תכלית בריאת העולם ועשיית המצוות

מי אני האט געשריבן:דאס זאגט דער אברבנאל. ועיין בכל האשכול.

מי אני האט געשריבן:דאס טעקניקעלי זאגט דער אראפגעברענגטער רמב״ם דארט אין מו״נ (ח״ג פי״ג): אז מצד הקב״ה כביכול איז טאקע בעצם נישטא קיין תכלית לבריאת העולם, ווייל ס׳פעהלט אים כביכול גארנישט אויס.

כרם זית האט געשריבן:איך וויל צולייגן א געדאנק. דאס וואס מענטשן קלערן אז אויב דער באשאפער ''וויל'' עפעס קומט אויס אז עס איז ח''ו דא א חסרון פאר אים. לכאורה איז נישט דא פארן באשאפער אזא מין זאך ווי ''ווילן'', ווייל ווי נאר ער וויל עפעס איז עס שוין גלייך אויסגעפירט. דוקא אונז מענטשן וועלכע זענען צוגעבינדן צו די בריאה ''צייט'' קוקן עס אן ווי דער אייבישטער האט עפעס ''געווילט'' און ''ערפילט'' זיין רצון. אבער באמת איז זייער שווער צו זאגן אז עס זאל בכלל זיין א רצון ביים אייבישטן, וויבאלד עס איז נישט דא וואס זאל אפטיילן די רצון פונעם פועל יוצא.

כרם זית האט געשריבן:איך וויל צולייגן א געדאנק. דאס וואס מענטשן קלערן אז אויב דער באשאפער ''וויל'' עפעס קומט אויס אז עס איז ח''ו דא א חסרון פאר אים. לכאורה איז נישט דא פארן באשאפער אזא מין זאך ווי ''ווילן'', ווייל ווי נאר ער וויל עפעס איז עס שוין גלייך אויסגעפירט. דוקא אונז מענטשן וועלכע זענען צוגעבינדן צו די בריאה ''צייט'' קוקן עס אן ווי דער אייבישטער האט עפעס ''געווילט'' און ''ערפילט'' זיין רצון. אבער באמת איז זייער שווער צו זאגן אז עס זאל בכלל זיין א רצון ביים אייבישטן, וויבאלד עס איז נישט דא וואס זאל אפטיילן די רצון פונעם פועל יוצא.

עוקר הרים האט געשריבן:

כרם זית האט געשריבן:איך וויל צולייגן א געדאנק. דאס וואס מענטשן קלערן אז אויב דער באשאפער ''וויל'' עפעס קומט אויס אז עס איז ח''ו דא א חסרון פאר אים. לכאורה איז נישט דא פארן באשאפער אזא מין זאך ווי ''ווילן'', ווייל ווי נאר ער וויל עפעס איז עס שוין גלייך אויסגעפירט. דוקא אונז מענטשן וועלכע זענען צוגעבינדן צו די בריאה ''צייט'' קוקן עס אן ווי דער אייבישטער האט עפעס ''געווילט'' און ''ערפילט'' זיין רצון. אבער באמת איז זייער שווער צו זאגן אז עס זאל בכלל זיין א רצון ביים אייבישטן, וויבאלד עס איז נישט דא וואס זאל אפטיילן די רצון פונעם פועל יוצא.

איז וואס מיינט נתאווה הקב"ה להיות לו דירה בתחתונים??

עוקר הרים האט געשריבן:

מי אני האט געשריבן:דאס טעקניקעלי זאגט דער אראפגעברענגטער רמב״ם דארט אין מו״נ (ח״ג פי״ג): אז מצד הקב״ה כביכול איז טאקע בעצם נישטא קיין תכלית לבריאת העולם, ווייל ס׳פעהלט אים כביכול גארנישט אויס.

וואס מיינט דאס? ער האט עס באשאפען פלעין פאר פאן(כביכול)?

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:

עוקר הרים האט געשריבן:

מי אני האט געשריבן:דאס טעקניקעלי זאגט דער אראפגעברענגטער רמב״ם דארט אין מו״נ (ח״ג פי״ג): אז מצד הקב״ה כביכול איז טאקע בעצם נישטא קיין תכלית לבריאת העולם, ווייל ס׳פעהלט אים כביכול גארנישט אויס.

וואס מיינט דאס? ער האט עס באשאפען פלעין פאר פאן(כביכול)?

ס'איז קלאר אז גאט האט באשאפן די וועלט פלעין פאר פאן אדער פאר די נישטיקייט, ווי ס'שטייט אין מדרש "לא ברא את העולם אלא לצחוק עליו", די אלע מדרשים און תורה'לעך פון נתאווה הקב"ה וכדומה קענען זיין משלים אדער כדי לשבר את האוזן.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:

עוקר הרים האט געשריבן:

מי אני האט געשריבן:דאס טעקניקעלי זאגט דער אראפגעברענגטער רמב״ם דארט אין מו״נ (ח״ג פי״ג): אז מצד הקב״ה כביכול איז טאקע בעצם נישטא קיין תכלית לבריאת העולם, ווייל ס׳פעהלט אים כביכול גארנישט אויס.

וואס מיינט דאס? ער האט עס באשאפען פלעין פאר פאן(כביכול)?

ס'איז קלאר אז גאט האט באשאפן די וועלט פלעין פאר פאן אדער פאר די נישטיקייט, ווי ס'שטייט אין מדרש "לא ברא את העולם אלא לצחוק עליו", די אלע מדרשים און תורה'לעך פון נתאווה הקב"ה וכדומה קענען זיין משלים אדער כדי לשבר את האוזן.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:

עוקר הרים האט געשריבן:

מי אני האט געשריבן:דאס טעקניקעלי זאגט דער אראפגעברענגטער רמב״ם דארט אין מו״נ (ח״ג פי״ג): אז מצד הקב״ה כביכול איז טאקע בעצם נישטא קיין תכלית לבריאת העולם, ווייל ס׳פעהלט אים כביכול גארנישט אויס.

וואס מיינט דאס? ער האט עס באשאפען פלעין פאר פאן(כביכול)?

ס'איז קלאר אז גאט האט באשאפן די וועלט פלעין פאר פאן אדער פאר די נישטיקייט, ווי ס'שטייט אין מדרש "לא ברא את העולם אלא לצחוק עליו", די אלע מדרשים און תורה'לעך פון נתאווה הקב"ה וכדומה קענען זיין משלים אדער כדי לשבר את האוזן.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:אוודאי מאך איך אוועק די גאנצע בריאה. דערמאנסט מיר א גוט ווארט, נעכטן ביי הלל האמיר געזאגט "המשפילי לראות בשמים ובארץ" - גאט לאזט זיך אראפ צו קוקן אויף די הימל און אויף די ערד. הערסט א מעשה, אונז קוקן אן די בריאה ווי כאילו אונזער וועלט איז א גארנישט, ס'נאר א פרוזדור א דורכגאנג, די עולמות העליונים מלאכים שרפים ואופנים אה דאס איז שוין עפעס וואס איז ווערד אנצוקוקן. אונז דאכט זיך נאר אזוי ווייל אונז שטייען פון אונטן, דער באשעפער אבער וואס שטייט כאילו פון אויבן איז אלעס איין גרויסע דשאוק, המשפילי לראות בשמים ובארץ, די עולם השפל מיט די עולמות העליונים אינאיינעם איז איין גרויסע השפלה.

דאס וואס דו זאגסט וועגן ציען א פאראלעל צווישן לצחק און התאווה, מ'קען אויב מ'וויל, אבער מ'קען עס אבער אנקוקן אנדערש. אז איינער האט א תאוה מיינט עס אז ער פילט בעסער ווען ער ערפילט זיין תאוה, דאס קען מען אנקוקן ווי א חסרון אין איינער וואס דארף צו זיין די כל יכול. אז איינער טוט עפעס סתם פאר די נישטיקייט איז לאו דווקא אז ער מוז עס האבן, ער טוט עס סתם פאר די נישטיקייט.

רביה''ק זי''ע האט געשריבן:דו זאגסט זייער גוט, און טאקע דערפאר זענען די סארט שמועסן געמאכט פאר אויבערפלעכליכע מענטשן, איינער וואס גייט גראד צום נקודה זעהט גלייך איין אז די גאנצע שמועס איז סתם דשיבעריש. אדער וועט מען מוזן זאגן אז גאט איז נישט קיין כל יכול, אדער וועט מען מוזן ניי-דעפינירן דעם כל יכול טערמין. למעשה ווייס איך נישט וואס דו ווילסט מיט דעם שמועס, דו זעהסט מיר נישט אויס ווי אן אויבערפלעכליכע טראכטער וועם מ'קען דוחה זיין בקש, דו זאגסט דאך אליינס אז סוף כל סוף וועט מען זיך אנשטויסן אינעם Turtles all the way down פאראדאקס. איז וואס ווילסטו דא, אבי אויפפראקן די אויבערפלעכליכע חברה?

אישתישבי האט געשריבן:לויט די מקובלים איז דער סיבה פין בריאת העולם ווייל אין מלך בלא עם, און אהן א וועלט איז ער נישט א מלך. דאס מיינט אז עס האט אים יא כביכול געפעלט עפעס.

און דאס איז פשט אין אדון עולם אשר מלך בטרם כל יציר נברא, ער איז שוין דעמאלטס געוועהן א מלך, אבער לעת נעשה וכו' אזי מלך שמו נקרא, האט מען אים ריכטיג געקענט רופען מלך.

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:פון דער בעל התניא קומט א מימרא, "נתאווה הקב"ה לעשות לו דירה בתחתונים, און אויף א תאווה פרעגט מען נישט".

עוקר הרים האט געשריבן:כ'מיין אז אין אמת'ן אריין איז נישט דא אזא זאך ווי איינער טוט עפעס פאר נישטיגקייט יעדער פעולה האט אינטער זיך סאבקאנטשעסלי א סיבה פארוואס די טוסט עס.....(און זיכער ביים באשעפער)

עוקר הרים האט געשריבן:כ'פארשטיי נישט וואס די קשיא פון ידיעה ובחירה האט מיט אינזער קשיא....

ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:

עוקר הרים האט געשריבן:כ'פארשטיי נישט וואס די קשיא פון ידיעה ובחירה האט מיט אינזער קשיא....

די קשיא פון ידיעה און בחירה איז אז אלס וואס דער אויבישטער ווייסט, איז שוין א מציאות פאר זיך. ביי אים איז נישט דא די הגבלה צווישן וויסן און טון. אלזא, וואס עס פאסירט, ווייסט ער, און וואס ער ווייסט, מוז פאסירן. ווי קען א מענטש אין דעם וויילן? בקיצור, ווי האט א באגרעניצטע בריאה אריין צו רעדן אין אן אומבאגרעניצטע גאט? בקיצור, וויאזוי לעבן אומבאגרעניצטקייט און באגרעניצטקייט אינאיינעם?

עוקר הרים האט געשריבן:אינרעסאנט אז דער רש"ב אנפאנג אין זיין ספר תרס"ו פרעגט טאקע אפ אלע סיבות אויף בריאת העולם מיט ענדליכע קשיות צו דאס וואס אונז האבען דא דערמאנט אין דערנאך קומט ער צו אז עס איז מוכרח צו זאגען אז די סיבה איז אלץ נתאווה להיות לו דירה בתחתונים און ער זאגט אז אויף א תאווה פרעגט מען נישט קיין קשיות און מיט דעם איז ער אקעי מיט......ולענ"ד צע"ג

יאסל ראקאווער האט געשריבן:ס'קריצט מיר די אויערן ווען מענטשען זאגן אז גאט איז למעלה מהשגתינו ווען גאט אליין און זיין ווערטער צו אונז איז פיל מיט לאגיק ישרות און נקמה. נניח אז ער איז למעלה מהשגתינו, וויל ער דאך אז לאגיק זאל דיקטעטען אונזער רילעשענשיפ.
די מחייב אשר הוציאך מארץ מצרים, צו מיר, איז לאגיק 101

ואל זה העניין רמז דוד באמרו: "...לֹא הִלַּכְתִּי בִּגְדֹלוֹת וּבְנִפְלָאוֹת מִמֶּנִּי" (תהלים קלא, א). ואל זה העניין כוונו באמרם: "מופלא ממך אל תדרוש, ובמכוסה ממך אל תחקור, במה שהורשית התבונן, אין לך עסק בנסתרות." (חגיגה יג, א). רצו לומר, שאתה לא תשלח שכלך אלא במה שאפשר האדם להשיגו. אבל הענין אשר אין בטבע האדם להשיגו, העסק בו מזיק מאד, כמו שביארנו. ואל זה כוונו באמרם: "כל המסתכל בארבעה דברים [ראוי לו כאילו לא בא לעולם: מה למעלה, מה למטה, מה לפנים ומה לאחור]" (חגיגה יא, ב). והשלימו זה המאמר באמרם: כל שלא חס על כבוד קונו [ראוי לו שלא בא לעולם]." (שם). רָמָז למה שביארנוהו, שלא יהרוס האדם לעיין בדמיונים המופסדים. וכשיתחדשו לו הספקות, או לא ימצא מופת על העניין המבוקש, לא יניחהו וישליכהו ויתחיל להכזיבו. אבל יתיישב, ויחוס על כבוד קונו, וימנע ויעמוד. וזה הענין כבר התבאר.

ואין הרצון באלו הכתובים אשר אמרום הנביאים והחכמים ז"ל לסתום שער העיון לגמרי ולבטל השכל מהשיג מה שאפשר להשיגו, כמו שיחשבו הפתאים והמתרשלים, אשר ייטב להם שישימו חסרונם ופתיותם שלמות וחכמה, ושלמות זולתם וחכמתם חסרון ויציאה מן הדת. "שמים חושך לאור ואור לחושך" (ישעיה ה, כ). אבל כוונת כולם, להגיד שיש לשכל האנושי גבול יעמוד אצלו.

מי אני האט געשריבן:וצייכענען אין דעם שמועס דאס וואס דער רמב״ם זאגט ווייטער דארט אין פכ״ה-כ״ו אז די פעולות הקב״ה בהעולם (לאחר הבריאה בהטבע) זענען נישט לריק.

עוקר הרים האט געשריבן:אינרעסאנט אז דער רש"ב אנפאנג אין זיין ספר תרס"ו פרעגט טאקע אפ אלע סיבות אויף בריאת העולם מיט ענדליכע קשיות צו דאס וואס אונז האבען דא דערמאנט אין דערנאך קומט ער צו אז עס איז מוכרח צו זאגען אז די סיבה איז אלץ נתאווה להיות לו דירה בתחתונים און ער זאגט אז אויף א תאווה פרעגט מען נישט קיין קשיות און מיט דעם איז ער אקעי מיט......ולענ"ד צע"ג

רביה''ק זי''ע האט געשריבן: ס'איז קלאר אז גאט האט באשאפן די וועלט פלעין פאר פאן אדער פאר די נישטיקייט, ווי ס'שטייט אין מדרש "לא ברא את העולם אלא לצחוק עליו", די אלע מדרשים און תורה'לעך פון נתאווה הקב"ה וכדומה קענען זיין משלים אדער כדי לשבר את האוזן.

נולד מאוחר האט געשריבן:די רגע איינער פיגערט אויס פארוואס דער אייבישטער האט באשפען דו וועלט, זאל ער וויסען אז ער חלומט. סאיז נישט מעגליך פאר א נברא צי פארשטיין זיין בורא. א נברא קען קיינמאל נישט זיין גלייך מיט זיין בורא.

There is a theory which states that if ever anyone discovers exactly what the Universe is for and why it is here, it will instantly disappear and be replaced by something even more bizarre and inexplicable. There is another theory mentioned, which states that this has already happened

עמק המלך, שעשועי המלך, שער א' פרק ב' האט געשריבן:האדם הגשמי כשיש לו איזה שמחה, או יחשוב שיבוא לידו ריוח גדול, הוא משתעשע בעצמו, ושוחק בינו לבין עצמו, ומרוב השמחה מתנועע, וידוע כי השחוק באדם הגשמי בא לו מן הטחול, והטחול כולו מותרי הדם, ואם כן השחוק בא לאדם מצד המותרות דהיינו כח הדין. כן כביכול בעל הרצון יתברך שמו לעד, צפה וראה שאלו העולמות שהיה משער להאצילם, היה צריך בהם דין, כדי לתת שכר ועונש, ואלו לא היה משתעשע לא היה מקום לדין, ואפילו לחקיקה שחקק בעצמותו, לא היה לה מקום, דהיינו הכדור הראוי להעמיד בו כל העולמות, מפני שהוא דין לגבי האין סוף. ומפני זה נשתעשע, שהוא כמו המים או האש כשהרוח נושב בהם, והמים או האש מתנועעים ומתלהטים כברק לעיינין, ומבהיקין ומבריקין אנה ואנה, כן אין סוף יתברך שמו היה מתנועע בעצמו, ומבהיק ומבריק בהעיגול, מתוכו אל תוכו, ואותו הנענוע נקרא שעשוע. ומאותו השעשוע מחלקי עצמו אל עצמו, נולד ממנו כח שיעור החקיקה של האותיות היא התורה, הנמצאת בכח גנוז, בהאלפא ביתות אשר אפרשם אחר כך, וכלל הדברים שנעשה הכל מן המחשבה, שחשב בהצדיקים, והספיקה להעלות אור עצמותו יתברך, כדי לעשות מקום פנוי אל מקום בריאות העולמות. והנענוע ופעולת השעשוע עצמו, הועיל לקבץ חלקי ניצוצי הרושם, לעשותו אותיות, והכל היה בפעם אחד, ולפי שאין סוף יתברך שמו הוא פשוט בתכלית הפשיטות, כל צד תנועה הוא מוליד חום, באופן שמהשעשוע הזה הוא שיעור כח דכח הדין, ומהשעשוע נולד שיעור החקיקה.

נולד מאוחר האט געשריבן:די רגע איינער פיגערט אויס פארוואס דער אייבישטער האט באשפען דו וועלט, זאל ער וויסען אז ער חלומט. סאיז נישט מעגליך פאר א נברא צי פארשטיין זיין בורא. א נברא קען קיינמאל נישט זיין גלייך מיט זיין בורא.
@עוקר הרים, סאיז גאנץ קלאר פון דו בריאה אז סאיז נישט באשאפן געווארן כדי מיר זאלן מקיים זיין תורה ומצוות, רובא דרובא מענטשען,ַַַַרוב צייט פון דו בריאה , רוב פלאץ פון דו בריאה האבן נישט קיין שייכות מיט תורה.
דו פאקט אז ס'איז נישט וועגן דעם באשאפן געווארן מיינט נאך נישט אז ס'איז נישט קיין גוטע זאך צי מקיים זיין תורה ומצות.
אייז קריעם איז גוט אפי דו וועלט איז נישט באשאפען געווארן פאר עם