פרייטאג יוני 01, 2012 12:18 pm#15467
וי איז דעי לינק? איך קען עס נישט עפענען
משה געציל האט געשריבן:לויט ווי עס קוקט מיר אויס וועלען זייערע אייניקליך אינגאנצען נישט אריין מישען קיין כלה אינעם בילד...
הרב פאלקאוויטש פון קרית יואל, וואס פארקויפט מטבעות פאר פדיון הבן, ווייזט זייער גערן די מטבע וואס דער הייליגער חתם סופר הייסט ניצן פאר פדיון הבן, די מטבע האט אויף זיך א בילד ווי די מאמע האלט דעם אותו האיש יש"ו.
ער ווייזט עס פאר די אלע וואס האבן טענות אויף די בילד פון די אמעריקאנער זילבערנעם דאלער, און וועגן דעם קויפן זיי מטבעות וואס מען גיסט היימיש.
שיטה מקובצת האט געשריבן:אין אייוועלט ליין איך פון א נייע חומרא וואס איך האב נישט געוויסט - אז מ׳וויל נישט נוצן די אמעריקאנער זילבערנע מטבעות פאר פדיון הבן ווייל עס האט א בילד פון פרוי ליבערטי, און דעריבער קויפן זיי היימיש געגאסענע מטבעות (!).
לכתחילה אריבער שרייבט:הרב פאלקאוויטש פון קרית יואל, וואס פארקויפט מטבעות פאר פדיון הבן, ווייזט זייער גערן די מטבע וואס דער הייליגער חתם סופר הייסט ניצן פאר פדיון הבן, די מטבע האט אויף זיך א בילד ווי די מאמע האלט דעם אותו האיש יש"ו.
ער ווייזט עס פאר די אלע וואס האבן טענות אויף די בילד פון די אמעריקאנער זילבערנעם דאלער, און וועגן דעם קויפן זיי מטבעות וואס מען גיסט היימיש.
יאנקל האט געשריבן:שרגא האט געשריבן:אויך האב איך לעצטנס געזען א ספר וואס איז אויסשליסליך נאר אויף דעם פסוק "ברוך שם כבוד מלכותו לעולם ועד".
דאס דערמאנט מיך פון אנדערע היינטיגע ספרים וואס קענען זיך פארמעסטן דערמיט. אויסער די ספר וואס איז דא אויף הלכות ביים פארן אויפ'ן וועג, וואס איז נאך פארשטענדליך, איז דא איינס אויף... טרעפט צו... "האפטושס"... "סניזן", און אויך א גאנץ ספר'ל אויף... זייגן. יא, אמת'דיג.
מי כעמך ישראל (כ'בין זיכער עס איז דא א ספר אויף די דריי ווערטער אויך, אדער איז מען נאכנישט אנגעקומען דערצו...)
אליעזר בראדט פון ״ספרים בלאג״ באריכטעט איבער א ספר: עיטוש להלכה [Sneezing] ר' יששכר הופמן, פג עמודים.
דולה ומשקה האט געשריבן:היינט צו טאג ביים מנחה עריע בסלאטסבערג גייט מען אין בית הכבוד מיט הוט אין רעקל.
קארל האט געשריבן:
4. ס'פלעגט נישט זיין אזא קפידה אויף ווערים, מ'האט געגעסן פארשידענע גרינצייג אפילו זיי זענען געווען מוחזק בתולעים, נאר מ'האט עס גרונטליך איבערגעוואשן (און נארט אייך נישט פון די וואס ווילן אייך איינרעדן אז היינט זענען דא מער ווערים – להד"ם!)
איך פארשטיי עס נישט? וואס איז געווען די היתר? און ווי אזוי האט מען עס בארעכטיגט?
10. נאך צוויי דריי יאר איז כמעט יעדער געגאנגען ארבייטן, היינט, זיצן אין כולל אונטער 6-5 יאר, ווערט באטראכט ווי ווייניג.
דאכט זיך אז מען פלעגט בכלל נישט גיין און כולל, ניין?!
14. מיידלעך זענען לכתחילה געגאנגען ארבעטן אין אפיסעס. מ'האט פארשטאנען אז אפילו אויב ס'זענען דא ריזיקעס, איז דא א פרייז וואס מען דארף באצאלן פאר דרך ארץ.
עס איז א פאקט אז מיידליך ווערען אפגעפארען למחצה לשליש ולרביע, וואס איז דיין פוינט? אמאל איז אויכ געווען אינטערנעט?
23. ציונות, עברית. היינט איז פאראן א מערכה ביי חסידי סאטמאר אז מ'זאל נישט דערמאנען אפילו א ווארט עברית, אין דער צייט וואס האדמו"ר מסאטמאר האט זיך אליינס באנוצט מיט עברית.
ווי און ווען? איך האב קיינמאל נישט געהערט דערפון
40. פרובירט זיך מפלפל זיין מיט אן עלטערן איד וועגן ספיקות אין ברכות, זיי וועלן אייך גלייך זאגן אז אמאל פלעגט מען זיך כמעט נישט קימערן מיט אזעלכע זאכן.
וואס פשט דערפון?
64. פאר מלחמה פלעגט מען אין רוב מקומות נישט צודעקן די טישן אין בתי מדרשים שבת מיט א טישטוך, בלויז אין שטוב. היינט איז מען מקפיד צוצודעקן תיכף ומיד אפילו ווען נאר אן אינטש פונעם טיש איז אויפגעדעקט.
עס איז אזוי אלץ א הלכה?
פריינדליך האט געשריבן:געווענליך גייט עס אזוי, ביי רבישע חתנטך ווי עס איז דא פלאטץ מען מאכט עס און איין בנין, און דארט ווי עס איז נישט דא קיין פלאטץ טיילט מען עס אפ און צוויי בנינים, עס האט גארנישט קיין שייכות מיט טאליבאן
פריינדליך האט געשריבן:יאנקל you know what ביסט גערעכט, לאמיר עס נעמען צו די נעקסטע סטעפ,
ביי די רבי'שע שמחות ווי די חתן כלה זענענן נאר זייטיגע שפילער, און מען האט זיי נאר אויסגעקליבען צי זיין אינאיינעם ווייל די משפחות שטימען, וועגן דעם זענענן זיי און עסטערע בנינים..
פריינדליך האט געשריבן:יאנקל you know what ביסט גערעכט, לאמיר עס נעמען צו די נעקסטע סטעפ,
ביי די רבי'שע שמחות זענען די חתן כלה נאר זייטיגע שפילער, און מען האט זיי נאר אויסגעקליבן צו זיין אינאיינעם ווייל די משפחות שטימען, וועגן דעם זענען זיי אין עקסטערע בנינים..
דולה ומשקה האט געשריבן:איז ארטס-קרול פרומ'ער ווי רש"י הק'?
As a rule of thumb, Artscroll translates and elucidates according to Rashi’s commentary. As the editors write in the introduction (to the English edition, but the same appears in the Hebrew edition) “[t]he translation and commentary almost always follow Rashi, although other opinions may be mentioned in the notes”. But what they fail to mention is that when Rashi’s commentary is not “frum” enough, it gives them good reason to deviate from Rashi.
In tractate Niddah (2a) the Mishna speaks about how using a Bedikah cloth before and after intercourse is enough to determine here status as tahor. Rashi, in his explaining the Mishnah, writes as follows:
אם ראתה דם אחר כך בבדיקת ערבית והיא שמשה בצהרים לא מטמאינן טהרות דמבדיקת שחרית עד תשמיש, שהרי קודם תשמיש בדקה, ומצאתה טהורה.
If she saw [blood]… when she checks herself at night, and she had intercourse in the afternoon, we do not consider her as Tameh from the morning till the intercourse, since she checked herself before she had intercourse and she found that she was clean.
The problem is that having intercourse in the afternoon is not frum. Well, actually, it depends. In BT Niddah 17a it says:
אמר רב חסדא: אסור לו לאדם שישמש מטתו ביום, שנאמר +ויקרא י"ט+ ואהבת לרעך כמוך. מאי משמע? אמר אביי: שמא יראה בה דבר מגונה ותתגנה עליו. אמר רב הונא: ישראל קדושים הם ואין משמשין מטותיהן ביום אמר רבא: ואם היה בית אפל - מותר
Said R. Hisdah: it’s forbidden to have intercourse in daytime, because it says “you shall love your friend as
thyself”. But what is the proof from this verse? Abaye replied: He might observe something repulsive in her and she would thereby become loathsome to him. R. Huna said, Israel are holy and do not perform intercourse in daytime. Raba said, but in a dark house it is permitted.
So while intercourse should be done at night, if the room is dark it can be done at daytime. But, in our day and age it’s not frum enough.
In the English edition, Artscroll avoids the problem by simply not giving a time frame for that example and they just write that the bedikah before intercourse (no word on when the intercourse takes place) is considered a good enough bedikah. In the Hebrew edition, which is much better than its English counterpart in terms of explaining the Gemara, they explain in more depth. So instead of just giving the same example Rashi gave, they write as follows:
והמשמשת בעדים ... הרי זו כפקידה ... וממעטת על יד מעת לעת, כגון אם שימשה באמצע הלילה ונמצאה טהורה בבדיקתה אז, וראתה דם בשחרית, שאינה מטמאה למפרע מעת לעת משחרית של אתמול, אלא מאמצע הלילה בלבד, שהרי נמצאה טהורה אז בבדיקה של תשמיש.
And one who checks herself at the time of intercourse, it is considered a valid bedikah, for example, if she had intercourse in middle of the night and she found herself clean, and she saw blood in the morning, she isn't tameh only from in middle of the night onward, since she found herself to be clean in the intercourse bedikah.
It doesn't really change anything in the simple understanding of the Mishnah. But it does show that Artscroll was uncomfortable to give the same example as Rashi, and changed to come of more frum.
(קרעדיט: על דא ועל הא)
קארל האט געשריבן:
4. ס'פלעגט נישט זיין אזא קפידה אויף ווערים, מ'האט געגעסן פארשידענע גרינצייג אפילו זיי זענען געווען מוחזק בתולעים, נאר מ'האט עס גרונטליך איבערגעוואשן (און נארט אייך נישט פון די וואס ווילן אייך איינרעדן אז היינט זענען דא מער ווערים – להד"ם!)
איך פארשטיי עס נישט? וואס איז געווען די היתר? און ווי אזוי האט מען עס בארעכטיגט?
10. נאך צוויי דריי יאר איז כמעט יעדער געגאנגען ארבייטן, היינט, זיצן אין כולל אונטער 6-5 יאר, ווערט באטראכט ווי ווייניג.
דאכט זיך אז מען פלעגט בכלל נישט גיין און כולל, ניין?!
14. מיידלעך זענען לכתחילה געגאנגען ארבעטן אין אפיסעס. מ'האט פארשטאנען אז אפילו אויב ס'זענען דא ריזיקעס, איז דא א פרייז וואס מען דארף באצאלן פאר דרך ארץ.
עס איז א פאקט אז מיידליך ווערען אפגעפארען למחצה לשליש ולרביע, וואס איז דיין פוינט? אמאל איז אויכ געווען אינטערנעט?
23. ציונות, עברית. היינט איז פאראן א מערכה ביי חסידי סאטמאר אז מ'זאל נישט דערמאנען אפילו א ווארט עברית, אין דער צייט וואס האדמו"ר מסאטמאר האט זיך אליינס באנוצט מיט עברית.
ווי און ווען? איך האב קיינמאל נישט געהערט דערפון
40. פרובירט זיך מפלפל זיין מיט אן עלטערן איד וועגן ספיקות אין ברכות, זיי וועלן אייך גלייך זאגן אז אמאל פלעגט מען זיך כמעט נישט קימערן מיט אזעלכע זאכן.
וואס פשט דערפון?
64. פאר מלחמה פלעגט מען אין רוב מקומות נישט צודעקן די טישן אין בתי מדרשים שבת מיט א טישטוך, בלויז אין שטוב. היינט איז מען מקפיד צוצודעקן תיכף ומיד אפילו ווען נאר אן אינטש פונעם טיש איז אויפגעדעקט.
עס איז אזוי אלץ א הלכה?
שרגא האט געשריבן:אויף דעם צעטל וואס די קינדער ברענגען אהיים פון חדר זע איך איין בילד ווי א יונגל האט אן א קאפל, אדער א ספעציעלע קאפ-צודעק, ביים שווימען. די ווערטער אונטער דעם זאגט "געוויסע יונגלעך גייען מיט א קאפל אויך ביים שווימען. יראת שמים דארף מען אלעמאל האבן."
איז דאס בכלל א חומרא? פונקט ווי מען לערנט נישט אינמיטן שלאפן, גייט מען נישט מיט א קאפל ביים שווימען. איך האב נאכנישט געהערט אפילו פון קיין רב אדער דיין וואס זאל דאס האבן אמאל געטאן. זענען טאקע יענע יונגלעך גרעסערע ירא שמים ווי יעדן? און אויב איז דאס א חומרא, קומט נישט אויס אז די מלמדים טוען אומדירעקט זאגן פאר די יונגלעך אז זיי זענען אויף א מדריגה העכער ווי זייערע טאטעס און ווי אסאך גרויסע צדיקים וועלכע האבן ליידער "מיקל" געווען דערין?
אפשר זאל מען טאקע אויך אין מקוה אנהייבן טיילן קאפלעך?
פריינדליך האט געשריבן:עס איז דא זאכען וואס איך וואלט געוואלט וויסען איבער די נושא!קארל האט געשריבן:
4. ס'פלעגט נישט זיין אזא קפידה אויף ווערים, מ'האט געגעסן פארשידענע גרינצייג אפילו זיי זענען געווען מוחזק בתולעים, נאר מ'האט עס גרונטליך איבערגעוואשן (און נארט אייך נישט פון די וואס ווילן אייך איינרעדן אז היינט זענען דא מער ווערים – להד"ם!)
איך פארשטיי עס נישט? וואס איז געווען די היתר? און ווי אזוי האט מען עס בארעכטיגט?
פריינדליך האט געשריבן:10. נאך צוויי דריי יאר איז כמעט יעדער געגאנגען ארבייטן, היינט, זיצן אין כולל אונטער 6-5 יאר, ווערט באטראכט ווי ווייניג.
דאכט זיך אז מען פלעגט בכלל נישט גיין און כולל, ניין?!
פריינדליך האט געשריבן:14. מיידלעך זענען לכתחילה געגאנגען ארבעטן אין אפיסעס. מ'האט פארשטאנען אז אפילו אויב ס'זענען דא ריזיקעס, איז דא א פרייז וואס מען דארף באצאלן פאר דרך ארץ.
עס איז א פאקט אז מיידליך ווערען אפגעפארען למחצה לשליש ולרביע, וואס איז דיין פוינט? אמאל איז אויכ געווען אינטערנעט?
פריינדליך האט געשריבן:23. ציונות, עברית. היינט איז פאראן א מערכה ביי חסידי סאטמאר אז מ'זאל נישט דערמאנען אפילו א ווארט עברית, אין דער צייט וואס האדמו"ר מסאטמאר האט זיך אליינס באנוצט מיט עברית.
ווי און ווען? איך האב קיינמאל נישט געהערט דערפון
פריינדליך האט געשריבן:40. פרובירט זיך מפלפל זיין מיט אן עלטערן איד וועגן ספיקות אין ברכות, זיי וועלן אייך גלייך זאגן אז אמאל פלעגט מען זיך כמעט נישט קימערן מיט אזעלכע זאכן.
וואס פשט דערפון?
פריינדליך האט געשריבן:64. פאר מלחמה פלעגט מען אין רוב מקומות נישט צודעקן די טישן אין בתי מדרשים שבת מיט א טישטוך, בלויז אין שטוב. היינט איז מען מקפיד צוצודעקן תיכף ומיד אפילו ווען נאר אן אינטש פונעם טיש איז אויפגעדעקט.
עס איז אזוי אלץ א הלכה?
משולם שטיינפעלד האט געשריבן:א געוויסע מוסד אין בארא פארק האט אזוי איינגעפירט, אז מען מוז שווימען מיט שלאף קאפלעך.
ביז אפאר יאר וועלן נאר די שוואכע תלמוד תורה'ס ערלויבן צו שווימען אין הוילן קאפ
קארל האט געשריבן:פריינדליך האט געשריבן:עס איז דא זאכען וואס איך וואלט געוואלט וויסען איבער די נושא!קארל האט געשריבן:
4. ס'פלעגט נישט זיין אזא קפידה אויף ווערים, מ'האט געגעסן פארשידענע גרינצייג אפילו זיי זענען געווען מוחזק בתולעים, נאר מ'האט עס גרונטליך איבערגעוואשן (און נארט אייך נישט פון די וואס ווילן אייך איינרעדן אז היינט זענען דא מער ווערים – להד"ם!)
איך פארשטיי עס נישט? וואס איז געווען די היתר? און ווי אזוי האט מען עס בארעכטיגט?
דאס לעבנסשטייגער איז פשוט נישט געווען אזוי אנגעהאנגען אויף הלכה. לגבי ווערים - פון א חסידישן צדיק זאגט מען נאך: "יעדער מענטש עסט א מעסטל ווערים דורכאויס זיין לעבן; מ'דארף נאר זען נישט איבערצופילן דעם מעסטל." ווערים איז געווען א חלק פונעם לעבן, און מ'האט נישט אנגעקוקט דעם איסור אזוי שווארץ-און-ווייס.
יאנקל האט געשריבן:משולם שטיינפעלד האט געשריבן:א געוויסע מוסד אין בארא פארק האט אזוי איינגעפירט, אז מען מוז שווימען מיט שלאף קאפלעך.
ביז אפאר יאר וועלן נאר די שוואכע תלמוד תורה'ס ערלויבן צו שווימען אין הוילן קאפ
איך האב אזוי געהערט אויף ת"ת ראחמיסטריווקא. קען איינער אפשר אנפרעגן די דארטיגע מנהלים אז זיי זאלן פארשטיין געבן דעם פשט דערפון?
ראשעקאל האט געשריבן:די צעטעל הענגט אין אסאך געשעפטען אין ווילי.
איך קען אפשר פארשטיין רוב פון די זאכן , אבער פארוואס שטערט זיי אז מ׳גייט בארפיסיג??? פארוואס מיז יעדע זאך גיין אזוי עקסטרעם???
קארל האט געשריבן:46. אמאל האבן פרויען נישט מקפיד געווען אויף מישן אום פסח.
ידען: היינט יא? געב א קוק אין די שאפינג קארט פון די פרויענישע פסח ארדערס. קיינמאל נישט געועון אזויפיל היימישע פראדאקטס כשר לפסח. אפשר מאכסטו א חילוק צווישן געמישט פון גראסערי, און געמישט פונעם שכן?
קארל: שטיבער וואו מ'מישט זיך נישט, זענען די פרויען געווענליך אויך מקפיד זיך נישט צו מישן, פארקערט ווי דער מנהג פאר'ן קריג.
שמעקעדיג האט געשריבן:איך ווייס נישט אויב עס באלאנגט אין דעם אשכול, אפשר דארף מען עפענען א "מי כעמך ישראל" אשכול.
(אויב איינער ווייסט פון א בעסערע אשכול, לאזט מיר וויסן וועלן מיר עס אריבערפירן).
כ'בין פריער געשטאנען נעבן א איד, וואס פון 20 פוס אוועק האט מען געשפירט (מיט די נאז) אז ער איז מתאבל אויפן חורבן![]()
![]()
מי כעמך ישראל.
קרעקער האט געשריבן:כ'בין פריער געשטאנען נעבן א איד, וואס פון 20 פוס אוועק האט מען געשפירט (מיט די נאז) אז ער איז מתאבל אויפן חורבן
כעל זיין א מליץ יושר
סאיז ביי מיר ברור אז דער איד שמעקט אזוי א גאנץ יאר אויכ
געפילטע פיש האט געשריבן:קרעקער האט געשריבן:כ'בין פריער געשטאנען נעבן א איד, וואס פון 20 פוס אוועק האט מען געשפירט (מיט די נאז) אז ער איז מתאבל אויפן חורבן
כעל זיין א מליץ יושר
סאיז ביי מיר ברור אז דער איד שמעקט אזוי א גאנץ יאר אויכ
זאג עם אז שבת מעג ער אזוי נישט שמעקען, ס'גייט אריין אין אבילות בפרהסיה.
פאזעטיוו האט געשריבן:געפילטע פיש האט געשריבן:קרעקער האט געשריבן:כ'בין פריער געשטאנען נעבן א איד, וואס פון 20 פוס אוועק האט מען געשפירט (מיט די נאז) אז ער איז מתאבל אויפן חורבן
כעל זיין א מליץ יושר
סאיז ביי מיר ברור אז דער איד שמעקט אזוי א גאנץ יאר אויכ
זאג עם אז שבת מעג ער אזוי נישט שמעקען, ס'גייט אריין אין אבילות בפרהסיה.
ס׳איז דא א שטארקע דיעה אז מקפיד זיין אויפן ריח אין די ניין טעיג איז דוחה די איסור פון אבילות בפרהסיא, גלייבסט נישט? אקטעוועזיר נאר דיין חוש הריח דעם שבת...