לאז אפ חקירה, לאמיר גלייבן מיט אמונה פשוטה
איך בין נישט ממש זיכער אויב דאס איז דאס ריכטיגע אשכול דערפאר, אבער א שייכות האט עס זיכער.
דער וועג וויאזוי איך האב אלס פארשטאנען די היינטיגע חסידישע ערציאונג און פילאזאפיע/טעאלאגיע בנוגע אמונה, בפרט אמונה פשוטה, איז אז עניני רוחניים זענען אלע למעלה מהשגה. אין אנדערע ווערטער, אז ווען ס׳קומט צו עניני יהדות וואס ביי די חסידים איז דאגמע, למשל דאס אמת פון דברי חז״ל אפילו אין עניני מדע ווען ס׳איז בניגוד צום אנגענומענעם פאקט (איך ווייס איך ווייס, דלא ככמה ראשונים, וכבר האריך הרב דר. נתן סליפקין בזה הרבה), דעמאלטס פאר א ריכטיגע (דורכגעווייקטע) חסיד א בר דעת ׳עט זיין צוויי אמת׳ע מציאות׳ן.
להסביר, לאמיר מאכן א(ן עקסטרעמע) thought experiment. לאמיר זאגן אז ס׳דא א גמרא וואס זאגט בפירוש אז 12:00 pm אין ב״פ דעם און דעם טאג איז שטאק נאכט. און לאמיר זאגן אז אלע ראשונים (וואס זענען אנגענומען ביי חסידים) זאגן אז די גמרא איז כפשוטו ממש. יעצט גייט ארויס אן אמת׳ע חסידישע איד (נישט א קאפ אין וואנט טיפ; א בר דעת) און זעהט אז ניין, ס׳איז העל טאג. וואס גייט דער חסידישע איד טראכטן? וויאזוי גייט ער רעקאנסיילען זיין גלויבונג מיט׳ן פאקט וואס ער זעט?
לדעתי, וועט ער טראכטן (אננעמענדיג אז ער׳ז אן עכטע ווארימע גלויביגער חסידישע איד וכנ״ל) אז ביידע זענען אמת. דהיינו, אז הגם ער לייקנט נישט דעם פאקט אז יעצט איז טאג, גלייבט ער אויך אז אויף עפעס א וועלט [די פילאזאפישע אפטייטש פון דעם טערמין ״וועלט״], אדער אפשר גאר אינ׳ם זעלבן וועלט, איז נאכט. אז ביידע זענען כולם אמת לגמרי, קאי וקיים. אין אנדערע ווערטער, ער ניצט די פרינציפ פון דייעלעטיאיזם אין לאגיק (אפשר גאר טריוויאליזם), עכ״פ להשוות הסתירות בעניני אמונה/יהדות ומציאות (ועיין ערך פארא-קאנסיסטענט לאגיק).
וויאזוי איך בין אויפגעצויגן געווארן (עכ״פ וויאזוי איך האב פארשטאנען מיין חינוך. קען זיין איך האב נישט גוט פארשטאנען...) איז דאס די אונטערליגנדע פרינציפ אין אמונה ויהדות וויאזוי אונז ווע׳מיר אויפגעצויגן. וויפיל מאל הא׳מיר אונז געהערט די אויסדרוק ביי דרשות וכו׳ (מיט פארגלייצטע אויגן...) ״אונז הא׳מיר נישט קיין איינונג/השגההההההה...״? איז דאס נישט וויאזוי אונז פארשטייען די אפט דערהערטע אויסדרוק אין די ענינים, ״העכערע ענינים״? דאס איז דאך וויאזוי זיי טייטשן אפ (עירובין יג: וגיטין ו:) אלו ואלו דברי אלקים חיים (איך ווייס וואס רש״י זאגט דערויף אין כתובות נז.). דהיינו, אז אין עניני תורה אמונה ויהדות קענען ביידע, דבר והיפוכו, זיין אמת simultaneously. דאס איז וויאזוי איך האב פארשטאנען און מקבל געווען די מאמר וואס איך האב נאכגעהערט בשם דעם דברי חיים זצ״ל, אז אביי ורבא זענען געווען אראפגעקומענע פייערס פון הימל.
דעריבער, איז עס מיר אלס געווען א חידוש/אינטרעסאנט ווי די חסידישע געמיינדע איז אזוי אנטי-מדע ווען עס (זעהט אויס ווי עס) איז קעגן פשטות התורה. לפי הנ״ל איז דאך נישט דא קיין שום סתירה פון קיין שום נושא אין מדע צו תורה (מ׳קען עס באטראכטן ווי גאולד׳ס נאמ״א פרינציפ במלוא מובן המלה. הגם, כמובן, אז נישט דאס האט ער געמיינט בכלל).
הגם די מהלך מאכט אוועק איינע פון די עקרי כללי הגיון/לאגיק, דאס געזעץ פון נאן-קאנטרידיקשאן, איז דאס לענ״ד נישט די עיקר שוואכקייט פון די מהלך. להסביר, די טענה, וואס איז שוין אסאך מאל ערווענט געווארן דא אין שטיבל, איז אז אויב הבנת ושמירת התורה והמצוות איז נישט געבינדן אין לאגיק, איז אויב אזוי מאן יימר אז (למשל) לא תגנוב מיינט נישט גנב׳נען אפשר פונקט דאס פארקערטע אאו״ו. אויף דעם קען מען ענטפערן, אז אונז גלייבן מיר אז הגם בעצם איז נישט פיזיש/מענטשליך מעגליך צו פארשטיין די תורה וכו׳ לאמיתה, ווייל עס איז בעצם נישט געבינדן צו כללי הגיון/לאגיק וכנ״ל, איז אבער די אינפיניטעסימילע קליינע חלק וואס [זעהט אונז אויס אז] אונז פארשטייען מיר יא, און עס [זעהט אונז אויס ווי עס] פארלאנגט פון אונז עפעס, זענען מיר מחוייב צו טוהן (א קנייטש אין דעם רעיון פון לא ניתנו תורה למלאכי השרת). דאס איז ענדליך צו דאס וואס מ׳פארשטייט אז פון א חסיד׳ס אויסקוק אפילו מען/ער פסק׳נט ווי איין תנא וכו׳ מאכט דאס נישט אוועק דעם אנדערן מ״ד׳ס שיטה קיין כי הוא זה; עכ״כ אז ער׳ט נאך אלס זאגן אז דעם אנדערן מ״ד׳ס דעה/שיטה איז אמת לאמיתו (דעם פרינציפ, לשון מושאל, פון אלו ואלו דברי אלקים חיים וכנ״ל).
איך פארשטיי אז אויף אט די הנחה אליין קען מען פרעגן, מאן יימר? דעריבער האב איך מקדים געווען אז די חסידים ״גלייבן״ דאס; פונ׳ם זעלבן מקור ווי דעם אז מ׳גלייבט אז וואס די תורה, גמרא וכו׳ זאגט איז אמת הגם מ׳איז מודה, און טאקע מודה, אז די פאקט, די אמת וואס מיר זעהן, איז פונקט פארקערט. ווי אויך איז פארשטענדליך אז פאר יעדער גלויביגער וואס גייט שוין יא מיט די מהלך, גייען זיין גדרים ווי ווייט מ׳נעמט די השקפה. איינער גייט דאס נעמען ביז די ראשונים, א צווייטער ביז די אחרונים, און א דריטער אזש ביז צו די היינטיגע וכו׳ (ס׳איז איראניש אז מ׳קען דאס ניצן אויף די עצם חקירה ספרים אליין...).
נאר די עיקר שוואכקייט פון די מהלך איז הוא הוא. וויבאלד די סארט אמונה איז (כמעט, ואפשר לגמרי) נישט תלוי אין לאגיק און איז שטארק רפוי פון א ראציאנאלן שטאנדפונקט, קומט אויס אז עס איז נאר תלוי אין געפיל. (און אנדערע ווערטער, די איינציגסטע סיבה אז איינער גלייבט אין די השקפה אויף יהדות איז אך ורק ווייל ער איז אזוי קאנדישינד געווארן מנעוריו/ה; קלעסיקל קאנדישינינג. מיט, ווי נישט, כסדר׳דיגע אופעראנט ריאינפארסמענטס ואכמ״ל.) אויב אזוי איז אויב איינער, מאיזה סיבה שהוא, האט נישט (צו ווייל ער האט מעולם נישט געהאט, צו ווייל ער האט דאס פארלוירן) דעם געפיל איז זיין אמונה בתורה/חז״ל, עפ״י די השקפה (לדעתי) פון היינטיגע חסידים, שטארק רופף (באמערקטס אז איך זאג אמונה בתורה/חז״ל, נישט אמונה בה׳, ופשוט הוא ואכמ״ל).
איך זאג אויסדריקליך נישט אז דאס איז דאס ריכטיגע טעאלאגישע אפטייטש פון/אין יהדות. נאר אז לענ״ד, און אין מיין (אפטייטש פון מיין) חינוך און עקספיריענס, איז דאס וויאזוי איך/אונז בין/זענען אויפגעצויגן געווארן. דאס איז וויאזוי איך פארשטיי/האב פארשטאנען דאס מושג פון אמונה פשוטה עפ״י די אפטייטש פון די חסידישע השקפה (היינט צוטאגס). (קען אויך זיין אז די חינוך וואס ציט אויף מיט וואס איז מיר משמע אלס די אויבן ערווענטע השקפה/פילאזאפיע/טעאלאגיע, איז שלא במכוון.) ווי אויך איז פארשטענדליך אז דאס איז נאר בקיצור נמרץ אן אפטייטש אין די השקפה, ויש להאריך בזה טובא (איך ווייס אז איך האב מאריך געווען עז איז). איך האף אז איך האב מיך גענוג קלאר ארויסגעברענגט.
Sent from my iPhone using Tapatalk