץ ישראל. ווייל מסורת בבלי אויסגעשמועסט אויפן פריערדיגן עמוד, אפילו לפי רב חסדא כרוב שלוק האדמה.

תוספות דורמסקין האט געהאט אן אנדער גירסא אין רש"י, ווייל אונזער רש"י שמועסט אויס וואס תוספות זאגט גענוי.

בעי רב פפא מיא דשיבתא מאי למתוקי טעמא עבדי או לעבורי זוהמא עבדי
וואס איז מעשה דא. שיבתא איז די איינציגסטע באשטאנדטייל? איז דאך נישט אנדערש פון מיא דסלקא. ותו, וואסערע זוהמא? נאר זוהמא קומט פון קאכן פלייש. אז די גמרא פירט אויס לטעמא עביד, הייסט אז פלייש זיפ מיט דיל איז האדמה? און כ"ש אנדערע ירקות, ווייל אויף דעם אידאך ניטאמאל געווען די איבעיא.

אישתישבי האט געשריבן:וואס האט דער מלגלג געטוהן שלעכט?

בר קפרא זאגט דאך פארוואס, חבירך דומה כמי שלא טעם טעם בשר מעולם. ער האט זיך ארויפגעווארפן אויף די פייגעלעך און זיי פארציקט. ס'נישט קיין נימוס און ס'ווייזט אוויף רעבתנות.

אישתישבי האט געשריבן:וואס האט דער מלגלג געטוהן שלעכט?

עס ליגט אין די ווערטער אין די גמרא, אם חבירך דומה כמי שלא טעם טעם בשר, דאס מיינט אז די סיבה פונעם מברך איז ווייל ס'איז חביב, טא אויב אזוי פארוואס מאכסטו ליצנות פון אינעם ווסא מאכט א ברכה אויף דאס וואס איז אים מער חביב

ברכות מם

אמר רבי זירא ואיתימא רב חיננא בר פפא אין הלכה כרבי יהודה ואמר רבי זירא ואיתימא רחב"פ מאי טעמא דרב"י.
גירסת מקצת ראשונים הלכה כרבי יהודה. ומסתברא דהכי הווי, ווייל ער גיבט א טעם לדברי רבי יהודה. נאר וויבאלד למעשה אין הלכה כרבי יהודה, און די גמרא ברענגט נישט קיין חולקים מפורשים אויף רבי זירא, האט מען מגיה געווען אז אין הלכה.
מ'דארף נישט קוקן צו ווייט צו זען אז סתמא דגמרא אין הלכה כרב"י. סוף עמוד, סד"א לפי רבי יהודה אז חיטה איז בפה"ע, קמ"ל אז חטה בפה"א. אופס, רבי יהודה האלט דאך מיני זרעים, נאר די גמרא איז נישט מקפיד צו געבן רב"י'ס פערספעקטיוו דא.

רבי יהודה, טאמער וויל ער גיין מיטן טעם דדעת, קען ער ווען זאגן עץ הדעת תמר היה, דכתיב חמאה ודבש יאכל לדעתו מאוס ברע ובחור בטוב. אזוי קען מען רעדן פון א געהעריגן בוים.

פריזייש,
Fraise, stawberry
ולפני החטא היה, ווען מ'איז נאך געווען בקי אין וואשן פון ווערים.

 כי לא אמרה לשון חול כהיכי דתקינו רבנן בלשון קדש יצא.
דאס איז נישט קיין סתירה מיט כל המשנה ממטבע שטבעו חכמים. מטבע איז נאר שייך ביי לשה"ק. בכל לשון, אז ס'איז שוין ממילא נישטא קיין מטבע, קען מען שוין זאגן וויאזוי מ'וויל.

תמרי דזיקא
מ'מוז זאגן אז דער ע"ה איז נאמן צו זאגן דתמרי דזיקא הן, אדער מ'דערקענט אויף זיי אז זיי זענען דזיקא. און אז ס'איז ניכר דתמרי דזיקא הן איז שוין נישט אזא קשיא לברוכי עליהו בפה"ע, ווייל ס'האט א גריעותא.

ברכות מא

במאי פליגי אמר רבי ירמיה להקדים
רש"י, דהא ודאי לא מפטרא בחדא ברכה.
ווען איז געווארן א פשיטא א בשאין ברכותיהם שוות אינן פוטרות זו את זו? מעיקרא פרעגט מען פון די ברייתא אז צנון פטר'ט זית לרבנן, און זית פטר'ט צנון לרבי יהודה. פארוואס דער אמורא וואס לערנט מחלוקות אפי בשאין ברכותיהם שוות זאל נישט קענען אפלערנען די ברייתא כפשוטה אנע חסורי מחסרי? יא, העץ און האדמה פטר'ן זיך. דער מקשן מתחילה האט אזוי געהאלטן, און ווער האט אים אפגעוואנדן?

תוס פרעגט אפ ר' שמעיה, דדברי רב יוסף לד"ה איתמר. א ראיה אז רב חסדא האט נישט צו זיך געטראכט דלמא תמרי חביבי עלויה דרב המנונא. אבער רבנו שמעיה קען ענטפערן, דאס אז הלכה כרבי יהודה איז געווען ברור, און ס'נישטא קיין חביב במקום שבעת המינים. ס'נאר א קלער צו רב המנונא האלט פון דרגות אין שבעת המינים גופא כרב יוסף. אבער רב יוסף זאגט אליבא דכולי עלמא, אז ווי אימער שבעת המינים איז א פאקטאר צו תמיד לרבי יהודה, צו דוקא שלא במקום חביב כדרבנן, איז דא דרגות אין די ז מינין.

ברכות מב

וואס איז פשט אין תוספות, א מ'דערמאנט זיך נאכן בענטשן מ'האט נישט געגעסן אפיקומן וואשט מען זיך נישט איבער, דכל מצות לשם מצות עשויות. וואס מיינט עס?

רב פפא וואלט אויך געקענט זאגן אכתא דריש גלותא סמיכנא.

ולית הלכתא ככל הני שמעתתא.
דורות האחרונים האבן זיך אפגעלאזט פון די צערעמאניאלע באנקעטן. רוקן טישן און זיך אויסשטרעקן אויף קאנאפעס געהער צו די עליטע געזעלשאפט פון די קלאסישע עפאכע. אונז, מ'עסט אפ און מ'בענטשט.

אין תוספות אויף עמוד ב, רב ששת,  אינדערמיט, כגון יין שלפני הסעודה פוטר יין שבתוך הסעודה. לכאורה איז א טעות, ס'דארף שטיין פוטר יין שלאחר הסעודה. לאחר הסעודה שטייט, תוך הסעודה איז די מדובר דא.

ברכות מג

אביסל א מאדנע סצענע. דער עולם שטייט מיט בעכערס אין די הענט און הערט הבדלה. מילא ווען מ'זיצט ארום דעם טיש ווי ביי קידוש. אבער שטיין מיט פולע בעכערס לאדענט א וויין באד.

וואס איז די קשר? וואו זעט מען נטילת ידים דא? בכלל, וויאזוי ווערט מיושב אפילו איכא עדיף מיניה. ס"ה רוקט מען ארויף די פראגע אויף ווער גייט זיך וואשן ערשט.

רש"י זאגט מוסק קומט פון די רעי פון א חיה. ס'קומט למעשה פון א ספעציעלע דריז.

וואו שטעקט רב יהודה'ס חביבות ארץ ישראל? ער זאגט כל העולה מבבל לאר"י עובר בעשה.

דאס איז narcissus
אויף ענגליש daffodil
א נארסיסיסט איז פארנומען תמיד מיט זיך. פון גריכיש מיטאלאגיע, נארסיסוס איז געווען איינער וועלכער איז געווען אזוי שיין, דאס שענסטע זאך וואס ער האט געקענט באננעמען איז געווען זיין אייגענע אפשפיגלונג.

להריח. קשה ווייל ס'שטייט טחו בראש השמש, משמע ס'יא לסוך. ווי אויך פון די הכרעה פון ר"ג איז משמע מ'שמירט, אז נישט וואס גייט מיך אן די מעלות וואס מ'נוצט נישט.
נאר פשט איז, מ'שמירט פאר די ריח, און נישט להסיר הזוהמא. און דאס איז תפקיד פון שמן ריחניות, צו שמירן. נישט ווי א שמעק טאבאק.

ברכות מד

כל סעודה שאין בה מלח אינה סעודה
למאי הלכתא אינה סעודה? ווען איז א סעודה א חיוב און מ'איז נישט יוצא אן זאלץ?

תוספות על העץ
ובספר מיימוני..
דאס איז איינס פון דריי ערטער אין שס ווי תוספות ציטירט דעם רמבם.

ברכות מה

בר בי רב האט געשריבן:כל סעודה שאין בה מלח אינה סעודה
למאי הלכתא אינה סעודה? ווען איז א סעודה א חיוב און מ'איז נישט יוצא אן זאלץ?

אלס איז הלכות¿ זיי האבן גערעדט דברים בעלמא אויכעט.

תוספת אכל טבל
תוס שטעלט אוועק א סברה אז זימון קען מען נאר ווען איינער קען ווען עסן יענעמס ברויט. דערפאר מודרי הנאה זה מזה קענען נישט מזמן זיין. אבער קיינער איז נישט מכריח תוס אזוי צו לערנען. טבל איז נישט מברך אלא מנאץ. ס'נישטא קיין ראיה אז סתם עסן צוזאמען אפילו מודרי הנאה קענען נישט מזמן זיין.

תוספות בקולו של משה
והוא מביא שהקב"ה היה קורא ומשה מתרגם
לכאורה וויל תוס דא זאגן דאס פארקערטע. והוא מביא, די גמרא זאגט א מעשה, אז הקב"ה איז געווען מתרגם.
ס'א טעות אין לשון התוס?

תוספות אם רצו לזמן
תוס פארשטייט אז רשות לברך מיינט איינער איז מוציא יעדן. ביי צוויי, כאטש לאחריו מצוה לחלק, לפניו זאל יא איינער מוציא זיין. איז נישט דער דין אז נאר אויף פת איז שייך הסבה? יין א מחלוקת. און אז אנע הסבה כל אחד מברך לעצמו? בההוא עובדא דבר קפרא איז געווען פירות. איז משמע אז רשות לברך מיינט פשוט זיין דער ערשטער, נישט מוציא זיין.

chosen people האט געשריבן:

בר בי רב האט געשריבן:כל סעודה שאין בה מלח אינה סעודה
למאי הלכתא אינה סעודה? ווען איז א סעודה א חיוב און מ'איז נישט יוצא אן זאלץ?

אלס איז הלכות¿ זיי האבן גערעדט דברים בעלמא אויכעט.

איז נישט הלכה. אבער עפעס. סתם דאמירן בעלמא? א סענדוויטש אן א פיקל איז קיין סענדוויטש נישט. רבי יוחנן זאגט, סושי אן סוי סאוס הייסט נישט געגעסן סושי.
ולא תהא תורה שלימה כשיחה בטילה.

ברכות מו

דער ברכת האורח איז היינט נישט געדרוקט אין רוב זמירות'לעך, דער קלז"ב רבי זצ"ל האט שטארק מעודד געווען עס צו זאגן.

בר בי רב האט געשריבן:

chosen people האט געשריבן:

בר בי רב האט געשריבן:כל סעודה שאין בה מלח אינה סעודה
למאי הלכתא אינה סעודה? ווען איז א סעודה א חיוב און מ'איז נישט יוצא אן זאלץ?

אלס איז הלכות¿ זיי האבן גערעדט דברים בעלמא אויכעט.

איז נישט הלכה. אבער עפעס. סתם דאמירן בעלמא? א סענדוויטש אן א פיקל איז קיין סענדוויטש נישט. רבי יוחנן זאגט, סושי אן סוי סאוס הייסט נישט געגעסן סושי.
ולא תהא תורה שלימה כשיחה בטילה.

מנין שאפי' שיחת תלמידי חכמים צריכה לימוד שנאמר ועלהו לא יבול.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:

בר בי רב האט געשריבן:

chosen people האט געשריבן:

בר בי רב האט געשריבן:כל סעודה שאין בה מלח אינה סעודה
למאי הלכתא אינה סעודה? ווען איז א סעודה א חיוב און מ'איז נישט יוצא אן זאלץ?

אלס איז הלכות¿ זיי האבן גערעדט דברים בעלמא אויכעט.

איז נישט הלכה. אבער עפעס. סתם דאמירן בעלמא? א סענדוויטש אן א פיקל איז קיין סענדוויטש נישט. רבי יוחנן זאגט, סושי אן סוי סאוס הייסט נישט געגעסן סושי.
ולא תהא תורה שלימה כשיחה בטילה.

מנין שאפי' שיחת תלמידי חכמים צריכה לימוד שנאמר ועלהו לא יבול.

נו דערפאר בין איך דא. ילמדנו רבינו הקדוש.

אישתישבי האט געשריבן:דער ברכת האורח איז היינט נישט געדרוקט אין רוב זמירות'לעך, דער קלז"ב רבי זצ"ל האט שטארק מעודד געווען עס צו זאגן.

ס'איז מדינא דגמרא, עכ"פ די ערשטע חלק.
ברם יזכר אותו האיש לטוב, ר ישראל מאיר קויפמאן, מיקירי קרתא דירושלם, א גרויסער מכניס אורח. ער מאכט א גאנצער מצב איבער ברכת בעל הבית.

מתפח
תפח קען מיינען שוואך - קראנק, ווי תפח רוחו, און געזונט, ווי דא.

למישרי, קען זיין מלשון שירותא, א סעודה. אדער אנהייבן.

וואס וויל רב ששת כלפי מים ראשונים ישב גדול וישמור ידיו. זיין ברייתא זאגט דאך די זעלבע זאך.

תוס לא סבר, יש ליישב הני תרי לישני דרבי יוחנן. וועלכע תרי לישני? וואו זאגט ר"י הגדול מברך?

תוספות להיכן הוא חוזר, אהא דאמרינן לעיל המברך אומר נברך.
איך ווייס נישט וואו לעיל ס'שטייט.

רשי'ס גירסא איז שתים ושלש וארבע, ממילא פאלט אוועק קושית התוס. די קשיא עכ"פ. רש"י בלייבט אבער א פליאה.

אבער למעשה ריהטת הסוגיא איז ווי רש"י. תוספות קוועטשט זיך אריין. חדא, די צוויי ברייתות רעדן נישט פון די זעלבע זאך. איין ברייתא רעדט פון מאקסימום בענטשערס, פיר אדער דריי אנע זימון. די צווייטע ברייתא, טאמער האלט ער ווי רב ששת, דארף זאגן בלויז דריי, ווייל דאס איז די מאקסימום בענטשערס סיי מיט און סיי אנע זימון. צוויי קומט אינגאנצן נישט אהער. צווייטנס, וואס איז די חידוש פון שנים?  פארוואס זאל איך מיינען א נישט?  און צו איז נישט איינס א גרעסערע רבותא?

הטוב והמטיב האט נישט קיין חתימה ווייל מעיקרא איז עס א ברכה קצרה.
אויב אזוי, קענסטו דאך זאגן, לעולם הטוב והמטיב איז יא א דאורייתא, איי פארוואס פותח בברוך, ווייל ס'א ברכה קצרה איז נישט שייך אנדערש. נישטא קיין פתיחות און חתימות, נאר איין ברוך.

ברכות מז

בר בי רב האט געשריבן:רשי'ס גירסא איז שתים ושלש וארבע, ממילא פאלט אוועק קושית התוס. די קשיא עכ"פ. רש"י בלייבט אבער א פליאה.

די מחלו' רש"י און תוס' ביי 'והיכן מתחילין' איז א חידוש עצום.

רש"י גייט לשיטתו פון אנהייב פרק אז הזן זאגט מען נאר ביי זימון בשלשה ממילא איז די קשיא והיכן מתחילין אויב דער דריטער מעג זאגן ברכת הזן.

תוס' קריגט זיך אז הזן זאגט מען אייביג, און די ק' איז אויב מ'הייבט אן ביי נברך אדער ברוך... פארשטייסט? איינער רעדט פון געפילטע קרויט און איינער פון זאקן.

תוספות אין המסובין
צוויי לא שנו'ס. ווען יעדער האט זיך זיין בולקע איז מותר כר' שמשון. ווען דער בוצע טיילט מוציאס איז מותר כהשר מקוצי, דער אנדערער שמשון. איז ווען פונקטליך איז יא אסור? ווען דער בוצע וויל אנהייבן טיילן, און דער קומט און כאפט ארויס פון זיינע הענט א ביס? א גרויסער דוחק.
ס'נישט קיין ראיה פון ואם בא לחלוק כבוד. לעולם סתם מסובין אינם רשאין עד שיטעום, אחוץ אז דער בוצע גיבט רשות פאר א גדול. וואס איז די קשיא בכלל? קען רואיג זיין פשט, דער בוצע טיילט אויס, ווארט ביז יעדערער האט, בייסט, און דאן הייבט דער עולם אן קייען.

תוספות מצוה דרבים
מ'קען מחלק זיין צו פארענטפערן דעם בה"ג. דער טעם פון מצוה שאני איז ווייל די עשה איז נאר שייך ווען מ'איז משחרר אן קיין צורך פאר דער בעה"ב, סתם ווייל דו ביזט א גוטער. אויב זאל דער בעה"ב פארדינען פונעם שיחרור איז מותר.
מ'דארף בעצם פארשטיין די גמרא דא. וויאזוי ווערט מצוה הבאה בעבירה פארענטפערט מיט מצוה דרבים שאני. ס"ה מאכסט עס פאר א גרויסע מצוה הבאה בעבירה. נאר פשט איז, ס'דא איין מצוה צו אנהאלטן דעם עבד, און כנגדו איין מצוה תפילה בציבור, איז מאי חזית תפילה איז עדיפא, ווייל מצוה דרבים איז עדיפא. אבער ס'לגמרי נישט דומה צו לולב הגזול, ווייל דא ווערט למפרע די עבירה אויס. ווייל דער עשה איז נישט במקום צורך של רשות, און כ"ש נישט במקום מצוה דרבנן.
ממילא איז דער בה"ג נישט מופרך.

אביי אמר בכותי חבר.
איינס א גוטס דער אוקימתא. ס'הייסט א חבר, א מדקדק בטהרות כתלמידי ב"ש וב"ה, אבער א כותי איז ער.
פשט אין די מחלוקתער דא לגבי זימון, ווען ס'איז חבורתן נאה, ווען צוויי סארט מענטשן קען זיך קובע זיין עסן צוזאמען.
רבי מאיר זאגט אז ע"ה לענין טהרות טויג נישט, ווייל ער'ט נאך מדרסן. איז שטייט מען ווייט. רבנן זאגן ניין, אבער א חשוד למעשרות קענסטו נאך עסן פון זיין שיסל.
די אנדערע תנאים רעדן איבער דרגות אין פארפליכטונג צו דת ישראל. אפאר מינוט יעדן טאג צו דאווענען, אדער איינמאל קניפ דיר ארויף ציצית, אדער א מזוזה איין מאל דו מופסט אריין און פטור. ביסט שוין א וואוילער איד צו מאכן א לחיים.
רבי נתן בר יוסף פארלאנגט אוועקצוגעבן שטיקער פרנסה, די פעלד הענט, פאר תורה. דער איז שוין נישט קיין פראסטער איד. מיט אזא איינעם זאלסטו דיך חברן.
אחרים האלטן אז א ת"ח האט נישט וואס צו פארברענגן מיט שוואכערע פון אים.

בעצוץ שאינו נקוב
זוכסט א טבל דרבנן קענסטו דאך זאגן מעשר אילן דרבנן, נישט עפעס א פארשטופטע זאך. קען זיין ביי דעם איז כל דתקינו כעין דאורייתא תקינו, אבער ביי עצוץ נישט. ויש לחלק.

טבל דרבנן איז אסור צו עסן, און דמאי איז אסור צו עסן. פארוואס דמאי יא מזמנין און טבל נישט?
אחוץ דער איסור, איז די שמועס איבער חזי, צו דער מאכל איז ראוי לאכילה. דמאי איז חזי און טבל דרבנן נישט.